Nhanh chóng hoàn thiện Đề án thành lập thành phố Đồng Nai

Trước đó, tại Thông báo Hội nghị lần thứ Hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Xứng tầm thành phố trực thuộc Trung ương

Theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15, ngày 24-12-2025, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, một thành phố phải đáp ứng 7 tiêu chí theo quy định. Đối chiếu với các tiêu chí này, Đồng Nai đã đáp ứng đủ các điều kiện và tiêu chí của một thành phố trực thuộc Trung ương.

Một góc phường Trấn Biên, đô thị trung tâm của Đồng Nai.

Sau sáp nhập, tỉnh Đồng Nai có quy mô dân số gần 4,5 triệu người. Đối chiếu với tiêu chuẩn yêu cầu quy mô dân số từ 2,5 triệu người trở lên, Đồng Nai đạt chỉ tiêu về quy mô dân số.

Về diện tích, tỉnh Đồng Nai có diện tích hơn 12,7 ngàn km2, so với tiêu chuẩn yêu cầu từ 2,5 ngàn km2 trở lên, tỉnh Đồng Nai đạt tiêu chí về diện tích.

Với tiêu chí tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên, tỉnh Đồng Nai, sau sáp nhập có 95 đơn vị hành chính cấp xã bao gồm 72 xã và 23 phường. Tuy nhiên, qua rà soát, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có ít nhất 10 xã đủ điều kiện thành lập phường theo quy định. Đây là những xã trọng điểm phát triển kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ các xã và các thị trấn cũ. Khi các xã này chuyển thành phường, tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã của Đồng Nai đạt hơn 34,7%.

Với tiêu chí về tỷ lệ đô thị hóa, Đồng Nai hiện có tỷ lệ đô thị hóa đạt gần 57%, cao hơn tiêu chuẩn yêu cầu là 45%.

Về vị trí, chức năng trong quy hoạch được cấp có thẩm quyền xác định, Đồng Nai đã được xác định là trung tâm công nghiệp, logistics, đầu mối giao thông quan trọng có vai trò thúc đẩy phát triển của vùng và cả nước, gắn với định hướng phát triển đô thị Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành.

Đối với tiêu chí đô thị loại I, Đồng Nai đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Xây dựng thẩm định, công nhận. Qua đánh giá, Đồng Nai cơ bản đạt 13/15 tiêu chí.

Với tiêu chí về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, Đồng Nai đạt đầy đủ các chỉ tiêu thành phần gồm: tự cân đối ngân sách; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng - dịch vụ trong cơ cấu nền kinh tế đạt hơn 81%; thu nhập bình quân đầu người 3 năm gần nhất đều cao hơn bình quân cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP 3 năm gần nhất đều đạt hoặc vượt tốc độ tăng GDP cả nước; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân cả nước.

Ðẩy nhanh tiến độ hoàn thiện đề án

Ngày 28-3, tại Kỳ họp thứ nhất HĐND tỉnh Đồng Nai khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, HĐND tỉnh đã biểu quyết thông qua các nghị quyết tán thành chủ trương thành lập 10 phường trực thuộc tỉnh; thông qua Đề án Công nhận tỉnh Đồng Nai đạt tiêu chí đô thị loại I và tán thành chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Sân bay Long Thành đưa vào khai thác giai đoạn 1 trong năm 2026 sẽ tạo động lực phát triển lớn cho Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng

Đây là những tiền đề quan trọng để hiện thực hóa Đề án Thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Trên thực tế, Đồng Nai hiện không chỉ có “tiềm năng để đạt” mà đã đạt trên thực tế các tiêu chí của một thành phố trực thuộc Trung ương.

Bởi với những tiêu chí kỹ thuật còn tiếp tục hoàn thiện trong lộ trình phát triển đô thị loại I cũng là những tiêu chuẩn thành phần mang tính kỹ thuật và phản ánh mức độ hoàn thiện của giai đoạn phát triển chuyển tiếp. Đây không phải là các tiêu chuẩn nền tảng, do đó không làm thay đổi bản chất Đồng Nai đã đạt các điều kiện cốt lõi của một đô thị trực thuộc Trung ương.

Đặc biệt, theo quy định tại Khoản 6 Điều 12 Nghị quyết số 112, trường hợp để đáp ứng yêu cầu đặc biệt về quản lý lãnh thổ, bảo vệ chủ quyền quốc gia hoặc phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia theo định hướng của cấp có thẩm quyền thì đơn vị hành chính có thể được thành lập mà không áp dụng các tiêu chuẩn quy định tại Chương I của Nghị quyết.

Đồng Nai hiện có đường biên giới trên đất liền, là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh; đồng thời là đầu mối liên kết của hành lang phát triển phía Nam gắn với Sân bay Long Thành và các trục giao thông chiến lược. Việc xem xét thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Mặt khác, khi được Ban Chấp hành Trung ương Đảng chấp thuận thành lập thành phố, Đồng Nai sẽ có cơ sở chính trị, pháp lý mạnh mẽ để tập trung nguồn lực đẩy nhanh điều chỉnh quy hoạch, nâng cấp đô thị, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội và tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính đô thị theo một lộ trình chặt chẽ, khả thi, có mốc thời gian, có sản phẩm, có cơ chế giám sát rõ ràng.

Phạm Tùng