Nhân rộng mô hình trường học không rác thải nhựa

Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Tây Hà Nội, phường Xuân Phương, Hà Nội đạt giải Nhất hạng mục Tiểu học tại Lễ trao giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025. Ảnh: Tùng Đinh

Khẳng định vai trò giáo dục trong bảo vệ môi trường

Ngày 31-1, tại Cung Thiếu nhi Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Lễ trao giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025, với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”. Sự kiện thu hút hơn 800 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự trực tiếp, cùng hơn 200 điểm cầu trực tuyến với khoảng 5.000 người theo dõi.

Đáng chú ý, hơn 600 học sinh, sinh viên đến từ 16 cơ sở giáo dục tiêu biểu trên khắp các vùng miền đã trực tiếp tham dự buổi lễ, cùng đại diện 60 trường học đạt giải. Sự hiện diện đông đảo của học sinh tạo nên không khí sôi nổi, đồng thời thể hiện rõ quan điểm xuyên suốt của giải thưởng: Lấy học sinh làm trung tâm, lấy giáo dục làm nền tảng cho các hành động bảo vệ môi trường.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại lễ trao giải. Ảnh: Tùng Đinh

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, giáo dục môi trường cần được triển khai sớm, bài bản và liên tục, trong đó trường học giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, học sinh không chỉ là lực lượng thụ hưởng, mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia, khởi xướng và lan tỏa các hành động giảm thiểu rác thải nhựa trong gia đình và cộng đồng.

Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN là sáng kiến trong khuôn khổ hợp tác của Tổ chức các Quan chức cấp cao môi trường ASEAN (ASOEN), nhằm thúc đẩy giáo dục môi trường và phát triển các mô hình trường học xanh, bền vững trong khu vực. Việt Nam tổ chức giải thưởng tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ đối với ASEAN, đồng thời góp phần cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành tham quan các gian trưng bày sản phẩm sáng tạo từ rác thải nhựa của học sinh. Ảnh: Tùng Đinh

Theo Ban tổ chức, trong năm 2025, giải thưởng ghi nhận sự tham gia tích cực của khoảng 300 cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước, tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước. Qua quá trình đánh giá nghiêm túc, khách quan, Hội đồng xét chọn đã quyết định trao 60 giải thưởng cho các trường học thuộc ba cấp: Tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Các trường đạt giải được phân bố đồng đều trên nhiều vùng miền, từ khu vực đô thị, đồng bằng đến miền núi, vùng sâu, vùng xa, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Sự hiện diện của nhiều địa phương còn khó khăn, như: Lào Cai, Cao Bằng, Gia Lai, Đắk Lắk, Tuyên Quang, Lạng Sơn cho thấy mô hình Trường học sinh thái - Trường học không rác thải nhựa có tính khả thi cao, phù hợp với nhiều điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.

Ban tổ chức trao giải sáng tạo cho các đơn vị tham gia. Ảnh: Tùng Đinh

Theo đánh giá của Hội đồng xét chọn, nhiều mô hình tại các địa phương được xây dựng từ những giải pháp thiết thực, gần gũi với đời sống học đường, như phân loại rác tại nguồn, tái sử dụng vật liệu học tập, hạn chế đồ nhựa dùng một lần trong căng tin, tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa gắn với điều kiện thực tế của địa phương. Dù cách làm không phức tạp, song các mô hình này đã góp phần hình thành thói quen, nếp sống thân thiện với môi trường cho học sinh.

Tiếp tục nhân rộng mô hình

Đánh giá về ý nghĩa của giải thưởng, bà Lê Thái Hà, Giám đốc điều hành Quỹ Vì tương lai xanh (Tập đoàn Vingroup) cho rằng, giải quyết vấn đề rác thải nhựa đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, giáo dục được xác định là giải pháp căn cơ, lâu dài, giúp thay đổi nhận thức và hành vi ngay từ sớm.

Theo bà Lê Thái Hà, trường học chính là môi trường thuận lợi nhất để hình thành các giá trị sống xanh một cách tự nhiên, bền bỉ. Việc đồng hành cùng giải thưởng thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc góp phần xây dựng thế hệ công dân trẻ có ý thức bảo vệ môi trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tặng Bằng khen cho đại diện Quỹ Vì tương lai xanh. Ảnh: Tùng Đinh

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2025 là năm đầu tiên Báo đảm nhận vai trò Trưởng nhóm công tác ASEAN về giáo dục và môi trường. Trong hơn ba tháng triển khai, giải thưởng đã được kết nối với nhiều diễn đàn, hội thảo, lớp tập huấn tại ba miền: Bắc - Trung - Nam, thu hút hơn 50.000 giáo viên, học sinh tham gia trực tiếp và trực tuyến.

“Giải thưởng không chỉ là hoạt động chuyên môn, mà còn là nhiệm vụ chính trị, thể hiện trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức xã hội về bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững”, ông Nguyễn Ngọc Thạch khẳng định.

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã công bố và trao 60 giải thưởng, ghi nhận những nỗ lực của các nhà trường, thầy cô giáo và học sinh trong việc triển khai mô hình Trường học sinh thái - Trường học không rác thải nhựa. Nhân dịp này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tặng Bằng khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác tổ chức giải thưởng.

Năm 2025 có 60 trường học được nhận giải thưởng về triển khai mô hình Trường học sinh thái - Trường học không rác thải nhựa. Ảnh: Tùng Đinh

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục tiếp tục phối hợp chặt chẽ, từng bước nhân rộng các mô hình trường học sinh thái, đồng thời lồng ghép giáo dục môi trường, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững vào hoạt động dạy và học.

Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 cho thấy hiệu quả rõ nét của việc kết hợp giữa chính sách, giáo dục và sự tham gia của toàn xã hội. Từ những mô hình cụ thể trong trường học, các giá trị về bảo vệ môi trường đang từng bước được lan tỏa, góp phần hình thành lối sống xanh trong cộng đồng.

Trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cấp thiết, việc tiếp tục duy trì, mở rộng các mô hình “Trường học không rác thải nhựa” không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Giáo dục, mà cần trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, vì mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô và cả nước.

Hoàng Sơn