Nhận diện thành tựu, điểm nghẽn cần tháo gỡ sau 40 năm Đổi mới

Đây là nhận định chung của nhiều nhà khoa học tại Hội thảo khoa học quốc gia “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986 - 2026)”. Sự kiện do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hội đồng Lý luận Trung ương và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức ngày 22/10 tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, tháng 12/1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng khởi xướng công cuộc Đổi mới toàn diện. 40 năm sau, diện mạo đất nước thay đổi sâu sắc. GDP bình quân đầu người tăng từ chưa đến 100 USD năm 1990 lên 5.026 USD năm 2025. Việt Nam hiện nay có quan hệ ngoại giao với tất cả 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, tham gia sâu vào các thể chế đa phương và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Hội thảo khoa học quốc gia “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986 - 2026)” ngày 22/10 tại Hà Nội.

Đại hội XIV của Đảng thông qua Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, đồng thời xác định mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Thành tựu càng lớn thì yêu cầu tổng kết càng cao. Người làm khoa học cần lý giải vì sao có thành tựu ấy? Cơ chế nào tạo nên nó, và hạn chế nằm ở đâu? Nhận thức lý luận, thiết kế thể chế, phân bổ nguồn lực hay tổ chức thực hiện? Chỉ khi trả lời được những câu hỏi đó, tổng kết thực tiễn mới trở thành luận cứ khoa học cho quyết sách trong giai đoạn phát triển mới.

Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cũng cho biết, gần 60 tham luận của các nhà khoa học, nhà quản lý gửi về Ban tổ chức Hội thảo. Các tham luận trải dài từ lý luận về chủ nghĩa xã hội, hệ thống chính trị, thể chế kinh tế đến văn hóa, giáo dục, đối ngoại, quốc phòng và an ninh. Nhiều nội dung tiếp tục được phân tích, làm rõ trong hai phiên tham luận và thảo luận chung tại Hội thảo.

Hội thảo thu hút nhiều tham luận, ý kiến tâm huyết của các nhà khoa học.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, một trong những giá trị lý luận quan trọng của 40 năm đổi mới chính là sự vận động ngày càng rõ hơn của mối quan hệ giữa thực tiễn - lý luận - thể chế - tổ chức thực hiện. Trong đó, thực tiễn đặt ra vấn đề; lý luận có vai trò nhận thức, khái quát và định hướng; thể chế chuyển hóa nhận thức thành khuôn khổ hành động; còn năng lực tổ chức thực hiện quyết định mức độ hiện thực hóa chủ trương vào đời sống.

PGS. TS Vũ Trọng Lâm gợi mở 5 vấn đề trọng tâm để các đại biểu trao đổi từ góc độ lý luận, thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay, gồm: Làm rõ hơn những bước phát triển trong tư duy lý luận và đường lối đổi mới của Đảng qua 40 năm đổi mới; Đánh giá thực chất những thành tựu, hạn chế và cơ chế tạo nên những chuyển biến của đất nước trong 40 năm đổi mới; Làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa đổi mới, độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; Nhận diện những vấn đề và những mối quan hệ mới nảy sinh trong giai đoạn phát triển hiện nay; Đề xuất những định hướng và điều kiện bảo đảm để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới

Trong hai phiên tham luận, hội thảo đã tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình đổi mới. Nhiều ý kiến chia sẻ quan điểm cần tiếp tục gắn tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận, đồng thời khẳng định cần nhận diện rõ hơn nguyên nhân của thành tựu 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, những điểm nghẽn cần tháo gỡ cũng như các vấn đề mới cần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ.

Các đại biểu thảo luận, làm rõ nhiều vấn đề trong hai phiên tham luận và thảo luận chung tại Hội thảo.

Các ý kiến trao đổi về công tác tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và văn hóa cũng đã nhấn mạnh sự cần thiết phải chủ động thích ứng với biến đổi của môi trường quốc tế và không gian số, đồng thời giữ vững mục tiêu phát triển và bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.

Phát biểu kết luận và bế mạc hội thảo, TS Bùi Văn Thạch, Phó Tổng Thư ký thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương đã khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn được đặt ra qua các phát biểu tham luận, thảo luận; nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và chuyển hóa các luận cứ khoa học thành cơ sở tham khảo cho nghiên cứu, hoạch định và thực hiện chính sách trong giai đoạn mới, khơi dậy tinh thần đổi mới, ý chí tự chủ, tự cường và khát vọng phát triển Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.