'Nhà xuất bản làm đúng quy trình chặt chẽ thì không cần lo lắng'

Sáng 7/8, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Hội nghị giao ban công tác xuất bản. Đây là hội nghị quan trọng nhằm đánh giá hoạt động 6 tháng đầu năm và hoạch định chiến lược ngành cho giai đoạn tới.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - nhấn mạnh tinh thần làm việc thực chất, yêu cầu các đại biểu thẳng thắn thảo luận các vấn đề thực tế. Hội nghị cũng đánh giá việc triển khai Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh - Phó vụ trưởng Vụ Báo chí Xuất bản, Ban Tuyên giáo Trung ương - đánh giá công tác tư tưởng, chính trị trong hoạt động xuất bản và nội dung xuất bản phẩm 6 tháng đầu năm 2026. Theo đó, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tham mưu Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thể hiện tinh thần chủ động trong công tác thể chế hóa và pháp luật. Dù ghi nhận sự phát triển của các dòng sách có giá trị cao, bà cũng chỉ ra những hạn chế về quy trình biên tập, dẫn đến sai phạm về nội dung lịch sử và chính trị.

Ông Hoàng Hải Long - Phó cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất bản 6 tháng đầu năm 2026 và một số điểm mới trong Luật Xuất bản sửa đổi, bổ sung. Theo ông Hoàng Hải Long, các nhà xuất bản (NXB) đang đối mặt với áp lực từ sự sụt giảm doanh thu và cạnh tranh nội dung số. Nhà xuất bản cũng đối mặt với yêu cầu cấp thiết phải xây dựng kỹ lưỡng hơn quy trình quản trị rủi ro trong biên tập, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng biên tập NXB Chính trị quốc gia Sự thật - phát biểu tham luận về yêu cầu với việc biên tập tác phẩm về chủ đề Chủ tịch Hồ Chí Minh và các lãnh đạo tiền bối của Đảng, Nhà nước, danh nhân văn hóa dân tộc. Tổng biên tập NXB Chính trị quốc gia Sự thật đề xuất coi tác phẩm sách như một công trình khoa học, tức có quy trình phản biện khoa học nhiều cấp, nhằm giảm thiểu rủi ro sai lệch về nội dung trong sách.

Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập NXB Phụ nữ Việt Nam - chia sẻ kinh nghiệm hoạt động tự chủ của NXB. Theo bà Hoa Phượng, khoảng 90% doanh thu NXB tới từ sách tự in, 10% tới từ sách làm với đơn vị liên kết. Tổng biên tập NXB Phụ nữ Việt Nam cho rằng việc tự chủ về nội dung giúp NXB có một cộng đồng độc giả trung thành qua nhiều năm. Ngoài ra, bà Hoa Phượng cũng nêu khó khăn của NXB trong bối cảnh chi phí sàn thương mại điện tử tăng, sách in lậu vẫn hoành hành.

Ông Trần Chí Đạt - Giám đốc NXB Khoa học - Công nghệ - Truyền thông, ông Đặng Thanh Hải - Phó tổng giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam, bà Nguyễn Thị Sự - Phó tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam cùng các đại biểu tiếp tục nêu ý kiến về các nội dung như triển khai Chỉ thị 04 về phát triển khoa học, công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn học liệu,...

Ông Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, Phó tổng biên tập Tạp chí Cộng sản - chia sẻ với các NXB vấn đề về sách lậu, về chi phí sàn thương mại điện tử. Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam cho rằng việc xử phạt nghiêm minh các hành vi sai phạm là cần thiết, tuy nhiên, cũng cần có biện pháp ngăn chặn sự tiêu cực lan tỏa trên mạng xã hội. "Hành vi thì phải xử lý, nhưng việc xử lý cần kết hợp với tính giáo dục và sự thuyết phục, khuyến khích tạo ra một môi trường sáng tạo, đề cao trách nhiệm", ông nói.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhấn mạnh sức mạnh của ngành xuất bản trước hết tới từ niềm tin. Theo ông, xã hội hiện nay không thiếu thông tin hay tri thức, mà điều cần hơn là thông tin đáng tin cậy, tri thức được thẩm định, được chịu trách nhiệm. "Tôi mong rằng chúng ta không để sự thận trọng cần thiết trở thành sự e ngại thái quá. Trước đề tài phức tạp, làm thế nào vừa đảm bảo an toàn vừa không hình thành tâm lý né tránh. Quản trị tốt giúp người làm đúng tự tin hơn, chứ không phải lo lắng hơn", Thứ trưởng nói.

Phát biểu kết luận Hội nghị, ông Trần Thanh Lâm điểm lại những nội dung cốt lõi của Chỉ thị 04 để định hướng toàn ngành thời gian tới. Trước những lo lắng về doanh thu, về tâm lý của người làm xuất bản, ông Trần Thanh Lâm khuyến khích các NXB tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong việc tháo gỡ điểm nghẽn của ngành. Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhận định không nên vì những sự việc mới xảy ra trong lĩnh vực xuất bản mà có tâm lý e ngại. "Nhà xuất bản làm đúng quy trình chặt chẽ thì không cần phải lo lắng gì", ông nói.