Nhật Bản thâm hụt thương mại 4 tháng liên tiếp vì giá dầu cao và đồng yên yếu

Ảnh minh họa - Ảnh: Kyodo.

Nhật Bản ghi nhận thâm hụt thương mại tháng thứ tư liên tiếp trong tháng 8 vừa qua, do kim ngạch nhập khẩu tăng vượt cả đà tăng trưởng liên tục của xuất khẩu - số liệu do Chính phủ Nhật Bản công bố ngày 16/9 cho thấy.

Theo số liệu sơ bộ từ Bộ Tài chính Nhật Bản, tổng kim ngạch xuất khẩu tháng 8 của nước này đạt 10 nghìn tỷ yên, tương đương 64,7 tỷ USD, tăng 19,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là tháng thứ 12 liên tiếp xuất khẩu của nước này đạt trạng thái tăng trưởng.

Tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 11,1 nghìn tỷ yên, tăng 28%, dẫn đến mức thâm hụt thương mại là 1,1 nghìn tỷ yên, tương đương 7,12 tỷ Usd.

Trao đổi với tờ báo Nikkei Asia, ông Yuki Ito, chuyên gia kinh tế tại công ty Nomura Securities, cho rằng giá dầu tăng cao và đồng yên yếu đã gây áp lực tăng kim ngạch nhập khẩu của Nhật Bản, dẫn thâm hụt thương mại. Ông cũng nhận định rằng bên cạnh đó giá linh kiện bán dẫn tăng cao đã đẩy giá xuất khẩu của Nhật Bản lên cao, qua đó giúp cải thiện cán cân thương mại.

Thâm hụt thương mại thường gây áp lực giảm giá lên đồng nội tệ, và đây là một trong những nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu. Hồi cuối tháng 7, đồng yên giảm xuống mức thấp nhất 40 năm gần 164 yên đổi 1 USD, dẫn tới động thái can thiệp chung giữa Nhật Bản và Mỹ. Sau một đợt phục hồi ngắn, đồng yên lại trượt giá quá mức 160 yên/USD trong tháng 8, trước khi phục hồi mạnh từ đầu tháng 9 nhờ kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sắp tăng lãi suất.

Sáng nay (17/9), đồng yên giao dịch quanh mức 156,2 yên đổi 1 USD.

Các sản phẩm liên quan đến chip ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất trong số các mặt hàng xuất khẩu chính của Nhật Bản. Cụ thể, xuất khẩu linh kiện điện tử bao gồm cả linh kiện bán dẫn tăng 52,3% và xuất khẩu thiết bị sản xuất chất bán dẫn tăng 40,1%. Xuất khẩu ô tô tăng 16,5%.

Ông Ito cho biết lượng đơn đặt hàng máy móc mà Nhật Bản nhận được trong tháng 8 đã tăng so với tháng trước, nhờ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu. Các số liệu thống kê trước đó về lượng đơn đặt hàng máy móc cũng cho thấy nhu cầu mạnh mẽ, và dữ liệu xuất khẩu tháng 8 phản ánh việc các đơn hàng này đã chuyển hóa thành doanh số thực tế.

Giai đoạn tháng 8 bao gồm khoảng thời gian các nhà sản xuất ô tô lớn của Nhật Bản phải đóng cửa nhà máy sau trận động đất tại tỉnh Kumamoto vào ngày 28/7 - sự kiện đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng ô tô. Theo ông Ito, điều này có khả năng đã ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến ôtô.

Xét theo điểm đến, xuất khẩu của Nhật Bản sang thị trường Mỹ tăng 24,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 20,6%, đánh dấu tháng tăng thứ sáu liên tiếp, nhờ đà tăng trưởng của các sản phẩm liên quan đến chip. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường châu Á tăng 21,4%, còn xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) tăng 11%.

Kim ngạch nhập khẩu dầu khí tăng 58,7% trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước, còn nhập khẩu linh kiện điện tử tăng vọt 82,1%.

Xét về khối lượng, nhập khẩu dầu khí của Nhật Bản từ Trung Đông trong tháng 8 giảm 30,9% so với cùng kỳ năm ngoái, trong bối cảnh xung đột quân sự vẫn tiếp diễn tại khu vực này. Tổng khối lượng nhập khẩu dầu khí tăng 3,6%, trong đó lượng nhập khẩu từ Mỹ tăng vọt 603,5%.

Tổng xuất khẩu xét theo khối lượng tăng 2,5% và khối lượng nhập khẩu tăng 2,7%. Điều này cho thấy giá cả tăng cao đã thúc đẩy sự gia tăng về kim ngạch.

Theo số liệu sơ bộ do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản công bố tuần trước, giá xuất khẩu và nhập khẩu của Nhật Bản trong tháng 8 đã giảm nhẹ so với tháng trước nhưng vẫn ở mức cao so với cùng kỳ năm ngoái. Giá xuất khẩu tính theo đồng yên tăng 17,9% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá nhập khẩu tăng 24,8%.

Áp lực lạm phát nhập khẩu gia tăng đang củng cố kỳ vọng rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ tăng lãi suất khi kết thúc cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày vào ngày 18/9.

Ông Koki Akimoto, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Daiwa, nhận định với hãng tin Reuters: "Chi phí nhập khẩu dầu có thể tiếp tục tăng từ tháng 9 trở đi, dẫn đến sự suy giảm hơn nữa trong tỷ lệ trao đổi (terms of trade) của Nhật Bản, do có độ trễ khoảng 2 tháng trước khi giá dầu thô cao hơn được phản ánh vào giá trị hàng nhập khẩu cập cảng Nhật Bản”.

Giá dầu đã tiếp tục tăng trong những tuần gần đây, vượt mốc 100 USD/thùng, do các cuộc tấn công vào hoạt động vận tải biển và cơ sở hạ tầng năng lượng tại Trung Đông làm gia tăng lo ngại về gián đoạn nguồn cung. Đây là dấu hiệu cho thấy chi phí nhập khẩu của Nhật Bản có thể vẫn ở mức cao trong những tháng tới.

Các nhà phân tích nhận định rằng chi phí nhập khẩu tăng cao, kết hợp với hoạt động xuất khẩu tăng trưởng vững chắc và xu hướng tăng lương, có thể củng cố cơ sở cho việc BOJ tiếp tục tăng lãi suất trong những tháng tới, ngay cả khi cơ quan này có động thái tăng lãi suất vào ngày 18/9.

Các nguồn thạo tin tiết lộ với Reuters rằng BOJ có thể phát tín hiệu về lộ trình tăng lãi suất nhanh hơn trong tương lai nếu áp lực giá cả làm gia tăng nguy cơ lạm phát vượt mức dự báo.

Nền kinh tế Nhật Bản vẫn duy trì được sự vững vàng bất chấp tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng liên quan tới chiến tranh ở Vùng Vịnh. Dữ liệu điều chỉnh được công bố vào tuần trước cho thấy trong quý 2, nền kinh tế đạt mức tăng trưởng hàng năm 1,4%, cao hơn con số 1,1% của lần công bố sơ bộ, nhờ chi tiêu của doanh nghiệp mạnh mẽ hơn so với số liệu được báo cáo trước đó.