Nhật Bản ưu tiên trung tâm dữ liệu, đất hiếm trong chiến lược tăng trưởng

Theo hãng tin Nikkei, Nhật Bản đặt mục tiêu huy động tổng cộng hơn 370.000 tỷ yen (khoảng 2.340 tỷ USD) từ cả khu vực công và tư nhân vào 17 lĩnh vực chiến lược đến năm tài khóa 2040. Đây là quy mô đầu tư dài hạn mà chính phủ kỳ vọng có thể tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế.

NHỮNG LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ MŨI NHÒN

Trong khuôn khổ chiến lược, chính phủ xây dựng danh mục gồm 40 hạng mục, được chia thành ba nhóm: những lĩnh vực đang tạo ra nguồn thu, những lĩnh vực có khả năng tạo nguồn thu trong tương lai và những lĩnh vực góp phần tăng cường an ninh kinh tế.

Từ danh mục này, 16 hạng mục được lựa chọn làm ưu tiên đầu tư dựa trên hai tiêu chí chính là tiềm năng tạo doanh thu và tầm quan trọng đối với an ninh kinh tế. Danh sách có thể tiếp tục được bổ sung tùy theo tình hình và đánh giá của chính phủ.

Ở nhóm những lĩnh vực đang tạo ra nguồn thu, Nhật Bản xác định bán dẫn thế hệ tiếp theo là một trong những trọng tâm. Cùng với đó là AI chuyên ngành (vertical AI) – các hệ thống trí tuệ nhân tạo được thiết kế để phục vụ những ứng dụng hoặc lĩnh vực cụ thể, thay vì hướng tới khả năng xử lý đa dạng nhiệm vụ như các mô hình AI tổng quát.

Điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu phục vụ AI cũng nằm trong nhóm ưu tiên này. Việc đưa các hạ tầng số vào danh mục đầu tư trọng điểm cho thấy Nhật Bản coi năng lực tính toán và lưu trữ dữ liệu là một trong những nền tảng quan trọng để phát triển các công nghệ mới, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu ứng dụng AI ngày càng mở rộng.

Ngoài công nghệ số, danh mục còn bao gồm các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị kinh tế trong chăm sóc sức khỏe tiên tiến và phát triển dược phẩm. Trong đó, chính phủ chú trọng hoạt động nghiên cứu, phát triển các loại thuốc mới, bao gồm những phương pháp điều trị lần đầu tiên được phát triển cho một căn bệnh hoặc chỉ định điều trị nhất định.

Việc kết hợp các lĩnh vực công nghệ, y tế và dược phẩm trong cùng nhóm ưu tiên phản ánh cách tiếp cận của Nhật Bản: vừa khai thác những ngành đã có khả năng tạo doanh thu, vừa củng cố các năng lực công nghệ có ý nghĩa đối với tăng trưởng trong dài hạn.

AI VẬT LÝ, CÔNG NGHỆ TỰ HÀNH VÀ ĐẤT HIẾM TRONG NHÓM CHIẾN LƯỢC DÀI HẠN

Ở nhóm những lĩnh vực có khả năng tạo nguồn thu trong tương lai, Nhật Bản đặt trọng tâm vào AI vật lý (physical AI), công nghệ xe tự hành và pin mặt trời perovskite.

AI vật lý là hướng phát triển kết hợp trí tuệ nhân tạo với các hệ thống và thiết bị trong thế giới thực, cho phép máy móc nhận biết môi trường, xử lý thông tin và thực hiện hành động. Lĩnh vực này có thể gắn với robot, phương tiện tự hành và các hệ thống tự động hóa. Việc đưa AI vật lý vào nhóm ưu tiên cho thấy chiến lược tăng trưởng của Nhật Bản không chỉ tập trung vào phần mềm hay các mô hình AI, mà còn hướng tới khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động sản xuất và đời sống.

Công nghệ xe tự hành cũng được xác định là một trong những hạng mục có tiềm năng phát triển trong tương lai. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa AI, cảm biến, công nghệ xử lý dữ liệu và hệ thống điều khiển, đồng thời có khả năng tạo ra những thay đổi trong ngành công nghiệp ô tô và giao thông vận tải.

Trong khi đó, pin mặt trời perovskite được lựa chọn như một hướng công nghệ năng lượng mới. Loại pin này sử dụng vật liệu perovskite có khả năng chuyển đổi ánh sáng thành điện năng, được quan tâm nhờ tiềm năng phát triển các tấm pin mỏng, nhẹ và linh hoạt. Việc đưa công nghệ này vào danh mục ưu tiên cho thấy Nhật Bản cũng chú trọng những lĩnh vực có thể tạo ra nguồn thu mới gắn với quá trình chuyển đổi năng lượng.

Đối với nhóm tăng cường an ninh kinh tế, đóng tàu và công nghiệp vật liệu là những lĩnh vực được ưu tiên. Đáng chú ý, danh mục này bao gồm cả hoạt động tinh luyện đất hiếm – nhóm nguyên liệu có vai trò quan trọng trong sản xuất nhiều sản phẩm công nghệ cao, từ thiết bị điện tử, phương tiện điện đến các hệ thống năng lượng và công nghiệp quốc phòng.

Nikkei cho rằng việc đưa khâu tinh luyện đất hiếm vào danh sách ưu tiên cho thấy Nhật Bản không chỉ quan tâm đến khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu, mà còn chú trọng năng lực xử lý và chế biến trong nước. Đây là một phần trong định hướng củng cố chuỗi cung ứng các vật liệu thiết yếu, giảm những điểm dễ tổn thương trước các biến động bên ngoài.

Để triển khai chiến lược, chính phủ sẽ sử dụng ngân sách thuộc khuôn khổ đầu tư mới mang tên “Nhật Bản vững mạnh và thịnh vượng” (Strong and Prosperous Japan). Tuy nhiên, không phải mọi dự án thuộc 16 lĩnh vực ưu tiên đều đương nhiên được tiếp cận nguồn vốn này.

Chính phủ của Thủ tướng Takaichi kỳ vọng tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia đầu tư và phát triển năng lực công nghệ trong nước.