Nhật Bản chuẩn bị xả kho dự trữ dầu kỷ lục

Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), nước này dự kiến giải phóng khoảng 80 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược. Đây là mức xả kho lớn nhất từ trước đến nay, tương đương khoảng 45 ngày tiêu thụ dầu của quốc gia phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu năng lượng.

Động thái này có thể khiến tổng lượng dự trữ dầu của Nhật Bản giảm khoảng 17%. Chính phủ cũng đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước ưu tiên sử dụng lượng dầu được giải phóng để đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường nội địa, trong bối cảnh giá nhiên liệu đang chịu áp lực tăng.

Quyết định xả kho cho thấy giới chức Tokyo đánh giá rủi ro gián đoạn nguồn cung hiện nay là rất nghiêm trọng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, biện pháp này chủ yếu mang tính tạm thời nhằm ổn định thị trường trong ngắn hạn.

Nhật Bản chuẩn bị xả kho dự trữ dầu kỷ lục

Ông Yuriy Humber - Giám đốc điều hành công ty tư vấn Yuri Group tại Tokyo, nhận định việc giải phóng lượng dầu dự trữ lớn có thể giúp cân bằng cung - cầu và giảm áp lực giá trong thời gian ngắn, nhưng khó bù đắp hoàn toàn nếu tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz kéo dài.

Ngoài 80 triệu thùng dầu trong kế hoạch chính, METI cho biết Nhật Bản có thể bổ sung thêm 12 triệu thùng dầu đang được Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait lưu trữ tại Nhật theo chương trình dự trữ chung.

Theo lộ trình được công bố, Nhật Bản sẽ bắt đầu giải phóng lượng dầu thuộc khu vực tư nhân tương đương 15 ngày tiêu thụ từ ngày 16/3. Sau đó, lượng dầu từ kho dự trữ quốc gia tương đương khoảng một tháng tiêu thụ sẽ được xuất kho vào cuối tháng này.

Động thái của Nhật Bản cũng được xem là một phần đóng góp trong kế hoạch phối hợp của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhằm xả kho khoảng 400 triệu thùng dầu để ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Bên cạnh việc sử dụng kho dự trữ, Nhật Bản cũng đang tích cực tìm kiếm các nguồn cung dầu thay thế nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Bộ trưởng METI Ryosei Akazawa cho biết Tokyo đang đẩy mạnh các cuộc đàm phán với các nhà cung cấp tại Mỹ, Trung Á, Nam Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh có tuyến vận tải không đi qua eo biển Hormuz.

Hiện khoảng 90% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản đến từ Trung Đông, trong khi hơn 70% lượng dầu vận chuyển tới nước này phải đi qua eo biển Hormuz. Những gián đoạn tại khu vực này vì vậy có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung năng lượng của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.

Sau khi giảm phần lớn giao dịch dầu với Nga từ năm 2022, Nhật Bản hiện nhập khẩu khoảng 4% dầu từ Mỹ và đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung.

Nhật Bản thiết lập hệ thống dự trữ dầu chiến lược từ năm 1978, sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu do lệnh cấm vận của các nước Arab trong thập niên 1970.

Hiện nước này duy trì lượng dự trữ tương đương 254 ngày tiêu thụ trong nước, bao gồm 146 ngày từ kho dự trữ quốc gia, 101 ngày dự trữ bắt buộc của khu vực tư nhân và khoảng 7 ngày theo chương trình dự trữ chung với các nước sản xuất dầu.

Trong khi đó, các quốc gia thành viên IEA hiện đang nắm giữ tổng cộng khoảng 1,8 tỷ thùng dầu dự trữ khẩn cấp, gồm 1,2 tỷ thùng trong kho dự trữ quốc gia và 600 triệu thùng dự trữ tư nhân.

Trước Nhật Bản, Mỹ cũng đã công bố kế hoạch giải phóng 172 triệu thùng dầu từ Kho dự trữ dầu chiến lược trong vòng 120 ngày, trong khi Hàn Quốc dự kiến xả khoảng 22,46 triệu thùng dầu nhằm góp phần ổn định nguồn cung toàn cầu.

Giới phân tích cho rằng việc phối hợp xả kho dự trữ lần này sẽ là lần thứ sáu trong lịch sử các nước thành viên IEA cùng hành động để bình ổn thị trường năng lượng.

Tuy nhiên, triển vọng thị trường vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến căng thẳng tại Trung Đông. Nếu tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang, nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu vẫn sẽ là yếu tố chi phối mạnh giá năng lượng trong thời gian tới.

Nguyễn Tùng