Nhân vật then chốt trong phán quyết về thuế quan của Tòa án Tối cao Mỹ

Ông Victor Schwartz đã thành lập VOS Selections, một doanh nghiệp nhập khẩu rượu vang do gia đình điều hành, cách đây 40 năm. Ảnh do Victor Owen Schwartz cung cấp

Theo kênh CNN ngày 21/2, khi Tổng thống Trump công bố kế hoạch nâng mức thuế quan hiệu dụng của Mỹ lên mức cao nhất kể từ năm 1930 vào năm 2025, phần lớn các giám đốc điều hành đều im lặng. Họ nhận thấy việc phản đối tham vọng của Tổng thống, chứ chưa nói đến chính sách kinh tế chủ chốt của ông, có thể khiến họ phải trả giá còn đắt hơn chính các chính sách được ban hành.

Với hàng tỷ USD doanh thu hằng năm bị đặt vào thế rủi ro, lãnh đạo các tập đoàn đa quốc gia nhìn chung chọn cách đứng ngoài. Nhưng ông Victor Schwartz, chủ sở hữu nhà nhập khẩu rượu vang quy mô nhỏ VOS Selections tại New York, đã quyết định bước lên.

Ông Schwartz trở thành gương mặt đại diện cho cuộc chiến nhằm lật ngược các mức thuế quan diện rộng của ông Trump và ông đã giành chiến thắng trong một vụ kiện được Tòa án Tối cao Mỹ phân xử ngày 20/2.

Trong cuộc phỏng vấn với CNN sau phán quyết của tòa, ông cho biết ban đầu mình do dự khi đảm nhận vai trò nổi bật như vậy. “Tham gia vụ kiện là một chuyện, nhưng trở thành nguyên đơn chính thực sự khiến tôi phải cân nhắc”, ông Schwartz nói.

Ông đảm nhận vai trò đó sau khi một thành viên trong gia đình giới thiệu ông với Liberty Justice Center, một hãng luật phi lợi nhuận theo khuynh hướng tự do chủ nghĩa chuyên về lợi ích công cộng. Liberty Justice Center lúc đó đang chuẩn bị kiện xoay quanh việc sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế để đơn phương áp đặt thuế quan. Sau khi trao đổi với hàng chục doanh nghiệp nhỏ khác, nhóm này đã chọn ông Schwartz làm nguyên đơn chính.

Trong bối cảnh phần lớn giới doanh nghiệp lớn đứng ngoài cuộc, ông Schwartz cho biết ông cảm thấy mình như “tuyến phòng thủ cuối cùng” nhằm chấm dứt các mức thuế mà ông coi là vi phạm nghiêm trọng quyền hành pháp và đe dọa doanh nghiệp gia đình của mình.

Vì vậy, ngày 14/4/2025, Liberty Justice Center đã nộp đơn kiện với tên gọi VOS Selections, Inc. kiện Trump. Sau đó, vụ kiện này được gộp với các vụ kiện tương tự do 12 bang và công ty cung cấp thiết bị giáo dục Learning Resources đệ trình.

Cuối cùng, ông đã giành chiến thắng khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế khẩn cấp diện rộng của ông Trump là bất hợp pháp. Tuy nhiên, chiến thắng của ông Schwartz đi kèm cái giá cá nhân.

Ông nói: “Tôi liên tục bị tấn công qua tin nhắn và email và tôi không thể ngăn chặn. Có phần xấu xí. Có lẽ còn có thể tệ hơn. Chúng tôi phải khóa cửa văn phòng”.

“Chúng tôi không thể tăng giá”

Doanh nghiệp của ông Schwartz nhập khẩu rượu vang và rượu mạnh từ 16 quốc gia. Ông không xa lạ với hệ thống thuế quan phức tạp của Mỹ và việc mức thuế có thể thay đổi nhanh chóng, đặc biệt khi ông Trump nắm quyền. Chẳng hạn, có thời điểm năm 2025, ông Trump cảnh báo áp thuế 50% đối với sản phẩm từ Liên minh châu Âu.

Ông nói: “Môi trường kinh tế hiện nay, đặc biệt trong ngành của tôi, chắc chắn rất không lành mạnh. Kể từ ‘Ngày Giải phóng’, chúng tôi phải rà soát lại từng mặt hàng trong danh mục ít nhất bốn lần”. Ông Trump đặt tên ngày 2/4/2025 – thời điểm ông công bố các mức thuế nay đã bị hủy bỏ – là “Ngày Giải phóng”.

Ông nói thêm: “Chúng tôi không thể tăng giá và cũng không thể trả khoản đó, không giống các công ty lớn có thể viết một tấm séc”. Kể từ tháng 4/2025, ông ước tính đã phải trả ít nhất hàng trăm nghìn USD tiền thuế.

Chiến thắng của ông Schwartz có thể đồng nghĩa ông và các nhà nhập khẩu khác sẽ được hoàn trả các khoản tiền lớn, tổng cộng ít nhất 134 tỷ USD theo dữ liệu doanh thu thuế quan của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ tính đến ngày 14/12. Tuy nhiên, cơ chế thực hiện cụ thể vẫn chưa rõ.

Trong khi đó, phán quyết ngày 20/2 không ngăn ông Trump thúc đẩy các loại thuế khác. Ngay trong ngày này, Tổng thống đã ký ban hành mức thuế toàn cầu 10% theo một đạo luật thương mại khác và ám chỉ một số biện pháp bổ sung nhằm hạn chế nhập khẩu.

Ông Schwartz cho biết ông lo ngại về các mức thuế khác mà ông Trump có thể áp đặt, nhưng ít nhất chúng sẽ bị giới hạn phạm vi hơn và có thời hạn.

Đối đầu với người quyền lực nhất thế giới

Ông Schwartz không xem nhẹ rủi ro khi đối đầu với người đàn ông quyền lực nhất thế giới.

“Chúng tôi cố gắng kiềm chế nỗi sợ nhưng vẫn nhận thức được những thách thức phía trước”, ông Schwartz nói.

Ngay cả các tập đoàn lớn cũng hứng chịu phản ứng dữ dội khi chỉ ra chi phí do thuế quan của ông Trump. Amazon từng khiến chính quyền tức giận sau khi xuất hiện thông tin cho rằng tập đoàn thương mại điện tử này dự định chứng minh thuế quan ảnh hưởng đến giá cả.

Tuy nhiên, sau khi trao đổi với nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos, ông Trump cho biết Amazon sẽ không triển khai kế hoạch đó.

Đối với ông Schwartz, sự ủng hộ tích cực từ các doanh nghiệp trên khắp cả nước và thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau đã giúp ông vượt qua chỉ trích.

Tương tự, ông Rick Woldenberg, Giám đốc điều hành Learning Resources, cho biết ông tự hào khi thách thức các mức thuế của chính quyền Tổng thống Trump.

Ông Woldenberg nói với CNN: “Phép tính rất đơn giản: tôi không thể chi trả khoản thuế mà họ muốn áp lên tôi”. Tuy nhiên, không giống ông Schwartz, ông phải tự trang trải chi phí pháp lý của mình, tổng cộng lên tới bảy con số. “Tôi muốn tên mình xuất hiện trong vụ kiện này. Tôi không làm gì sai”, ông Woldenberg nói.

Dựa vào doanh nghiệp nhỏ

Ông Alan Morrison, luật sư chính trong vụ kiện thách thức mức thuế thép diện rộng mà ông Trump áp đặt trong nhiệm kỳ đầu, hiểu vì sao nhiều doanh nghiệp né tránh kiểu đối đầu này.

“Ông ấy đe dọa từng công ty riêng lẻ. Ông ấy cấp ngoại lệ. Tất cả điều đó khiến mọi người cảm thấy rất dễ tổn thương”, ông Morrison nói.

Trong vụ kiện do ông Morrison dẫn dắt, các tập đoàn lớn được hưởng lợi khi ngồi và chờ xem điều gì xảy ra trong quá trình kiện tụng thuế quan hiện nay.

Tuy nhiên, trong vụ việc này, hàng nghìn tập đoàn, trong đó có Costco, đã chủ động kiện chính phủ Mỹ nhằm bảo đảm quyền được hoàn tiền mà không phải đặt danh tiếng của mình vào thế rủi ro như ông Schwartz và Woldenberg.

Ông Schwartz cho biết ông không bận tâm việc giới doanh nghiệp lớn có thể hưởng lợi từ rủi ro mà ông chấp nhận: “Chỉ cần một que diêm nhỏ để nhóm lửa. Được thôi, tôi chấp nhận điều đó. Tôi sẽ không cảm thấy tệ vì điều đó. Tôi sẽ cảm thấy tự hào”.

Để ăn mừng chiến thắng, ông Schwartz cho biết ông sẽ mở một chai Châteauneuf-du-Pape lâu năm.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc