Nguyên nhân khiến xuất khẩu gạo Thái Lan lao dốc, có thể chạm đáy 5 năm

Ông Chookiat Ophaswongse - Chủ tịch danh dự của Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan cho biết, tổng sản lượng xuất khẩu trong tháng 1 chỉ đạt 530.000 tấn, giảm 17,5% so với cùng kỳ năm ngoái, với giá trị xuất khẩu giảm mạnh 30,7% xuống còn 9,7 tỷ baht (tương đương 312 triệu USD). Dự kiến lượng gạo xuất khẩu trung bình sẽ chỉ đạt khoảng 500.000 tấn/tháng cho đến giữa năm do phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan dự báo tổng lượng gạo xuất khẩu trong năm nay có thể đạt 7,03 triệu tấn, giảm 11% so với năm ngoái và đánh dấu mức thấp nhất trong 5 năm qua. Giá trị xuất khẩu được dự kiến ở mức 130-140 tỷ baht, giảm 12,3%.

Xuất khẩu gạo của Thái Lan được dự báo ở mức thấp nhất kể từ năm 2021 khi đồng nội tệ mạnh lên khiến mặt hàng nông sản chủ lực của nước này trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường toàn cầu, Nikkei Asia dẫn nhận định của một tổ chức trong ngành cho biết.

"Năm nay có thể sẽ là một năm khó khăn đối với ngành gạo Thái Lan", ông Chookiat Ophaswongse cho biết. "Nếu không có yếu tố tích cực hỗ trợ nhu cầu, xuất khẩu có thể chỉ đạt khoảng 7 triệu tấn trong năm nay. Đây có thể là mức thấp nhất trong vòng 5 năm".

Thái Lan là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, cùng với Ấn Độ và Việt Nam, và mặt hàng này đóng vai trò then chốt đối với nền kinh tế trong nước.

Xuất khẩu suy yếu sẽ kéo giá thóc đi xuống, qua đó tác động trực tiếp đến thu nhập của nông dân. Khi đời sống nông dân gặp khó khăn, việc hỗ trợ họ thường trở thành ưu tiên của chính phủ, song các chương trình hỗ trợ cũng làm gia tăng áp lực ngân sách.

Ông Chookiat dự báo xu hướng suy giảm sẽ kéo dài sang năm thứ hai liên tiếp, trong đó đồng baht mạnh là yếu tố chính. Đồng tiền này đã tăng giá khoảng 9% so với USD trong 12 tháng qua và hiện vẫn quanh mức cao nhất trong vòng 5 năm.

"Đồng baht mạnh khiến giá gạo Thái Lan cao hơn từ 20-30 USD mỗi tấn so với các nước như Việt Nam và Ấn Độ", ông Chookiat cho biết, đồng thời nói thêm rằng việc đồng nội tệ tăng giá đã khiến điều kiện tài chính trở nên thắt chặt hơn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt với những sản phẩm phải cạnh tranh giá gay gắt và có biên lợi nhuận thấp.

Bên cạnh đó, tình trạng dư cung toàn cầu, bao gồm sản lượng kỷ lục ở Ấn Độ, các hạn chế nhập khẩu từ các nước mua lớn như Indonesia và các chính sách an ninh lương thực khuyến khích tự cung tự cấp cũng đang gây áp lực lên nhu cầu đối với gạo của Thái Lan.

Ông Chookiat cho biết thêm một yếu tố bất lợi khác là nhu cầu suy giảm tại một số thị trường, trong đó có Mỹ - nơi chiếm khoảng 10% tổng lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan. Trong tháng 1, xuất khẩu gạo của Thái Lan sang Mỹ giảm 34% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 59.929 tấn.

Mỹ đã nhập khẩu 820.000 tấn gạo Thái Lan trong năm 2025, trong đó khoảng 600.000 tấn là gạo thơm cao cấp, chủ yếu cung cấp cho các nhà hàng châu Á. Các thị trường xuất khẩu lớn khác của gạo Thái Lan gồm Iraq, Nam Phi và Malaysia.

Theo hiệp hội, trước đây gạo xuất khẩu sang Mỹ chỉ chịu mức thuế từ 1% đến 3%. Tuy nhiên, vào tháng 8, Tổng thống Donald Trump đã áp mức thuế đối ứng 19% đối với hàng hóa Thái Lan trong khuôn khổ các biện pháp thuế quan diện rộng áp dụng với các đối tác thương mại.

Tuần trước, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng các mức thuế đối ứng này là trái quy định pháp luật. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó chuyển sang sử dụng một cơ sở pháp lý khác là Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế tạm thời 10% đối với tất cả các quốc gia và mức thuế này có thể tăng lên 15% tùy theo từng nước.

Theo baochinhphu.vn