Nhà dân nứt, lún do công trình thi công: Phía sau câu chuyện bồi thường

Hàng trăm hộ dân ở Hà Nội phản ánh nhà cửa nứt tường, sụt lún khi dự án cải tạo kênh Thụy Phương triển khai. Khi tài sản bị ảnh hưởng bởi công trình lân cận, việc kiểm định thiệt hại và xác định trách nhiệm bồi thường được thực hiện ra sao?

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Tại phường Đông Ngạc, Hà Nội, dự án cải tạo kênh Thụy Phương đang khiến nhiều hộ dân sống dọc tuyến công trình lo lắng khi nhà cửa xuất hiện vết nứt, nền sân sụt lún, có vị trí lún sâu hơn 20cm. Người dân ủng hộ chủ trương chống ngập, bổ cập nước cho sông Tô Lịch, nhưng mong muốn quá trình thi công phải bảo đảm an toàn cho khu dân cư.

Theo thông tin được các cơ quan chức năng ghi nhận, từ 106 đến 155 hộ dân đã được rà soát, kiểm tra về tình trạng hư hỏng. Nguyên nhân nứt, lún được xác định có liên quan đến hoạt động ép cọc, ép cừ và rút cừ trong quá trình thi công.

Chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị bảo hiểm và chính quyền địa phương đang phối hợp đánh giá thiệt hại, xây dựng phương án bồi thường. Tuy nhiên, câu chuyện từ dự án này cũng đặt ra vấn đề nhiều người dân quan tâm: Ai có quyền kiểm định, kết luận mức độ hư hỏng và ai phải chịu trách nhiệm khi nhà cửa bị ảnh hưởng bởi công trình xây dựng?

Kiểm định nhà dân: Không chỉ dựa vào biên bản của đơn vị bảo hiểm

Trong các vụ việc nhà dân bị nứt, lún do công trình lân cận thi công, việc xác định nguyên nhân và mức độ thiệt hại cần có sự phối hợp giữa đơn vị chuyên môn, chính quyền địa phương và các bên liên quan.

Tại dự án cải tạo kênh Thụy Phương, Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Sài Gòn - Hà Nội là đơn vị tham gia kiểm tra hiện trạng, ghi nhận các hư hỏng và đánh giá thiệt hại. Chính quyền phường, tổ dân phố phối hợp tiếp nhận phản ánh, kiểm tra thực tế, xác minh danh sách các hộ bị ảnh hưởng. Chủ đầu tư, Công ty cổ phần XD dịch vụ và TM68 cùng đơn vị tư vấn giám sát cũng tham gia quá trình này.

Việc khảo sát cần được thực hiện cụ thể đối với từng căn nhà, từ vết nứt tường, nền nhà, sân, cổng đến các dấu hiệu nghiêng, lún hoặc biến dạng kết cấu. Những hình ảnh, số liệu đo đạc, biên bản hiện trạng và hồ sơ kỹ thuật thi công là căn cứ để đối chiếu, xác định mức độ hư hỏng và mối liên hệ với hoạt động xây dựng.

Tuy nhiên, người dân cần hiểu rằng đơn vị bảo hiểm được thuê giám định không phải là cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết mọi tranh chấp về trách nhiệm pháp lý. Biên bản của đơn vị này là một nguồn tài liệu quan trọng, nhưng không đồng nghĩa với việc người dân mất quyền yêu cầu kiểm tra, đánh giá độc lập nếu còn nghi ngờ về kết quả.

Trong trường hợp không thống nhất về nguyên nhân hoặc mức độ thiệt hại, hộ dân có thể chủ động thuê tổ chức tư vấn kiểm định xây dựng đủ điều kiện năng lực để đánh giá hiện trạng. Khi phát sinh tranh chấp, các bên có thể yêu cầu giám định theo quy định tố tụng hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Một hồ sơ kiểm định đầy đủ cũng cần phân biệt tình trạng công trình trước và sau khi thi công. Đây là lý do việc khảo sát hiện trạng nhà dân trước khi triển khai dự án có ý nghĩa quan trọng, giúp hạn chế tranh cãi về nguồn gốc các vết nứt, lún đã xuất hiện từ trước.

Chủ đầu tư, nhà thầu hay bảo hiểm phải bồi thường?

Vấn đề khiến nhiều hộ dân quan tâm nhất sau khi xác định được nguyên nhân hư hỏng là trách nhiệm chi trả thuộc về ai.

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng phải bồi thường thiệt hại do công trình gây ra cho người khác. Nếu người thi công có lỗi trong việc để công trình gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.

Như vậy, không thể mặc nhiên cho rằng cứ có bảo hiểm thì doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chịu toàn bộ trách nhiệm, hoặc mọi thiệt hại đều do nhà thầu trực tiếp chi trả. Việc xác định nghĩa vụ của từng bên phải căn cứ vào nguyên nhân sự cố, lỗi, trách nhiệm quản lý và các hợp đồng liên quan.

Trong trường hợp dự án có mua bảo hiểm công trình hoặc bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ căn cứ phạm vi bảo hiểm, điều khoản hợp đồng và kết quả giám định để xem xét trách nhiệm chi trả. Tuy nhiên, bảo hiểm chỉ thực hiện nghĩa vụ trong phạm vi trách nhiệm được bảo hiểm; những thiệt hại nằm ngoài phạm vi hợp đồng vẫn cần được giải quyết theo trách nhiệm dân sự của các bên liên quan.

Tại dự án cải tạo kênh Thụy Phương, Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Sài Gòn - Hà Nội đang phối hợp với các bên xây dựng dự thảo phương án bồi thường. Theo thông tin được công bố ngày 18.11, phương án dự kiến được gửi tới 106 hộ dân và các bên liên quan trước ngày 21.11.2026.

Một trường hợp khác tại Đà Nẵng cũng cho thấy việc thay đổi phương án thi công có thể giúp hạn chế thiệt hại cho khu dân cư. Trong quá trình thi công cống thoát nước trên đường Hải Triều - Bùi Thế Mỹ, phường Ngũ Hành Sơn, việc sử dụng búa rung khiến nhà dân xuất hiện vết nứt rộng lọt cả bàn tay, hiên nhà bị lún.

Chủ đầu tư là UBND phường Ngũ Hành Sơn, nhà thầu thi công là Công ty TNHH Kỳ Trung. Sau khi ghi nhận phản ánh, nhà thầu tạm dừng thi công gần 1 tháng để chuyển sang phương pháp ép cọc bằng robot nhằm hạn chế rung chấn. Đơn vị bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba phối hợp với tổ trưởng dân phố lập hồ sơ hiện trạng, phục vụ việc bồi thường sau khi hoàn tất thi công đoạn tuyến.

Hai trường hợp tại Hà Nội và Đà Nẵng cho thấy, xử lý thiệt hại không thể chỉ dừng ở việc ghi nhận vết nứt rồi chờ tính toán tiền bồi thường. Nếu phương pháp thi công vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây rung chấn, sụt lún, nhà thầu cần kịp thời điều chỉnh biện pháp kỹ thuật để tránh phát sinh thêm hư hỏng.

Về phía người dân, khi phát hiện nhà có dấu hiệu nứt, lún bất thường, cần chủ động chụp ảnh, quay video, ghi nhận thời điểm xuất hiện hư hỏng và thông báo cho chính quyền địa phương, chủ đầu tư. Với những dấu hiệu ảnh hưởng đến khả năng chịu lực hoặc nguy cơ mất an toàn, cần đề nghị kiểm tra chuyên môn và có biện pháp bảo vệ người sinh sống trong nhà.

Bồi thường chỉ thực sự có ý nghĩa khi mức chi trả tương ứng với thiệt hại thực tế, đồng thời công trình được khắc phục để bảo đảm an toàn. Vì vậy, bên cạnh trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và doanh nghiệp bảo hiểm, việc giám sát thi công, công khai kết quả kiểm định và minh bạch phương án bồi thường cần được thực hiện nghiêm túc.

PHÚC BÌNH

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/nha-dan-nut-lun-do-cong-trinh-thi-cong-phia-sau-cau-chuyen-boi-thuong.html