Nhận diện đúng thủ đoạn, chủ động ngăn chặn tội phạm mua bán người từ sớm, từ xa

Đại tá Nguyễn Tiến Mão. Ảnh: N.L

- Những năm gần đây, Bộ đội Biên phòng đã tăng cường phối hợp với lực lượng Công an và các đơn vị chức năng triệt phá nhiều đường dây tội phạm mua bán người, bắt giữ nhiều đối tượng và giải cứu nhiều nạn nhân. Đề nghị đồng chí chia sẻ rõ hơn về kết quả này?

- Trong giai đoạn 2021-2025, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an các cấp đấu tranh triệt phá thành công 51 chuyên án về mua bán người, bắt 189 đối tượng phạm tội; giải cứu, tiếp nhận, sàng lọc, xác định 197 nạn nhân; khởi tố 48 vụ/178 đối tượng/147 nạn nhân. Bên cạnh đó, Bộ đội Biên phòng còn phối hợp với các cơ quan chức năng trong và ngoài nước tiếp nhận, xác minh, xác định, giải cứu, sàng lọc và xử lý 361 vụ/218 đối tượng/693 nạn nhân và người nghi là nạn nhân.

Để đấu tranh hiệu quả với tội phạm mua bán người, Bộ đội Biên phòng tập trung ba khâu then chốt: Nhận diện đúng đối tượng, phân loại đúng tính chất tội phạm và xác định đúng nạn nhân. Thực tiễn cho thấy, đối tượng phạm tội tuy đa dạng nhưng nổi lên 5 nhóm chủ yếu: Đường dây có tổ chức, xuyên quốc gia; người quen, người thân hoặc cùng địa phương; môi giới hôn nhân, môi giới lao động trái phép; các “cò” cơ hội vì lợi ích kinh tế và một số trường hợp từng là nạn nhân nhưng thiếu hỗ trợ tái hòa nhập nên bị khống chế hoặc quay lại lôi kéo người khác. Điểm chung của các nhóm này là đều khai thác “điểm yếu” của nạn nhân như: Nhu cầu việc làm, tâm lý nhẹ dạ, thiếu kỹ năng tự bảo vệ hoặc niềm tin đặt nhầm chỗ.

Trước tình hình đó, Bộ đội Biên phòng triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp: Phối hợp với cấp ủy, chính quyền, ban, ngành và lực lượng chức năng tại khu vực biên giới nâng cao hiệu quả tuyên truyền; tập trung vào nhóm có nguy cơ cao; tăng cường thu thập thông tin, nhất là trên không gian mạng, kịp thời phát hiện, điều tra, bắt giữ, xử lý đối tượng và đường dây mua bán người. Tăng cường tuần tra, kiểm soát biên giới, cửa khẩu nhằm ngăn chặn việc đưa người qua biên giới trái phép; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nhất là với các nước có chung đường biên giới; tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi nhiệm vụ.

- Qua thực tiễn nắm tình hình, đồng chí đánh giá những yếu tố, nguyên nhân chủ yếu nào đang khiến tội phạm mua bán người tiếp tục diễn biến phức tạp, thủ đoạn ngày càng tinh vi, hoạt động có tổ chức chặt chẽ hơn?

- Có thể khẳng định, tình hình hoạt động của tội phạm mua bán người qua khu vực biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng, nhất là các vụ mua bán người nhằm ép nạn nhân thực hiện hoạt động lừa đảo trực tuyến và bóc lột lao động. Nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen. Một bộ phận thanh niên lười lao động, ham chơi, thích đua đòi, bị cuốn vào lời mời chào “việc nhẹ, lương cao”, lối sống hưởng thụ, buông thả. Trong khi đó, có trường hợp thiếu sự quan tâm, định hướng từ gia đình hoặc môi trường gia đình thiếu ổn định, dễ trở thành “điểm yếu” để tội phạm khai thác. Cùng với đó, mạng xã hội phát triển nhanh, mạnh khiến tội phạm có thêm điều kiện tiếp cận, làm quen, dụ dỗ và lừa gạt nạn nhân thông qua các mối quan hệ trực tuyến và những người thân quen của nạn nhân không biết để can ngăn.

Ở chiều ngược lại, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, có phân công vai trò, thay đổi nhanh, thường xuyên che giấu hành vi, đặt các trung tâm máy chủ từ nước ngoài, xóa dữ liệu điện tử, hợp thức hóa giấy tờ, gây khó khăn cho công tác điều tra, thu thập chứng cứ và triệt phá đường dây. Tình trạng di dân tự do, di chuyển trái phép còn diễn ra; nhận thức pháp luật và kỹ năng sống của một bộ phận người dân hạn chế; có nạn nhân chưa tích cực hợp tác tố giác tội phạm do lo sợ, mặc cảm, trong khi các đường dây hoạt động theo mạng lưới chặt chẽ, mang tính xuyên quốc gia. Bên cạnh đó, việc quản lý xuất nhập cảnh, cư trú, môi giới hôn nhân, tuyển dụng lao động, du lịch vẫn còn những sơ hở để tội phạm lợi dụng; công tác tuyên truyền ở một số nơi chưa thật sự phủ kín đến từng nhóm người có nguy cơ.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tiến hành các thủ tục pháp lý hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về địa phương. Ảnh: Hải Bằng

- Từ thực tiễn nhận diện, phân loại đối tượng và sàng lọc nạn nhân, trong thời gian tới, Bộ đội Biên phòng sẽ tập trung triển khai những nhóm giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm mua bán người, thưa đồng chí?

- Trên nền tảng kết quả đã đạt được và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Bộ đội Biên phòng xác định tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, vừa chủ động phòng ngừa, vừa kiên quyết đấu tranh, xử lý, tập trung vào một số hướng trọng tâm. Trước hết, tiếp tục tăng cường phối hợp với các ban, ngành, lực lượng, cấp ủy, chính quyền địa phương ở khu vực biên giới nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền phòng, chống mua bán người, hướng vào nhóm có nguy cơ cao. Tập trung thu thập, phân tích thông tin từ nhiều địa bàn, trên các nền tảng không gian mạng để phát hiện sớm dấu hiệu hình thành đường dây, điểm trung chuyển, phương thức đưa người ra khỏi địa bàn để mua bán.

Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị Bộ đội Biên phòng tiếp tục tăng cường rà soát, sàng lọc, xác định nạn nhân, nhất là trong số công dân do nước ngoài trao trả; tổ chức hỗ trợ ban đầu theo quy định, bảo đảm nạn nhân được tiếp cận thông tin, được hướng dẫn thủ tục, hạn chế nguy cơ tái bị khống chế, lôi kéo. Cùng với đó, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát biên giới và cửa khẩu; tập trung phát hiện các dấu hiệu biểu hiện của người nghi là nạn nhân ngay từ biên giới, cửa khẩu để kịp thời giúp đỡ, ngăn chặn không để các đối tượng lừa gạt đưa nạn nhân qua biên giới.

Bên cạnh giải pháp trong nước, Bộ đội Biên phòng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phối hợp quốc tế, nhất là với các nước có chung đường biên giới trong phòng, chống mua bán người; tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp xác minh và giải cứu nạn nhân. Đồng thời tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho cán bộ làm nhiệm vụ phòng, chống ma túy và tội phạm, đáp ứng yêu cầu đấu tranh với loại tội phạm xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Ngọc Lâm (thực hiện)