Nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD, Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh xuất khẩu

Thông tin được nêu tại Thông báo 443/TB-VPCP ngày 20/8 về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu.

Ảnh minh họa.

Xuất khẩu tăng nhưng nhập khẩu nguyên liệu lớn

Đến hết tháng 7, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu tăng 15-16% đặt ra cho cả năm. Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.

Theo đánh giá của các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội, nhậpkhẩu tập trung chủ yếu ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; năng lượng như xăng dầu, than; hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và một số kim loại.

Trong đó, phần lớn linh kiện, sản phẩm điện tử nhập khẩu là đầu vào trung gian phục vụ sản xuất, kinh doanh, mở rộng đầu tư.

Đối với năng lượng, sản lượng khai thác dầu khí, than trong nước có xu hướng giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng. Diễn biến xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung cũng tạo thêm áp lực, khiến Việt Nam phải tăng nhập khẩu để bảo đảm nguồn cung cho sản xuất và an ninh năng lượng.

Trong khi đó, nhập siêu ở nhóm hóa chất, chất dẻo nguyên liệu, kim loại và một số nguyên liệu khác có nguyên nhân do tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nguyên liệu của sản xuất, tiêu dùng.

Mở thêm thị trường, đưa hàng Việt vào chuỗi phân phối quốc tế

Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và hướng tới thương mại cân bằng, Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ nước ngoài.

Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 cùng với các hoạt động xúc tiến thương mại cần được triển khai hiệu quả nhằm tận dụng đơn hàng ở những ngành đang có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản và thủy sản. Đẩy mạnh mở rộng thị trường tại những khu vực còn nhiều dư địa, trong đó có thị trường Halal, Mỹ Latinh và châu Phi.

Bộ Công Thương được giao khởi động, đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại ưu đãi và FTA với đối tác mới. Trước mắt, trong quý III, cơ quan này sẽ khởi động đàm phán với Khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR).

Đối với nhóm ngành điện tử, Chính phủ yêu cầu làm rõ tình trạng một số doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu. Bộ Công Thương được giao làm việc với các doanh nghiệp để xác định nguyên nhân nhập khẩu, tiến độ sản xuất và khả năng đẩy nhanh sản xuất, xuất khẩu sản phẩm.

Các địa phương có dự án, nhà máy được tăng vốn đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao và phát sinh nhập khẩu lớn máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện cũng phải làm việc với doanh nghiệp để đôn đốc tiến độ đưa nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu vào sản xuất và xuất khẩu sản phẩm.

Chính phủ cũng yêu cầu rà soát những hàng hóa công nghiệp đã có năng lực sản xuất trong nước, làm cơ sở đề xuất điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi.

Gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp xuất khẩu

Bên cạnh việc mở rộng thị trường, Chính phủ yêu cầu giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Bộ Tài chính được giao rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng xuất khẩu theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, xử lý nhanh hồ sơ của doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật và hướng dẫn rõ cách xử lý những nhóm vướng mắc thường gặp.

Cơ quan này cũng được yêu cầu kiểm tra, kiểm soát trị giá và giao dịch liên kết của các doanh nghiệp điện tử nhập khẩu phần lớn linh kiện từ công ty mẹ hoặc doanh nghiệp cùng tập đoàn, nhằm hạn chế nguy cơ chuyển giá.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao đẩy nhanh đàm phán, ký kết các nghị định thư để mở thêm thị trường cho nông sản, trái cây Việt Nam; đồng thời xử lý các vấn đề liên quan đến chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Việc cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và chế biến phục vụ xuất khẩu cũng được yêu cầu đẩy nhanh.

Ngân hàng Nhà nước được giao có giải pháp để doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, trong đó ưu tiên vốn phục vụ thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm.

Bộ Ngoại giao được yêu cầu tăng cường ngoại giao kinh tế, huy động mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng người Việt và doanh nhân Việt Nam tại các nước để kết nối doanh nghiệp trong nước với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối, nhà đầu tư và đối tác sở tại.

Kiểm soát nhập siêu nhưng không làm gián đoạn sản xuất

Chính phủ yêu cầu rà soát, đơn giản hóa thủ tục, hạn chế chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra; tăng liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến.

Tại các cảng và cửa ngõ logistics lớn, Bộ Xây dựng được giao phối hợp với địa phương, doanh nghiệp cảng, hãng vận tải và cơ quan hải quan điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên trong những giai đoạn cao điểm xuất khẩu.

Các địa phương phải thường xuyên theo dõi tình hình sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; đôn đốc đưa các dự án, nhà máy vào hoạt động, nguyên liệu nhập khẩu vào sản xuất, xuất khẩu.

Đồng thời, địa phương cần nhận diện những điểm nghẽn về thị trường, lao động, logistics và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu để xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền.

Địa phương cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp về kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam được giao tiếp tục tổng hợp khó khăn, kiến nghị của hiệp hội và doanh nghiệp, định kỳ gửi các bộ, ngành, địa phương để xử lý.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương giải quyết dứt điểm những vấn đề thuộc thẩm quyền và trả lời các hiệp hội trong tháng 8. Với những vấn đề vượt thẩm quyền, các cơ quan phải báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định.