Saudi Aramco nhắm đến các tuyến vận chuyển mới tránh eo biển Hormuz

Saudi Aramco đang tìm kiếm các tuyến đường xuất khẩu dầu mới để tránh eo biển Hormuz do căng thẳng khu vực làm gián đoạn vận chuyển và đẩy giá dầu lên cao. (Ảnh: AFP)

Tập đoàn dầu khí Aramco của Ả Rập Xê-út đang xem xét các đề xuất về hai tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ mới trên đất liền, nhằm tránh eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng quân sự leo thang gây gián đoạn vận chuyển, tàu chở dầu bị tấn công và giá cước vận chuyển tăng vọt.

Theo một báo cáo được công bố bởi BN Report , một nền tảng chuyên về thông tin năng lượng và kinh tế doanh nghiệp, tập đoàn dầu khí khổng lồ của Ả Rập Xê-út đang tiến hành các nghiên cứu khả thi về kỹ thuật và thiết kế để mở rộng các tuyến đường xuất khẩu của mình.

Các đề xuất bao gồm việc kết nối các đường ống dẫn dầu với bờ biển Oman và khu phức hợp lưu trữ Duqm, giúp Ả Rập Xê-út tiếp cận trực tiếp thị trường châu Á đồng thời giảm thiểu rủi ro do sự gián đoạn ở eo biển Hormuz và phí bảo hiểm tăng cao.

Tạp chí Business Insurance có trụ sở tại Mỹ, chuyên về thông tin rủi ro và bảo hiểm, đưa tin rằng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với các tàu chở dầu liên kết với Ả Rập Xê-út đã tăng gấp ba lần, lên 3% giá trị tàu tại cảng Yanbu. Tại các cảng phía nam, phí bảo hiểm đã tăng lên 7%, làm tăng thêm hàng triệu đô la vào chi phí của mỗi chuyến hàng.

Các kế hoạch này được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Houthi tăng cường các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê-út, nhóm này tuyên bố đã thực hiện một "chiến dịch quân sự quy mô lớn" sử dụng nhiều tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhắm mục tiêu vào Saudi Aramco ở thủ đô Riyadh.

Chi phí đầu tư giảm

Theo chuyên gia kinh tế Hossam Ayesh, các yếu tố chiến lược, kinh tế và cơ sở hạ tầng ngày càng định hình các tính toán về vận chuyển năng lượng trong khu vực. Ayesh nói với tờ The New Arab rằng chi phí đầu tư khổng lồ và thời gian xây dựng kéo dài liên quan đến việc xây dựng các đường ống dẫn dầu mới cần được cân nhắc so với phí bảo hiểm ngày càng tăng và những rủi ro mà ngành vận tải biển đang phải đối mặt.

Mặc dù về mặt lý thuyết, vận chuyển dầu bằng đường biển có thể vẫn rẻ hơn so với việc xây dựng hàng nghìn km đường ống dẫn dầu, nhưng căng thẳng địa chính trị và nguy cơ eo biển Hormuz bị đóng cửa đang thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách tìm kiếm các tuyến đường xuất khẩu khác ngoài những tuyến đường truyền thống, ông nói.

Những tính toán này cũng được đưa ra trong bối cảnh có những thay đổi trong cạnh tranh quốc tế. Ngày 29/9, Bloomberg đưa tin rằng sự dễ bị tổn thương của các trung tâm hậu cần ở Trung Đông trùng hợp với sự gia tăng sản lượng dầu ở châu Mỹ, dự kiến ​​sẽ vượt quá 32 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2030. Điều này tạo thêm áp lực lên các nhà sản xuất vùng Vịnh trong việc đảm bảo các tuyến xuất khẩu đáng tin cậy và bảo vệ thị phần của họ ở châu Á khi nguồn cung thay thế ngày càng tăng.

Các quốc gia vùng Vịnh cũng đang rút ra bài học từ những gián đoạn gần đây đối với cơ sở hạ tầng năng lượng quốc tế, đặc biệt là hậu quả từ đường ống dẫn khí Nord Stream nối Nga và Đức. Các đường ống dẫn dầu đã bị phá hoại và sau đó ngừng hoạt động trong bối cảnh chiến sự ở Ukraine, gây ra thiệt hại tài chính lớn.

Ông Ayesh cho biết, tiền lệ này cho thấy các đường ống dẫn dầu mới sẽ không tránh khỏi bị nhắm mục tiêu hoặc phá hoại, đặc biệt là trong bối cảnh bất ổn toàn cầu gia tăng và nhu cầu dầu mỏ biến động mạnh.

Thông qua các tuyến đường được đề xuất, các nhà hoạch định chính sách tại Aramco và Ả Rập Xê-út đang tìm cách đa dạng hóa các lựa chọn xuất khẩu dầu mỏ thông qua Biển Đỏ, các đường ống nội địa và các tuyến đường bộ tiềm năng hướng tới Oman, Jordan và Syria.

Theo Ayesh, mục tiêu là bảo vệ thị phần quan trọng và đảm bảo nguồn cung ổn định bất chấp các mối đe dọa an ninh ngày càng gia tăng. Ông nói thêm rằng điều này khiến chi phí tài chính trở thành yếu tố thứ yếu so với nhu cầu chiến lược là đảm bảo tính bền vững và độ tin cậy của xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê-út.

Dự án này cũng có thể vượt ra ngoài việc vận chuyển dầu của Ả Rập Xê-út và đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hội nhập kinh tế và hậu cần với các nước láng giềng, đặc biệt là Oman.

Theo ông Ayesh, phạm vi của dự án cuối cùng có thể mở rộng để bao gồm việc vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng của Qatar đến Biển Ả Rập, và ông cho rằng cơ sở hạ tầng dùng chung có thể tạo ra thêm lợi ích kinh tế cho toàn khu vực.

Lợi ích thương mại của Aramco

Đối với Aramco, lợi ích thương mại chính sẽ là đảm bảo nguồn cung ổn định hơn cho các nhà nhập khẩu lớn và giảm nguy cơ mất thị phần đã được thiết lập tại châu Á vào tay các nhà cung cấp năng lượng cạnh tranh.

Theo Metwally, các tuyến đường được đề xuất sẽ tạo ra một mạng lưới xuất khẩu linh hoạt hơn, cho phép gã khổng lồ dầu mỏ Ả Rập Xê-út điều hướng các chuyến hàng giữa vùng Vịnh, Biển Đỏ và Biển Ả Rập tùy thuộc vào rủi ro an ninh, chi phí bảo hiểm và nhu cầu toàn cầu.

Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất là việc xây dựng một tuyến đường dài hơn 1.000 km băng qua những môi trường sa mạc khắc nghiệt, bao gồm cả vùng Empty Quarter.

Điều này sẽ đặt ra những thách thức kỹ thuật đáng kể, bao gồm nhiệt độ khắc nghiệt và sự dịch chuyển của các cồn cát, cũng như nhu cầu thiết lập mạng lưới điện, cơ sở hạ tầng bảo trì và các tuyến đường tiếp cận an toàn.

Dự án này cũng đòi hỏi Riyadh và Muscat phải đạt được các thỏa thuận song phương toàn diện về quyền sở hữu và vận hành, thuế quan và các thỏa thuận an ninh.