Nguy cơ hỏa hoạn đe dọa nhà rông truyền thống ở phía Tây Quảng Ngãi

Nhà rông được xem là 'linh hồn' của các làng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều ngôi nhà rông truyền thống tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi (thuộc địa bàn tỉnh Kon Tum cũ) liên tiếp bị hỏa hoạn thiêu rụi, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người dân.

Khoảng 15 giờ ngày 7/4/2026, nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà bất ngờ bốc cháy và bị thiêu rụi hoàn toàn. Theo cơ quan chức năng, nguyên nhân vụ cháy do một nhóm trẻ em nghịch bật lửa khi đến chơi tại nhà rông.

Ông A Nhin, Trưởng thôn Đăk Tiêng Klah, cho biết, nhà rông được xây dựng từ năm 2011 theo kiến trúc truyền thống của người Ba Na, trụ bê tông, khung gỗ, mái lợp tranh; lần thay mái gần nhất vào năm 2015. Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng quan trọng của thôn.

Nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà bị cháy.

Nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà bị cháy.

“Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng gây mất mát lớn về tài sản và không gian sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Việc xây dựng lại nhà rông hiện rất khó khăn vì không còn nguồn gỗ, tranh tại địa phương. Người dân chỉ mong nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền để khôi phục nhà rông truyền thống”, ông A Nhin chia sẻ.

Trước tình hình nắng nóng gay gắt và nguy cơ cháy cao, chính quyền địa phương đã tăng cường kiểm tra, tuyên truyền nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy.

Ông Nguyễn Minh Vương, Chủ tịch UBND xã Đăk Hà cho biết, xã hiện có 7 nhà rông văn hóa. Chính quyền đã chỉ đạo các thôn tuyên truyền người dân nâng cao ý thức phòng cháy, tắt hệ thống điện sau khi sử dụng và quản lý chặt trẻ em khi đến nhà rông.

Không riêng xã Đăk Hà, ngày 8/2/2026, nhà rông làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih cũng bị cháy rụi hoàn toàn.

Nhà rông làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih cũng bị lửa thiêu rụi hoàn toàn khiến dân làng thiếu nơi sinh hoạt cộng đồng.

Nhà rông làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih cũng bị lửa thiêu rụi hoàn toàn khiến dân làng thiếu nơi sinh hoạt cộng đồng.

Đây là ngôi nhà rông còn giữ nguyên kiến trúc truyền thống và được xem là lớn nhất của dân tộc Ba Na, nhóm Giơ Lâng tại địa phương. Nơi đây thường xuyên tổ chức các lễ hội truyền thống, đặc biệt là lễ “Ét đông” (Tết ăn con dúi) đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Già làng A Jring Đeng, làng Kon Brăp Ju cho biết, làng có hơn 190 hộ với gần 800 nhân khẩu. Việc nhà rông bị cháy khiến bà con rất buồn, bởi đây là nơi gắn bó với nhiều thế hệ. Mong muốn lớn nhất của người dân là được hỗ trợ để sớm xây dựng lại nhà rông mới.

Theo thống kê của ngành văn hóa, khu vực phía Tây tỉnh hiện có 503 làng đồng bào DTTS với 479 nhà rông, nhà sàn cộng đồng. Trong đó, 221 nhà được xây dựng bằng vật liệu truyền thống như gỗ, tre, nứa, mái tranh – những vật liệu dễ bắt lửa.

Nhà rông không chỉ mang giá trị kiến trúc độc đáo mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, tín ngưỡng và văn hóa của đồng bào DTTS. Tuy nhiên, hiện nay việc xây dựng mới nhà rông truyền thống gặp nhiều khó khăn do nguồn nguyên liệu như tranh, tre, nứa, gỗ ngày càng khan hiếm.

Với người dân vùng DTTS phía Tây Quảng Ngãi thì nhà rông từ lâu đã gắn liền với đời sống, sinh hoạt, là nơi diễn ra các lễ hội, văn hóa của làng...

Với người dân vùng DTTS phía Tây Quảng Ngãi thì nhà rông từ lâu đã gắn liền với đời sống, sinh hoạt, là nơi diễn ra các lễ hội, văn hóa của làng...

Do đó, các ngành chức năng cần nhìn nhận rõ nguyên nhân khiến nhà rông dễ xảy ra hỏa hoạn như vật liệu dễ cháy, hệ thống điện chưa đảm bảo kỹ thuật, thiếu thiết bị phòng cháy chữa cháy… Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ trang thiết bị phòng cháy và có cơ chế hỗ trợ vật liệu để các thôn, làng chủ động bảo vệ nhà rông – gìn giữ “linh hồn” văn hóa của đồng bào DTTS vùng phía Tây tỉnh.

Văn Hà

Nguồn Công Lý: https://congly.vn/nguy-co-hoa-hoan-de-doa-nha-rong-truyen-thong-o-phia-tay-quang-ngai-518996.html