Nhật Bản khai thác thử bùn đất hiếm ở đáy biển

Đảo Minamitorishima, khu vực cách Tokyo khoảng 1.900km về phía đông nam trên Thái Bình Dương. Ảnh NHK Newsline

Theo Reuters, dự án này do Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển - Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC) chủ trì, sử dụng tàu nghiên cứu sâu biển Chikyu để tiến hành khoan thăm dò và khai thác bùn ở vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản gần đảo Minamitorishima, khu vực cách Tokyo khoảng 1.900km về phía đông nam trên Thái Bình Dương.

Đây là một trong những vùng biển sâu nhất mà Nhật Bản đã khảo sát, với độ sâu khoảng 5.000 - 6.000m dưới mực nước biển.

Chiến dịch thử nghiệm sẽ kéo dài khoảng một tháng, từ 11/1 đến 14/2/2026, với mục tiêu kết nối một hệ thống khai thác đáy biển hoàn chỉnh và thu được khoảng 350 tấn bùn mỗi ngày để kiểm chứng công nghệ nêu trên.

Việc khảo sát môi trường cũng được tiến hành song song để ghi nhận bất kỳ tác động nào đến hệ sinh thái dưới đáy biển và xung quanh.

Bùn nước sâu ở khu vực này chứa hàm lượng đất hiếm cao, bao gồm các nguyên tố như neodymium, dysprosium, gadolinium và terbium - những nguyên tố thiết yếu trong sản xuất nam châm hiệu suất cao cho động cơ điện, tua bin gió, các thiết bị công nghệ cao và các sản phẩm liên quan đến công nghệ xanh như xe điện và năng lượng tái tạo.

Nếu thành công, dự án có thể mở ra nguồn cung cấp mới cho chuỗi cung ứng công nghiệp, giảm sự phụ thuộc vào việc nhập khẩu đất hiếm từ nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc - quốc gia hiện chiếm thị phần lớn nhất trong xuất khẩu nguyên liệu này.

Đảo Minamitorishima. Ảnh Reuters

Minamitorishima từ lâu đã được các nhà khoa học đánh giá là “kho báu” chứa đất hiếm khổng lồ dưới lòng biển.

Các khảo sát trước đây đã xác nhận trữ lượng lớn bùn giàu đất hiếm với ước tính khoảng 16 triệu tấn tài nguyên, đủ đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới nếu khai thác hiệu quả.

Nghiên cứu địa hóa cũng đã chỉ ra rằng bùn có hàm lượng tổng các nguyên tố đất hiếm và yttrium (REY) vượt quá 400ppm, nằm trong lớp sediment dưới đáy biển ở vùng này.

Dự án thử nghiệm của Nhật Bản cũng bao gồm việc phát triển công nghệ khai thác mới, như việc sử dụng các đường ống dài và thiết bị chuyên dụng để đưa bùn từ độ sâu hàng nghìn mét lên tàu nghiên cứu.

Sau khi bùn được đưa lên, nước biển sẽ được loại bỏ bằng máy ly tâm để giảm khối lượng trước khi vận chuyển về Nhật Bản tinh luyện và phân tích sâu hơn.

Giám đốc chương trình Ishii Shoichi khẳng định rằng bùn chỉ có thể được xem là nguồn tài nguyên nếu công nghệ khai thác đáng tin cậy và an toàn được chứng minh thành công.

Ông bày tỏ hy vọng rằng giai đoạn thử nghiệm này sẽ là bước đệm để Nhật Bản tiếp tục tiến tới chu trình khai thác thương mại trong tương lai, dự kiến vào khoảng năm 2027 nếu kết quả tích cực.

Không chỉ mang ý nghĩa khoa học và kỹ thuật, dự án cũng có ý nghĩa chiến lược quốc gia lớn, khi giúp Nhật Bản tăng cường an ninh kinh tế trong bối cảnh thị trường đất hiếm toàn cầu đầy biến động và cạnh tranh mạnh mẽ.

Nếu thành công, đây có thể là bước mở đầu cho một ngành khai thác mới dưới đáy đại dương, mở rộng tiềm năng khai khoáng ngoài khơi không chỉ cho Nhật Bản mà còn cho nhiều quốc gia khác.

LÊ MINH HÙNG