Nhật Bản: Dự án tàu điện từ trường siêu tốc mở đường cho 'siêu vùng đô thị' quy mô 2.000 tỷ USD

Tàu cao tốc Shinkansen tại Fukuoka, Nhật Bản. Ảnh minh họa: Kyodo/TTXVN

Tuyến tàu cao tốc Chuo Shinkansen (Linear Chuo Shinkansen) sẽ kết nối Shinagawa của Tokyo với Nagoya và sau này là Osaka, với tốc độ 500 km/giờ, giúp giảm đáng kể thời gian di chuyển.

Ngày 7/7, Thống đốc tỉnh Shizuoka - Yasutomo Suzuki đã phê duyệt việc khởi công xây dựng phần dự án nằm trong phạm vi quyền hạn của ông, đưa chặng đầu tiên của tuyến Tokyo - Nagoya tiến tới đi vào hoạt động.

Vùng đô thị Tokyo, vùng đô thị Chukyo quanh Nagoya và vùng Kinki bao gồm Osaka và Kyoto hợp thành một “siêu vùng đô thị”với khoảng 66 triệu dân và tạo ra GDP đạt 330.000 tỷ yen (2.040 tỷ USD). Cả quy mô dân số lẫn GDP của khu vực này đều chiếm hơn một nửa tổng số của Nhật Bản.

Chính phủ đang thúc đẩy việc hình thành một “siêu vùng đô thị” thông qua việc khai trương tuyến đường sắt từ trường, với hy vọng mở rộng sự giao lưu giữa người dân, hàng hóa và doanh nghiệp.
Thời gian di chuyển ngắn nhất từ Shinagawa đến Nagoya bằng tuyến Tokaido Shinkansen hiện tại là khoảng 90 phút, và đến Osaka khoảng 2 giờ 20 phút. Với tuyến đường mới, thời gian di chuyển dự kiến sẽ rút ngắn còn 40 phút và 67 phút tương ứng.

Việc rút ngắn thời gian di chuyển dự kiến sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyến công tác và sự hợp tác giữa các công ty, từ đó dẫn đến tăng năng suất và sự đổi mới. Ngoài ra, Chính phủ cũng kỳ vọng nhiều vào việc gia tăng số người đi làm từ các vùng nông thôn đến các khu vực đô thị lớn, và sự di cư từ các thành phố lớn đến các khu vực ít dân cư hơn.

Bên cạnh đó, tàu điện từ trường còn có tiềm năng tăng cường an ninh quốc gia bằng cách bổ sung cho tuyến đường sắt cao tốc Tokaido Shinkansen quan trọng trong trường hợp xảy ra thảm họa quy mô lớn.

Với việc di chuyển từ trung tâm Tokyo đến các khu vực dọc tuyến đường sắt chỉ trong chưa đầy 1 tiếng, giá bất động sản nhà ở và đất thương mại gần các nhà ga mới dự kiến sẽ tăng lên. Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp ngăn chặn “hiệu ứng hút về trung tâm” cũng trở nên hết sức quan trọng. Đây là hiện tượng hạ tầng giao thông được cải thiện khiến dân cư và các hoạt động kinh tế dịch chuyển khỏi địa phương để tập trung nhiều hơn vào các đô thị lớn.

“Chúng tôi muốn thúc đẩy tuyến tàu điện từ trường, đáp ứng đầy đủ các điều kiện của chiến lược tăng trưởng quốc gia, đầu tư tăng trưởng và đầu tư quản lý khủng hoảng”, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết vào tháng 5, đồng thời nói thêm rằng việc hoàn thành tuyến đường này “sẽ là một cơ hội tuyệt vời để thế giới tập trung sự chú ý vào khu kinh tế này”.

Ban đầu, toàn bộ tuyến Tokyo - Osaka dự kiến sẽ khai trương vào năm 2037, nhưng sự chậm trễ trong việc khai trương đoạn Tokyo - Nagoya cũng đã làm lùi lịch khai trương đoạn Osaka.

Ngày 7/7, khi Thống đốc tỉnh Shizuoka tuyên bố chấp thuận dự án, các Thống đốc tỉnh Osaka, Mie và Nara đã đến thăm trụ sở của Công ty Đường sắt Trung Nhật Bản (JR Central) tại Nagoya, kêu gọi khởi công xây dựng đoạn giữa Nagoya và Osaka song song với đoạn Tokyo - Nagoya, để toàn bộ tuyến đường có thể được khai thông càng sớm càng tốt.

“Việc kết nối tuyến tàu điện từ trường với Osaka và tạo ra một khu kinh tế lớn rất quan trọng đối với sự tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản,” Thống đốc Osaka - ông Hirofumi Yoshimura cho biết, đồng thời nói thêm rằng ông sẽ đề nghị Bộ Tài chính hỗ trợ JR Central.

Giáo sư danh dự Hirotaka Yamauchi của Đại học Hitotsubashi cho biết: “So với các tuyến đường sắt đô thị cũng liên quan đến việc phát triển nhà ở, một số tác động của tàu điện từ trường lên cộng đồng địa phương sẽ không dễ nhận thấy. Đây là một dự án tư nhân, nhưng nó có ý nghĩa xã hội quan trọng trong việc kết nối các khu vực đô thị và nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế”.

Đoạn đường Shizuoka dài 8,9 km dự kiến sẽ mất nhiều thời gian nhất để hoàn thành trong chặng Tokyo-Nagoya. Trong khoảng thời gian dự án bị gián đoạn, xung đột chính trị quốc tế đã gây ra những tác động kinh tế đáng kể, bao gồm cả chi phí leo thang.

Năm 2024, JR Central đã phải lùi kế hoạch ban đầu là khai trương đoạn đầu tiên vào năm 2027. Trong bối cảnh giá nhân công và vật liệu tăng cao, tổng chi phí ước tính cho đoạn Tokyo - Nagoya đã tăng gấp đôi lên 11.000 tỷ yen.

Việc khai trương tuyến đường sắt này có tiềm năng thay đổi hoàn toàn cách thức đi lại và sinh hoạt. Với xu hướng làm việc từ xa ngày càng phổ biến, việc sinh sống ở vùng nông thôn và đi làm tại các văn phòng ở Tokyo khi cần thiết có thể giúp hạn chế tình trạng suy giảm dân số.

Thống đốc tỉnh Nagano, ông Shuichi Abe, cho biết: “Chúng tôi muốn tạo ra một khu vực kiểu mẫu cho cấu trúc quốc gia đa cực, phi tập trung, lấy các ga tàu điện từ làm trung tâm”.

Những ảnh hưởng của việc xây dựng tuyến đường sắt đã bắt đầu được thấy rõ. Giá đất tại các khu công nghiệp gần các nhà ga mới đã tăng 3,7% trong tháng 1/2026. Hầu hết các khu dân cư ở lân cận cũng chứng kiến giá cả tăng lên.

Các bên liên quan cũng rất kỳ vọng vào việc thu hút khách du lịch, vì tuyến đường sắt này sẽ giúp việc tham quan các tỉnh xung quanh “Cung đường Vàng” (Golden Route) kết nối Tokyo, Kyoto và Osaka trở nên dễ dàng hơn.