Nhà Trắng để ngỏ đối thoại, Lầu Năm Góc sẵn sàng phương án tấn công Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Lầu Năm Góc mở rộng kịch bản

Tờ New York Times dẫn nguồn tin quan chức Mỹ ngày 12/1 cho biết, Lầu Năm Góc hiện đang trình lên Tổng thống Trump một loạt phương án tấn công rộng hơn so với những gì từng được đưa tin trước đây. Các mục tiêu tiềm năng có thể bao gồm chương trình hạt nhân của Iran - vượt ra ngoài đợt không kích của Mỹ từng giáng đòn nặng nề vào tháng 6/2025 - cũng như các địa điểm tên lửa đạn đạo.

Tuy nhiên, các phương án hẹp hơn, như tấn công mạng hoặc không kích lực lượng an ninh nội địa của Iran - lực lượng đang đối phó với làn sóng biểu tình - được đánh giá là khả dĩ hơn, nguồn tin cho biết. Bất kỳ cuộc tấn công nào cũng sẽ diễn ra sớm nhất trong vài ngày tới và có thể kéo theo sự trả đũa mạnh mẽ từ phía Iran. Tổng thống Trump dự kiến sẽ được báo cáo chi tiết về các phương án vào ngày thứ Ba, 13/1.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc không kích là “một trong rất nhiều, rất nhiều lựa chọn đang được đặt lên bàn”, nhưng nhấn mạnh rằng “ngoại giao luôn là lựa chọn đầu tiên của tổng thống”.

“Những gì quý vị nghe được công khai từ chính quyền Iran hoàn toàn khác với những thông điệp mà chính quyền Mỹ đang kín đáo nhận được”, bà Leavitt nói thêm. “Và tôi nghĩ tổng thống có quan tâm đến việc tìm hiểu những thông điệp đó.”

Điều này cho thấy các thông điệp kín mà chính quyền Mỹ nhận được có phần mềm mỏng hơn so với những tuyên bố mang tính hiếu chiến được cho là từ Washington mà chính quyền Iran đề cập kể từ khi ông Trump lần đầu đe dọa tiến hành một cuộc tấn công mới.

Tổng thống Trump “đặt mọi lựa chọn lên bàn” nhưng để ngỏ đàm phán

Tối 11/1, Tổng thống Trump nói với các phóng viên rằng dường như Iran đã vượt qua “lằn ranh đỏ” của ông, sau khi nhà lãnh đạo tuyên bố hồi đầu tháng rằng sẽ hỗ trợ người biểu tình nếu chính quyền Iran sử dụng vũ lực sát thương.

Kể từ ngày 2/1, ông Trump đã nhiều lần đe dọa tấn công Iran nếu chính quyền nước này giết hại người biểu tình. “Chúng tôi đã sẵn sàng và vào vị trí chiến đấu”, ông Trump viết.

Hiện vẫn chưa rõ chính quyền Trump sẽ viện dẫn cơ sở pháp lý nào, theo luật Mỹ và luật quốc tế, cho một cuộc tấn công như vậy. Trước đó, hai ngày sau cuộc không kích các cơ sở hạt nhân Iran hôm 21/6, ông Trump gửi thư cho Quốc hội, cho rằng hành động này nhằm bảo vệ “lợi ích sống còn” của Mỹ và bảo vệ đồng minh Israel.

Chiều 12/1 (theo giờ địa phương), ông Trump tiếp tục đưa ra lời đe dọa mới khi đăng trên mạng xã hội rằng Mỹ sẽ áp mức thuế 25% đối với “mọi hoạt động kinh doanh” của các quốc gia vừa làm ăn với Mỹ vừa có giao thương với Iran. Hiện vẫn chưa rõ biện pháp này sẽ được triển khai như thế nào, hoặc liệu có được thực thi hay không.

Các quốc gia như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nước Trung Đông có thể bị ảnh hưởng, cũng như Trung Quốc, quốc gia mua dầu lớn nhất của Iran. Tuy nhiên, ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được một thỏa thuận “đình chiến” trong cuộc chiến thương mại vào mùa thu năm ngoái, và tổng thống Mỹ đang nỗ lực duy trì quan hệ ổn định để bảo đảm hội nghị thượng đỉnh dự kiến vào tháng 4 tại Bắc Kinh diễn ra theo kế hoạch.

Iran tìm kiếm đàm phán giữa khủng hoảng nội bộ

Trong ngày 12/1, các quan chức Iran dường như đã hạ giọng trong các tuyên bố chống Mỹ những ngày gần đây, khi cho biết họ sẵn sàng nối lại đàm phán với chính quyền Trump. “Chúng tôi không tìm kiếm chiến tranh, nhưng chúng tôi sẵn sàng cho chiến tranh - thậm chí còn sẵn sàng hơn cả cuộc chiến trước đó”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu tại một hội nghị các đại sứ nước ngoài ở Tehran, được truyền hình nhà nước phát sóng.

Ông Araghchi dường như ám chỉ cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel hồi tháng 6, trong đó Mỹ đã cùng Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran.

“Chúng tôi cũng sẵn sàng cho đàm phán, nhưng là các cuộc đàm phán công bằng, với quyền bình đẳng và sự tôn trọng lẫn nhau”, Ngoại trưởng Iran nói thêm.

Tehran cũng cho biết các kênh liên lạc giữa ông Araghchi và Steve Witkoff - đặc phái viên hàng đầu của ông Trump, người từng dẫn dắt các cuộc đàm phán Mỹ - Iran hồi mùa xuân 2025, vẫn đang mở. “Iran chưa bao giờ rời khỏi bàn đàm phán, nhưng sẽ không tham gia vào các cuộc đàm phán một chiều”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố.

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi phát biểu tại cuộc họp báo ở Tehran. Ảnh: THX/TTXVN

Hiện vẫn chưa rõ Iran sẵn sàng đàm phán về những vấn đề gì. Hai nước từng tổ chức các cuộc đàm phán hồi đầu năm 2025 về chương trình hạt nhân của Iran - chương trình mà Tehran khẳng định chỉ phục vụ mục đích dân sự. Tuy nhiên, Mỹ và Israel lo ngại chương trình này có thể được sử dụng để chế tạo đầu đạn hạt nhân.

Chính quyền cựu Tổng thống Obama từng đạt được một thỏa thuận nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran, nhưng ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận đó trong nhiệm kỳ đầu tiên. Sau đó, Iran tăng cường làm giàu uranium, đưa vật liệu này tiến gần cấp độ vũ khí, dù đến tháng 6, theo đánh giá tình báo Mỹ, các lãnh đạo Iran vẫn chưa đưa ra quyết định chế tạo vũ khí hạt nhân.

Các cuộc đàm phán giữa chính quyền Tổng thống Trump và Iran kết thúc bằng các cuộc không kích của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6. Sau đó, Iran được cho là có những tín hiệu tiếp cận nhưng phía Mỹ đã không đáp lại.

Nỗ lực ngoại giao mới của Iran diễn ra vào thời điểm có thể coi là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất mà chính quyền nước này phải đối mặt trong nhiều năm, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả cuộc chiến 12 ngày vào năm ngoái với Israel.

Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei và các đồng minh đang tìm cách dập tắt các cuộc biểu tình lan rộng trên khắp cả nước. Các cuộc biểu tình bùng phát từ cuối tháng 12 do bất mãn kinh tế và khủng hoảng tiền tệ. Người biểu tình kêu gọi những thay đổi sâu rộng trong hệ thống cầm quyền, và dù các lãnh đạo cấp cao thừa nhận cần giải quyết các vấn đề tồn tại, người biểu tình vẫn không từ bỏ nỗ lực phản kháng.

Các lực lượng an ninh Iran, được trang bị súng bắn hơi cay và vũ khí hạng nặng, đã nổ súng vào đám đông, gây thương vong.

“Iran đang đưa ra các đề nghị đàm phán và thỏa thuận nhằm ngăn ông Trump sử dụng vũ lực quân sự”, ông Karim Sadjadpour, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định. “Không rõ họ có thể nhượng bộ điều gì, trong bối cảnh phần lớn chương trình hạt nhân và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực đã bị phá hủy”.

Ông Vali Nasr, học giả về Iran tại Đại học Johns Hopkins, cho rằng chính quyền Iran hiện có ít đòn bẩy hơn trong đàm phán vì chương trình hạt nhân đã rơi vào trạng thái đình trệ sau cuộc chiến hồi tháng 6/2025.

“Mục tiêu của Iran là tránh một cuộc chiến với Mỹ và mong Mỹ ngăn Israel tấn công Iran”, ông nói.

Các quan chức Israel trong khi đó, đã liên tục nhấn mạnh mối nguy từ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Nhưng theo ông Nasr, các chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo sẽ không dễ chấp nhận để các nhà ngoại giao đàm phán về vấn đề này. Tại Tehran tồn tại quan điểm cho rằng tên lửa đạn đạo là công cụ răn đe quan trọng nhất của Iran.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc