Nhân lên những mảng xanh bền vững

Từ lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” đến các kế hoạch dài hạn về nâng cao tỉ lệ che phủ rừng, phát triển cây xanh đô thị, thành phố Hà Nội cho thấy quyết tâm chính trị rõ ràng trong xây dựng một đô thị xanh, văn minh, phát triển bền vững.

Lãnh đạo xã Đa Phúc trồng cây tại khuôn viên nhà văn hóa thôn Đức Hậu. Ảnh: Hoàng Văn

Từ phong trào đến chiến lược dài hạn

Ngay trong những ngày đầu năm mới, không khí ra quân trồng cây đã lan tỏa khắp các xã, phường, trường học, đơn vị quân đội, công an trên địa bàn Thủ đô. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong ngày 22-2 (tức mùng 6 tháng Giêng), toàn thành phố trồng được 14.348 cây xanh. Con số này không chỉ phản ánh khí thế sôi nổi của ngày phát động mà còn thể hiện tinh thần hưởng ứng rộng khắp của các địa phương, đơn vị. Lễ phát động được tổ chức đồng loạt tại 126 xã, phường và 7 điểm của các sở, ngành, lực lượng vũ trang, đoàn thể chính trị - xã hội. Nhiều điểm cầu được kết nối trực tuyến, tạo không khí thi đua, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp “mỗi người dân trồng một cây xanh”.

Tại xã Đa Phúc, ngay sau lễ phát động, người dân các thôn đã đồng loạt ra quân trồng cây dọc tuyến đường liên thôn và khu vực đất công. Chủ tịch UBND xã Đa Phúc Đỗ Thu Nga cho biết, trong năm 2026, toàn xã Đa Phúc phấn đấu trồng 5.100 cây xanh các loại. Chính quyền xã cũng đã phân công cụ thể từng tổ dân cư chịu trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ sau trồng, tránh tình trạng “trồng xong để đó”.

Còn tại xã Đông Anh, phong trào trồng cây đã được gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao và định hướng phát triển đô thị thông minh của địa phương. Xã xác định trồng cây không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ môi trường mà còn là tiêu chí phát triển bền vững. Mỗi tuyến đường, mỗi khu dân cư mới đều được xã tính toán tỉ lệ cây xanh, không gian công cộng phù hợp, không trồng tự phát.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Tiến Lâm, cơ cấu phân bổ kế hoạch trồng cây năm 2026 đã được UBND thành phố phân bổ rõ về từng xã, phường, đơn vị với chủng loại cây trồng được hướng dẫn cụ thể. Chẳng hạn, trên các tuyến đường, ưu tiên sấu, phượng vĩ, bằng lăng, long não, muồng hoàng yến... Tại khu vực rừng, ưu tiên các loài cây bản địa, cây gỗ lớn như lim xanh, lát hoa, sao đen. “Chính sự triển khai bài bản ngay từ khâu chuẩn bị đã cho thấy phong trào trồng cây năm nay đã vượt ra khỏi khuôn khổ của hoạt động đầu xuân mà được đặt trong chiến lược phát triển không gian xanh lâu dài cho thành phố Hà Nội” - ông Nguyễn Tiến Lâm thông tin.

Tăng trách nhiệm với không gian xanh

Hà Nội hiện có gần 27.100ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó có khoảng 18.342ha rừng, tỉ lệ che phủ đạt 5,52%. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỉ lệ che phủ rừng lên 6,2%, tương đương khoảng 20.601ha. Đây là những con số không dễ đạt được trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, áp lực hạ tầng ngày càng lớn. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố xác định nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết là đưa nhiệm vụ phát triển cây xanh đô thị, trồng cây, trồng rừng vào các chương trình, kế hoạch trọng tâm gắn với tầm nhìn 100 năm của Thủ đô; duy trì và nâng cao hiệu quả phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”; gắn trồng với chăm sóc, bảo vệ, quản lý cây xanh sau trồng.

Một điểm nhấn quan trọng là yêu cầu bảo đảm chỉ tiêu cây xanh tối thiểu 10m²/người vào năm 2030; ưu tiên quỹ đất xanh trong các đồ án quy hoạch mới; bảo tồn nghiêm ngặt quỹ đất xanh còn lại trong nội đô, kiên quyết không điều chỉnh, chuyển đổi mục đích sử dụng sang loại đất khác. Song song với phát triển cây xanh đô thị, Thành phố tiếp tục đầu tư trồng mới từ 20 - 30ha rừng sản xuất, chủ yếu trồng lại sau khai thác tại các xã có rừng. Đặc biệt, công tác quản lý rừng và cây xanh đang được đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã chỉ đạo vận hành hệ thống phần mềm theo dõi diễn biến rừng FRMS 4.0; khai thác hiệu quả dữ liệu ảnh vệ tinh kết hợp công nghệ GIS để dự báo, cảnh báo sớm nguy cơ mất rừng và giúp nâng cao tính minh bạch, chính xác, tạo cơ sở cho việc công bố hiện trạng rừng hằng năm. Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội Nguyễn Tiến Lâm khẳng định, phong trào trồng cây của thành phố ngày càng gắn chặt với yêu cầu phát triển bền vững, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong định hướng đưa vào Luật Thủ đô (sửa đổi), nguyên tắc quản lý và bảo vệ môi trường được xác định gắn với duy trì các yếu tố tự nhiên, đa dạng sinh học, văn hóa, lịch sử và bảo đảm tỉ lệ không gian xanh theo quy hoạch. Điều đó cho thấy, không gian xanh không còn là yếu tố phụ trợ mà trở thành phần cốt lõi trong cấu trúc phát triển đô thị. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đề ra, thách thức là không nhỏ. Báo cáo của ngành chức năng chỉ ra rằng công tác trồng cây xanh trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao chưa bảo đảm tỉ lệ tối thiểu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của các chủ đầu tư, doanh nghiệp, đồng thời cần cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Xây dựng một Thủ đô xanh không thể là nhiệm vụ của riêng ngành nông nghiệp hay môi trường mà là trách nhiệm chung, từ công tác quy hoạch, đầu tư, giám sát đến hành vi ứng xử với cây xanh trong đời sống hằng ngày. Từ những mầm xanh, Thủ đô sẽ dần hình thành những vành đai sinh thái, công viên, vườn hoa, cánh rừng phòng hộ và sản xuất được quản lý hiện đại, góp phần điều hòa khí hậu, nâng cao chất lượng sống, giữ gìn bản sắc và vị thế của một đô thị ngàn năm văn hiến trong thời kỳ mới.

Hoàng Sơn