Nhắc nhở học sinh cũng bị 'bóc phốt', khi quyền làm thầy bị bóp nghẹt

Một cái nhíu mày, một lời nhắc nhở nghiêm khắc hay một hình phạt sư phạm đúng mực - tất cả đều có thể trở thành cái cớ để phụ huynh đưa giáo viên lên mạng. Chưa dừng lại ở việc phản ánh thiếu kiểm chứng, không ít cha mẹ còn tự cho mình quyền đặt điều kiện, can thiệp chuyên môn hay đòi hỏi giáo viên phải đáp ứng những mong muốn cá nhân.

Quyền tự chủ và thẩm quyền chuyên môn bị thu hẹp

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Trịnh Thị Tú Anh, đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lâm Đồng, nhận định hiện tượng trên phản ánh những thay đổi trong mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và giáo viên.

Theo bà, phụ huynh có quyền quan tâm, giám sát và phản ánh những vấn đề liên quan đến việc học tập, giáo dục con em. Giáo viên cũng phải chịu trách nhiệm về hành vi và phương pháp giáo dục của mình.

Tuy nhiên, quyền giám sát không đồng nghĩa với quyền áp đặt quan điểm cá nhân, can thiệp tùy tiện vào hoạt động chuyên môn hoặc sử dụng mạng xã hội để gây sức ép đối với giáo viên.

Đáng lo ngại, trong một số trường hợp, khi sự việc chưa được xác minh đầy đủ, giáo viên đã phải đối mặt với làn sóng chỉ trích, thậm chí bị quy kết trách nhiệm trước dư luận. Trong khi đó, các tình huống sư phạm thường có bối cảnh, diễn biến và nguyên nhân phức tạp, không thể được đánh giá toàn diện chỉ qua một đoạn video ngắn hoặc thông tin từ một phía.

“Tôi không cho rằng người thầy đã mất đi quyền làm thầy, nhưng quyền tự chủ và thẩm quyền chuyên môn của giáo viên đang có nguy cơ bị thu hẹp bởi những áp lực ngoài chuyên môn”, bà Tú Anh nói.

Theo bà, một nền giáo dục không thể vận hành tốt nếu giáo viên có trách nhiệm giáo dục học sinh nhưng lại thiếu không gian và thẩm quyền cần thiết để thực hiện trách nhiệm đó.

Nhiều vụ việc liên quan đến giáo viên bị đưa lên mạng, kéo theo chỉ trích, công kích từ dư luận khi sự việc chưa được xác minh đầy đủ. Ảnh: Pexels.

Học sinh sẽ là người chịu thiệt nhất

Theo đại biểu Quốc hội, những vụ việc khi được đưa lên mạng mà chưa qua xác minh có thể gây tổn hại danh dự, uy tín và tâm lý của giáo viên.

Đáng chú ý, hệ quả lo ngại hơn nằm ở sự thay đổi trong hành vi nghề nghiệp. Bà Tú Anh nhận định nếu mỗi quyết định sư phạm đều tiềm ẩn nguy cơ trở thành một cuộc tranh cãi công khai, giáo viên có thể dần chọn cách ít rủi ro nhất cho bản thân.

“Họ có thể ngại nhắc nhở, ngại xử lý vi phạm, giảm yêu cầu đối với học sinh hoặc né tránh những tình huống cần sự can thiệp giáo dục”, đại biểu phân tích. “Người chịu thiệt cuối cùng chính là học sinh”.

Theo bà, trẻ em cần được yêu thương, tôn trọng, nhưng cũng cần được hướng dẫn, rèn luyện tính kỷ luật, ý thức trách nhiệm và khả năng chấp nhận những giới hạn cần thiết.

Nếu các yêu cầu của giáo viên liên tục bị phủ nhận bởi áp lực từ phụ huynh, học sinh sẽ khó hình thành thái độ đúng đắn với nội quy và sự tôn trọng người khác. Mặt khác, việc công khai tranh chấp giữa người lớn trên mạng xã hội còn có thể khiến các em bị tổn thương, bị nhận diện, bàn tán hoặc chịu áp lực từ bạn bè.

Do đó, đại biểu cho rằng bảo vệ giáo viên trước những hành vi công kích thiếu căn cứ cũng chính là một cách bảo vệ môi trường học tập lành mạnh cho học sinh.

Quy định đã có, nhưng thực thi chưa hiệu quả

Pháp luật hiện hành có các quy định bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cá nhân và xác định những hành vi bị nghiêm cấm trong môi trường giáo dục. Tuy nhiên, theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, khoảng cách giữa quyền được pháp luật ghi nhận và khả năng thực tế được bảo vệ của giáo viên vẫn còn khá lớn.

Tại một số trường học, quy trình tiếp nhận và xử lý phản ánh, tranh chấp giữa phụ huynh với giáo viên chưa rõ ràng, hiệu quả. Khi nhà trường chậm xác minh, thiếu thông tin hoặc không có quy trình giải quyết minh bạch, mâu thuẫn dễ lan lên mạng xã hội.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cho rằng cần nhìn nhận việc bảo vệ giáo viên như một yêu cầu bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ giáo dục. Ảnh: NVCC.

Việc xử lý các hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của giáo viên trên môi trường mạng cũng còn nhiều khó khăn. Thông tin có thể lan truyền nhanh chóng, trong khi quá trình xác minh, yêu cầu gỡ bỏ hoặc xử lý vi phạm thường mất nhiều thời gian. Ngay cả khi thông tin sai sự thật được cải chính, những tổn hại đối với uy tín nghề nghiệp của giáo viên cũng không dễ khắc phục.

Từ thực tế này, bà Tú Anh cho rằng cần nhìn nhận việc bảo vệ giáo viên như một yêu cầu bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ giáo dục, không chỉ là bảo vệ quyền nhân thân.

Để để làm được điều này, theo bà, mỗi cơ sở giáo dục cần có quy trình tiếp nhận, xác minh và giải quyết phản ánh rõ ràng, có thời hạn và trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, giáo viên cần được bảo đảm quyền giải trình, cung cấp chứng cứ và bảo vệ danh dự, nhân phẩm trong quá trình xác minh. Việc xử lý không được dựa trên áp lực dư luận.

Đại biểu cũng cho rằng cần phân định rõ quyền giám sát của phụ huynh với thẩm quyền chuyên môn của giáo viên. Bên cạnh đó, cần có cơ chế hỗ trợ pháp lý và bảo vệ giáo viên khi bị xúc phạm, đe dọa hoặc phát tán thông tin sai sự thật. Nhà trường phải chủ động phối hợp với cơ quan chức năng khi có hành vi vi phạm, thay vì để giáo viên đơn độc, tự tìm cách bảo vệ mình.

Về lâu dài, gia đình và nhà trường cần xây dựng văn hóa hợp tác, tôn trọng vai trò và trách nhiệm của nhau.

“Một môi trường giáo dục tốt phải là nơi học sinh được bảo vệ, phụ huynh được lắng nghe và giáo viên được tôn trọng, được trao đủ thẩm quyền để thực hiện trách nhiệm nghề nghiệp”, bà Tú Anh nhấn mạnh.