Nhật Bản và Hàn Quốc thúc đẩy hợp tác năng lượng chiến lược

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae (bên trái) và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tại cuộc gặp ở Andong (Hàn Quốc) ngày 19/5/2026. Ảnh: Reuters

Bước đi chiến lược

Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung là việc hai bên nhất trí mở rộng hợp tác về dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), bao gồm cả dự trữ năng lượng và cơ chế hoán đổi nhiên liệu. Quyết định này xuất phát từ thực tế cả hai nước đều là những nền kinh tế gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu năng lượng.

Với Nhật Bản, theo các số liệu được dẫn bởi Japan Times, khoảng 90% dầu thô nhập khẩu phải đi qua tuyến vận chuyển chiến lược qua eo biển Hormuz. Khi tuyến hàng hải chiến lược này đối mặt nguy cơ gián đoạn vì căng thẳng khu vực, áp lực bảo đảm an ninh năng lượng trở thành ưu tiên cấp bách không chỉ với Nhật Bản mà cả Hàn Quốc và nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.

Do vậy, việc hai nước láng giềng này xây dựng cơ chế dự trữ và hỗ trợ lẫn nhau về năng lượng tạo “lớp đệm an ninh” quan trọng, giảm phụ thuộc vào nguồn cung đơn lẻ và tăng khả năng ứng phó khi thị trường biến động.

Điều này không chỉ giúp phục vụ nhu cầu năng lượng trong nước mà còn hướng tới củng cố chuỗi cung ứng cho toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đây cũng là tinh thần mà bà Takaichi nhấn mạnh khi đề cập tới mục tiêu xây dựng một khu vực “tự do và rộng mở”, nơi các quốc gia có thể tăng cường tính tự chủ và khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu.

Ngoài năng lượng, hợp tác giữa Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang được mở rộng sang các lĩnh vực như: an ninh kinh tế, công nghệ cao và chia sẻ thông tin chiến lược.

Cả hai nước đều giữ vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu: Nhật Bản nổi bật ở khâu cung ứng vật liệu và thiết bị then chốt, trong khi Hàn Quốc là trung tâm sản xuất quy mô lớn trong các ngành bán dẫn và điện tử. Sự bổ trợ này khiến hợp tác song phương mang tính thực dụng rõ nét hơn trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng chịu nhiều sức ép địa chính trị.

Phái đoàn Nhật Bản và Hàn Quốc tại cuộc họp ở Andong (Hàn Quốc) ngày 19/5/2026. Ảnh: Reuters

“Ngoại giao con thoi”

Đáng nói, sự gắn kết hiện nay giữa Nhật Bản và Hàn Quốc diễn ra sau một thời gian dài quan hệ song phương từng rơi vào căng thẳng, chủ yếu xoay quanh các vấn đề lịch sử.

Việc hai nhà lãnh đạo tiếp tục duy trì “ngoại giao con thoi” với các chuyến thăm luân phiên mang ý nghĩa biểu tượng quan trọng. Trái với giai đoạn nguội lạnh trước đây, hai bên đang nỗ lực vượt qua những khúc mắc để chung tay giải quyết hàng loạt vấn đề mang tính chiến lược trước mắt.

Thực tế, nền móng cho hoạt động “ngoại giao con thoi” nhằm làm sâu sắc hơn hợp tác Nhật - Hàn được đặt ra từ cuộc gặp giữa cựu Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 18/6/2025, trong cuộc hội đàm thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên kể từ khi ông Lee nhậm chức.

Song, phải đến thời Thủ tướng Takaichi, tiến trình này mới trở nên rõ nét hơn. Dấu mốc quan trọng là chuyến thăm Hàn Quốc của bà Takaichi để tham dự Hội nghị cấp cao APEC cuối tháng 10/2025. Sau đó, bà đã chọn thành phố quê hương Nara làm nơi tiếp đón và hội đàm thượng đỉnh với ông Lee vào tháng 1/2026.

Đáp lại, Tổng thống Hàn Quốc cũng lựa chọn quê nhà Andong để đón tiếp nhà lãnh đạo Nhật Bản trong chuyến thăm lần này.

Cách tiếp cận mang tính biểu tượng ấy cho thấy nỗ lực xây dựng sự tin cậy cá nhân giữa lãnh đạo hai nước; đồng thời phản ánh mong muốn đưa quan hệ Nhật - Hàn vượt qua những khúc mắc để hướng tới hợp tác thực chất hơn.