Nhật Bản phát tín hiệu hạ nhiệt quan hệ với Trung Quốc

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu chính sách tại phiên họp toàn thể của Quốc hội ngày 5/10. Ảnh: Takeshi Iwashita/Asahi

Phát biểu tại Quốc hội Nhật Bản trong khuôn khổ kỳ họp bất thường, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết Tokyo sẽ duy trì liên lạc với Bắc Kinh về những thách thức chung, thúc đẩy đối thoại nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và hướng tới một mối quan hệ ổn định.

“Trung Quốc là một láng giềng quan trọng và bất chấp những khó khăn, chúng ta đã xây dựng mối quan hệ lâu dài trong nhiều năm qua”, bà Takaichi nói.

Theo Thủ tướng Nhật Bản, Tokyo sẽ nỗ lực duy trì trao đổi về các vấn đề cùng quan tâm, đồng thời thúc đẩy đối thoại: “Chúng tôi sẽ nỗ lực đảm bảo sự trao đổi thông tin giữa hai bên về những thách thức chung, thúc đẩy đối thoại để bảo vệ lợi ích quốc gia và xây dựng mối quan hệ song phương mang tính xây dựng và ổn định”. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh Nhật Bản sẽ “kiên quyết khẳng định lập trường của đất nước” và “mạnh mẽ yêu cầu các hành xử có trách nhiệm”.

Thông điệp được đưa ra trong bối cảnh quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc đang chịu tác động từ những bất đồng liên quan đến Đài Loan (Trung Quốc) và một số vấn đề kinh tế, thương mại.

Quan hệ song phương nhiều thách thức

Quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh trở nên căng thẳng hơn sau khi bà Takaichi hồi tháng 11 năm ngoái đề cập khả năng Nhật Bản có thể can thiệp nếu xảy ra một cuộc tấn công nhằm vào Đài Loan (Trung Quốc). Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ Trung Quốc và phản đối bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài vào vấn đề này.

Sau những phát biểu trên, quan hệ song phương tiếp tục xuất hiện nhiều bất đồng. Trung Quốc từng cảnh báo công dân nước này về việc đi du lịch Nhật Bản và áp dụng một số biện pháp hạn chế thương mại. Những động thái này được cho là đã ảnh hưởng đến nguồn cung một số khoáng sản đất hiếm quan trọng đối với các doanh nghiệp Nhật Bản.

Phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản được đưa ra sau khi tuần trước, quan chức ngoại giao hàng đầu Trung Quốc cho rằng quan hệ với Nhật Bản đang “chờ được bình thường hóa trở lại”, trong cuộc gặp với một cựu ngoại trưởng Nhật Bản dẫn đầu phái đoàn thương mại tới Trung Quốc.

Việc Thủ tướng Takaichi tiếp tục nhấn mạnh Trung Quốc là một “láng giềng quan trọng” cho thấy Tokyo vẫn coi việc duy trì đối thoại và quản lý những bất đồng là một phần quan trọng trong quan hệ với Bắc Kinh.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu chính sách tại phiên họp toàn thể của Quốc hội ngày 5/10. Ảnh: Takeshi Iwashita/Asahi

Tuy nhiên, cùng với lời kêu gọi đối thoại, bà Takaichi khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích và lập trường của mình. Cách tiếp cận này phản ánh nỗ lực của Tokyo trong việc duy trì các kênh trao đổi với Bắc Kinh, đồng thời không từ bỏ những quan điểm mà Nhật Bản cho là liên quan đến lợi ích quốc gia.

Nhật Bản đối mặt sức ép trong nước

Bên cạnh vấn đề đối ngoại, bài phát biểu của Thủ tướng Takaichi tập trung vào một số thách thức kinh tế - xã hội mà Nhật Bản đang phải đối mặt.

Bà cho biết Chính phủ sẽ xây dựng một kế hoạch toàn diện nhằm ứng phó với tình trạng suy giảm dân số, mà bà mô tả là “một cuộc khủng hoảng quốc gia đang âm thầm tiến triển”. Theo số liệu Chính phủ Nhật Bản công bố hồi tháng 7, dân số Nhật Bản đã giảm xuống dưới 120 triệu người lần đầu tiên trong 42 năm.

Thủ tướng Takaichi cũng cam kết duy trì kỷ luật tài khóa trong bối cảnh nợ công của Nhật Bản ở mức cao. Chính phủ dự kiến kiểm soát việc phát hành trái phiếu, đồng thời tiếp tục đầu tư vào những lĩnh vực được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng.

Bài phát biểu diễn ra khi thị trường Nhật Bản quan tâm đến xu hướng tăng của lợi suất trái phiếu Chính phủ, trong khi lạm phát và những biến động kinh tế quốc tế tiếp tục tạo sức ép lên chính sách tài khóa và tiền tệ.

Kỳ họp Quốc hội Nhật Bản dự kiến kéo dài đến tháng 12, với nhiều nội dung được đưa ra thảo luận, trong đó có kế hoạch giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm trong hai năm nhằm giảm tác động của lạm phát tới đời sống người dân.