Nha đam có tác dụng gì?

Nha đam, còn gọi là lô hội, là một loại cây mọng nước phát triển tốt ở vùng khí hậu nóng. Phần được sử dụng nhiều nhất là lớp gel trong suốt bên trong lá. Ngoài ra, dưới lớp vỏ còn có nhựa màu vàng chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh.

Các nghiên cứu cho thấy, nha đam chứa hơn 75 hoạt chất như enzyme, axit amin, vitamin và khoáng chất. Một số thành phần có khả năng chống viêm, kháng khuẩn và hỗ trợ tái tạo mô. Tuy vậy, không phải tất cả công dụng được quảng bá đều đã được chứng minh đầy đủ bằng nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao.

1. Lợi ích của nha đam đối với da

Nha đam được sử dụng rộng rãi trong da liễu nhờ các đặc tính làm dịu và phục hồi:

Hỗ trợ điều trị mụn trứng cá: Mụn hình thành do bít tắc nang lông và phản ứng viêm. Nha đam có đặc tính kháng khuẩn và chống viêm, giúp giảm sưng đỏ. Một số nghiên cứu cho thấy khi kết hợp gel nha đam với thuốc điều trị mụn như tretinoin, hiệu quả cải thiện mụn tốt hơn so với dùng thuốc đơn thuần, đồng thời giảm kích ứng da. Tuy nhiên, bằng chứng hiện còn hạn chế.

Hỗ trợ làm lành vết bỏng nhẹ và cháy nắng: Gel nha đam có thể giúp làm dịu da, giảm đau, giảm đỏ và thúc đẩy quá trình lành thương. Nhờ khả năng giữ ẩm và chống viêm, nha đam thường được dùng trong các trường hợp bỏng nhẹ, cháy nắng hoặc kích ứng da.

Các tình trạng da khác: Nha đam có thể hỗ trợ cải thiện một số vấn đề như vết trầy xước nhẹ, côn trùng đốt, bệnh vảy nến hoặc mụn rộp môi.

Các nghiên cứu cho thấy, nha đam chứa hơn 75 hoạt chất như enzyme, axit amin, vitamin và khoáng chất.

2. Tác dụng khi dùng đường uống

Ngoài bôi ngoài da, nha đam còn được sử dụng dưới dạng nước ép hoặc thực phẩm bổ sung:

Hỗ trợ giảm cholesterol máu: Một số nghiên cứu cho thấy nha đam có thể giúp giảm cholesterol LDL và triglyceride, đồng thời tăng HDL có lợi cho tim mạch. Cơ chế có thể liên quan đến việc giảm hấp thu cholesterol tại ruột. Tuy vậy, chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị sử dụng rộng rãi.

Tác động đến đường huyết: Một số nghiên cứu bước đầu ghi nhận nha đam có thể giúp giảm đường huyết ở người tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường. Cơ chế có thể liên quan đến cải thiện chức năng tế bào tuyến tụy và tăng độ nhạy insulin.

Giảm triệu chứng ợ nóng (trào ngược dạ dày – thực quản): Nha đam có thể giúp giảm viêm và giảm tiết acid dạ dày. Một số nghiên cứu nhỏ cho thấy hiệu quả tương đương một số thuốc điều trị trào ngược, nhưng cần thêm bằng chứng để xác nhận.

Hỗ trợ hội chứng ruột kích thích (IBS): Một số nghiên cứu ghi nhận nha đam có thể cải thiện triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón thông qua điều hòa hệ vi sinh đường ruột và giảm viêm.

Nha đam hỗ trợ trị táo bón: Nhựa nha đam chứa các hợp chất như barbaloin có tác dụng nhuận tràng bằng cách tăng lượng nước trong ruột. Trước đây, nha đam từng được dùng trong thuốc nhuận tràng không kê đơn. Tuy nhiên, do nguy cơ gây co thắt ruột, rối loạn điện giải và tác dụng phụ nghiêm trọng, việc sử dụng nha đam để trị táo bón hiện không còn được khuyến khích.

3. Lưu ý khi dùng nha đam

Cách dùng và liều lượng tham khảo

Liều lượng nha đam không có tiêu chuẩn chung, phụ thuộc vào dạng sản phẩm:

Viên nang: Khoảng 50–200 mg/ngày
Dạng nước: Khoảng 30 ml/ngày
Dạng cồn: 15–60 giọt/ngày
Dùng ngoài da: Bôi 2–5 lần/ngày

Việc sử dụng liều cao, đặc biệt là nhựa nha đam, có thể gây nguy hiểm. Thực tế đã ghi nhận trường hợp tổn thương thận nghiêm trọng khi dùng liều cao kéo dài.

Tác dụng phụ và rủi ro

- Khi bôi ngoài da có thể gây kích ứng da; dị ứng, nổi mề đay…

- Khi dùng đường uống có thể gây đau bụng, tiêu chảy, chuột rút; nôn; hạ kali máu; tăng nhạy cảm ánh sáng; nguy cơ tổn thương thận nếu dùng liều cao…

Ngoài ra, nha đam có thể làm thay đổi màu niêm mạc đại tràng, ảnh hưởng đến kết quả nội soi.

Tương tác thuốc cần lưu ý

Nha đam có thể tương tác với một số thuốc: Thuốc chống đông (như warfarin), thuốc điều trị đái tháo đường, digoxin (điều trị suy tim), thuốc lợi tiểu, thuốc nhuận tràng… Ngoài ra, nha đam có thể làm giảm hấp thu thuốc khi dùng cùng lúc.