Nhật cấm thiết bị công nghệ Trung Quốc khỏi bộ máy chính quyền

Nhật Bản thiếu niềm tin vào công nghệ Trung Quốc

Động thái quyết liệt này được giới chuyên môn đánh giá là một bước đi chiến lược nhằm loại bỏ hoàn toàn các thiết bị công nghệ do Trung Quốc sản xuất, cũng như các thiết bị không đáng tin cậy khác, ra khỏi mạng lưới hành chính để ngăn chặn triệt để nguy cơ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm.

Siết chặt tiêu chuẩn an ninh và loại bỏ thiết bị công nghệ tiềm ẩn rủi ro

Theo kế hoạch dự kiến của chính phủ, quy định mới này sẽ chính thức được đưa vào thực thi đồng bộ vào mùa hè năm 2027. Tầm ảnh hưởng của lệnh siết chặt này là vô cùng rộng lớn, bao trùm lên gần như toàn bộ hệ sinh thái công nghệ phục vụ công tác điều hành của các cơ quan công quyền địa phương. Các danh mục thiết bị và dịch vụ nằm trong diện kiểm soát gắt gao bao gồm máy tính cá nhân, thiết bị truyền thông, hệ thống máy chủ lưu trữ dữ liệu và cả các dịch vụ điện toán đám mây.

Cốt lõi của quy định nằm ở cơ chế phê duyệt độc lập và minh bạch. Các rào cản hạn chế mới sẽ chỉ cho phép chính quyền địa phương tiến hành hoạt động mua sắm bằng ngân sách nhà nước đối với những thiết bị đã vượt qua quá trình kiểm định khắt khe. Các thiết bị này phải được cấp chứng nhận bởi các chương trình đánh giá rủi ro do Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) cùng với Văn phòng An ninh Mạng Quốc gia phối hợp ban hành.

Động lực chính thúc đẩy quyết định này xuất phát từ những lo ngại ngày càng sâu sắc trong giới chức tình báo và an ninh Nhật Bản. Họ đánh giá rằng các thiết bị công nghệ do Trung Quốc sản xuất có thể bị lợi dụng như một công cụ ngầm để đánh cắp, rò rỉ thông tin mật ra bên ngoài, hoặc thậm chí bị tin tặc biến thành "bàn đạp" để tiến hành các chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu từ xa. Do các chương trình chứng nhận của chính phủ Nhật Bản được thiết kế với những tiêu chuẩn bảo mật vô cùng nghiêm ngặt và về cơ bản không cấp chứng nhận cho các sản phẩm công nghệ có nguồn gốc từ Trung Quốc, những thiết bị này sẽ mặc nhiên bị loại trừ hoàn toàn khỏi danh sách mua sắm hợp lệ của các địa phương.

Để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ và không gây gián đoạn công việc hành chính, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản sẽ thiết lập một đầu mối liên lạc chuyên trách. Cơ quan này sẽ đóng vai trò giải đáp mọi thắc mắc và hướng dẫn nghiệp vụ mua sắm mới cho các cấp chính quyền. Quy định cũng thể hiện tính triệt để khi yêu cầu bất kỳ thiết bị nào đã được chính quyền mua sắm từ trước nhưng không nằm trong danh sách được phê duyệt đều sẽ phải bị thay thế ngay lập tức khi đến hạn gia hạn chứng nhận sử dụng định kỳ.

Đồng bộ hóa bức tường phòng thủ từ trung ương đến địa phương

Việc áp dụng các tiêu chuẩn an ninh mạng khắt khe đối với nền tảng thiết bị công nghệ thực chất không phải là một chiến lược hoàn toàn mới tại Nhật Bản. Trên thực tế, dựa trên bộ hướng dẫn của chính phủ được soạn thảo và ban hành từ năm 2018, các bộ, ngành và cơ quan hành chính cấp trung ương của nước này đã đi tiên phong trong việc tiến hành một cuộc thanh lọc công nghệ trên diện rộng. Kể từ thời điểm đó, các cơ quan cấp cao này chỉ được phép mua sắm các thiết bị đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an ninh mạng, qua đó thiết lập một lớp khiên bảo vệ tương đối vững chắc ở thượng tầng quốc gia.

Tuy nhiên, một lỗ hổng an ninh lớn đã tồn tại suốt nhiều năm qua: trước đây không hề có những quy định ràng buộc pháp lý tương tự được áp dụng cho các chính quyền cấp địa phương. Sự thiếu đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật này đã vô tình biến các cơ quan hành chính cấp cơ sở, nơi nắm giữ lượng lớn thông tin dân cư, trở thành "mắt xích yếu nhất" trong mạng lưới phòng thủ quốc gia.

Hậu quả của sự chênh lệch này đã được chứng minh bằng những con số thực tế. Trong những năm gần đây, số lượng các cuộc tấn công mạng nhắm mục tiêu trực tiếp vào chính quyền địa phương trên khắp nước Nhật đã gia tăng một cách đáng báo động. Những cuộc xâm nhập trái phép này không chỉ dừng lại ở mức độ thăm dò, mà đã gây ra những thiệt hại thực tế nghiêm trọng, dẫn đến việc thông tin cá nhân của người dân bị rò rỉ. Song song đó, các chiến dịch tấn công cũng khiến quyền truy cập vào các trang web hành chính bị từ chối, làm gián đoạn nghiêm trọng việc cung cấp dịch vụ công và gây bức xúc trong dư luận.

Trong bối cảnh đó, quyết định mở rộng và bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn an ninh mạng xuống cấp địa phương được xem là một sự vá lỗi mang tính cấp thiết và toàn diện. Bằng cách đồng bộ hóa bức tường phòng thủ từ các cơ quan đầu não trung ương cho đến từng tòa thị chính nhỏ nhất, chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực kiến tạo một không gian mạng nội bộ an toàn, khép kín, sẵn sàng đối phó với những thách thức an ninh phi truyền thống trong kỷ nguyên số.