Nhật Bản đứng trước đợt tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến

Nhật Bản đứng trước đợt tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến

BOJ có thể nâng lãi suất lên cao nhất trong ba thập kỷ

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, thường được gọi là BOJ, có thể nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, lên 1,25% vào cuối cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, kết thúc ngày 18/9. Nếu được thông qua, đây sẽ là mức lãi suất cao nhất của Nhật Bản trong khoảng ba thập kỷ.

Dự báo trên được đưa ra trong cuộc khảo sát của CNBC, thực hiện từ ngày 9 đến 14/9 với 18 nhà kinh tế và nhà phân tích. Khoảng 89% người tham gia cho rằng BOJ sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm.

BOJ hiện áp dụng lãi suất 1% đối với tiền gửi tại ngân hàng trung ương, sau lần điều chỉnh gần nhất vào tháng 6/2026. Trang thông tin chính thức của BOJ xác nhận cuộc họp chính sách tiếp theo diễn ra trong hai ngày 17 và 18/9.

Nếu BOJ tiếp tục nâng lãi suất trong tháng 9, khoảng cách giữa hai lần điều chỉnh sẽ rút xuống còn ba tháng. Nhịp độ này nhanh hơn chu kỳ khoảng sáu tháng mà ngân hàng trung ương duy trì kể từ khi bắt đầu bình thường hóa chính sách tiền tệ vào tháng 3/2024.

Lạm phát và tiền lương tạo dư địa tăng lãi suất

Các nhà phân tích ủng hộ kịch bản tăng lãi suất dựa trên ba yếu tố chính, gồm lạm phát, tiền lương và áp lực ổn định tỷ giá.

Theo Cục Thống kê Nhật Bản, chỉ số giá tiêu dùng tháng 7/2026 tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước. Giá năng lượng chịu sức ép từ căng thẳng tại Trung Đông và biến động của thị trường dầu mỏ.

Tiền lương thực tế trong tháng 7 tăng 2,4%, đánh dấu tháng tăng thứ bảy liên tiếp, theo số liệu được CNBC dẫn lại. Diễn biến này cho thấy thu nhập của người lao động đã cải thiện sau khi loại trừ tác động của giá cả.

Tiền lương tăng có thể thúc đẩy tiêu dùng trong nước, nhưng cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp chuyển chi phí nhân công vào giá bán. Đây là một trong những cơ sở để BOJ xem xét thu hẹp mức độ nới lỏng tiền tệ.

Các thành viên Hội đồng Chính sách BOJ gần đây cũng phát đi thông điệp cứng rắn hơn. Trong các phát biểu công khai, một số thành viên cho rằng điều kiện tài chính tại Nhật Bản vẫn nới lỏng, dù ngân hàng trung ương đã thực hiện nhiều lần tăng lãi suất kể từ tháng 3/2024.

Mỹ muốn Nhật Bản hành động mạnh hơn với đồng yên

Áp lực đối với BOJ còn đến từ Mỹ. Washington muốn Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất nhằm hỗ trợ đồng yên và hạn chế những biến động quá mức trên thị trường ngoại hối.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây đề nghị Thống đốc BOJ Kazuo Ueda thực hiện các biện pháp quyết đoán hơn đối với thị trường và tiền tệ tại cuộc họp bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới, gọi tắt là G20.

Mỹ ủng hộ đồng yên mạnh hơn vì đồng tiền Nhật Bản mất giá kéo dài có thể buộc Tokyo bán tài sản bằng USD, trong đó có trái phiếu kho bạc Mỹ, để lấy nguồn lực hỗ trợ tỷ giá. Hoạt động bán trái phiếu quy mô lớn có thể khiến giá trái phiếu Mỹ giảm và lợi suất tăng.

Cuối tháng 7, Nhật Bản và Mỹ đã phối hợp mua đồng yên trên thị trường ngoại hối. Bộ Tài chính Nhật Bản xác nhận hoạt động này nhằm đối phó tình trạng biến động quá mức và mất trật tự của tỷ giá.

Takahide Kiuchi, nhà kinh tế điều hành tại Viện Nghiên cứu Nomura và cựu thành viên Hội đồng Chính sách BOJ, nhận định sức ép từ chính quyền Mỹ đã làm giảm khả năng Chính phủ Nhật Bản cản trở kế hoạch tăng lãi suất.

Thủ tướng Sanae Takaichi vốn ủng hộ chính sách tiền tệ nới lỏng và mở rộng chi tiêu công. Tuy nhiên, yêu cầu ổn định đồng yên khiến dư địa duy trì lãi suất thấp ngày càng thu hẹp.

Giới phân tích chưa thống nhất về mức tăng

Dù phần lớn người tham gia khảo sát dự báo BOJ tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, một số chuyên gia đưa ra kịch bản khác.

Jesper Koll, chuyên gia kinh tế lâu năm về thị trường Nhật Bản và hiện giữ vị trí giám đốc chuyên gia tại công ty dịch vụ tài chính Monex Group, dự báo BOJ có thể tăng lãi suất 50 điểm cơ bản trong một lần. Nếu kịch bản này xảy ra, lãi suất sẽ lên 1,5%.

Theo ông Koll, một lần điều chỉnh mạnh có thể giúp BOJ phát tín hiệu rõ ràng về quyết tâm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ đồng yên. Tuy nhiên, mức tăng lớn cũng làm tăng chi phí vay của hộ gia đình, doanh nghiệp và Chính phủ Nhật Bản.

Ở chiều ngược lại, Carlos Casanova, nhà kinh tế cấp cao phụ trách châu Á tại ngân hàng tư nhân UBP, cho rằng BOJ có thể giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 9. Ông nhận định dữ liệu hiện tại chưa đủ để biện minh cho việc đẩy nhanh tốc độ thắt chặt.

Casanova vẫn dự báo BOJ sẽ thực hiện hai đợt tăng lãi suất, mỗi đợt 25 điểm cơ bản và cách nhau khoảng sáu tháng. Giá dầu và căng thẳng với Iran được xem là những rủi ro có thể làm thay đổi triển vọng lạm phát và tăng trưởng.

Khoảng một phần ba người tham gia khảo sát cho rằng hai thành viên Toichiro Asada và Ayano Sato có khả năng phản đối việc tăng lãi suất. Cả hai được Thủ tướng Takaichi bổ nhiệm vào đầu năm nay và được thị trường xếp vào nhóm ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng.

Đồng yên khó trở lại dưới ngưỡng 150 yên đổi một USD

Khoảng 61% chuyên gia trong khảo sát dự báo tỷ giá đồng yên sẽ dao động trong khoảng 155 đến 160 yên đổi một USD trong tháng tới.

Homin Lee, chiến lược gia vĩ mô cấp cao tại ngân hàng Lombard Odier, cho rằng chính sách cứng rắn hơn của BOJ có thể giúp đồng yên tránh suy yếu vượt ngưỡng 160 yên đổi một USD. Tuy nhiên, việc đưa tỷ giá trở lại dưới mức 150 yên đổi một USD sẽ không dễ dàng.

Đồng yên tăng giá quá nhanh có thể gây bất lợi cho các tập đoàn xuất khẩu Nhật Bản do doanh thu từ nước ngoài giảm khi quy đổi về nội tệ. Các cơ quan chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp vì vậy có thể phản đối một đợt tăng giá mạnh, thiếu tương thích với nền tảng kinh tế.

Quyết định của BOJ cũng có thể tác động tới thị trường tài chính châu Á. Lãi suất Nhật Bản tăng làm chi phí vay đồng yên cao hơn, qua đó thúc đẩy nhà đầu tư thu hẹp các giao dịch vay yên lãi suất thấp để mua tài sản có lợi suất cao tại nước khác.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam có giao dịch bằng đồng yên, diễn biến này có thể ảnh hưởng tới chi phí nhập khẩu máy móc, linh kiện và nghĩa vụ trả nợ bằng ngoại tệ. Doanh nghiệp cần theo dõi cả quyết định lãi suất và thông điệp về lộ trình chính sách của BOJ sau cuộc họp ngày 18/9.