Nhặt được của rơi

Mấy ngày gần đây, mạng xã hội xôn xao trước câu chuyện một người phụ nữ ngoài 60 tuổi nhặt được chiếc điện thoại của một sinh viên rồi đòi 4 triệu đồng tiền chuộc. Điều khiến nhiều người bức xúc không chỉ là số tiền được yêu cầu, mà còn ở thái độ của người phụ nữ khi hai sinh viên trình bày hoàn cảnh khó khăn, xin được chuộc lại chiếc điện thoại với giá 1,5 triệu đồng. Dù những người xung quanh lên tiếng khuyên can, bà vẫn không đồng ý.

Chưa bàn đến khía cạnh pháp luật, cách hành xử ấy đã khiến không ít người bất bình. “Nhặt được của rơi, trả người đánh mất” - lời dạy ấy đã theo mỗi người từ thuở nhỏ, qua những bài học ở trường và cách giáo dục của gia đình. Trong lúc người mất lo lắng tìm kiếm, việc trả lại tài sản lẽ ra nên là điều được ưu tiên. Thế nhưng, không phải ai cũng làm được điều ấy.

Câu chuyện nói trên khiến tôi nhớ đến một chuyện xảy ra từ nhiều năm trước, khi gia đình tôi còn bán hàng tạp hóa ngay cạnh bệnh viện. Một ngày nọ, mẹ tôi nhặt được một bọc tiền ai đó đánh rơi khi ghé vào mua hàng. Ngày ấy, phương tiện thông tin còn hạn chế, việc tìm người đánh mất không dễ dàng. Mấy cô bán hàng xung quanh khuyên mẹ tôi cứ giữ lại, chờ người mất quay lại tìm; nếu sau một tuần vẫn không có ai đến nhận thì mới tính đến việc giao nộp cho công an.

Vậy là từ hôm ấy, mẹ tôi đều đặn mở cửa hàng từ sáng sớm đến tối muộn, vừa bán hàng vừa để ý xem có ai quay lại hỏi về bọc tiền hay không. Mẹ bảo, người đánh rơi tiền có thể là bệnh nhân hoặc người nhà đến chăm sóc người bệnh. Với họ, số tiền ấy dù nhiều hay ít cũng có thể rất cần thiết. Mẹ không biết người mất là ai, cũng chẳng có cách nào tìm kiếm ngoài việc chờ đợi. Nhưng mẹ tin rằng người đánh rơi rồi cũng sẽ quay lại tìm.

Ba ngày sau, một người phụ nữ hớt hải ghé vào cửa hàng hỏi về bọc tiền. Sau khi hỏi han, xác minh đúng là người đánh mất, mẹ tôi trả lại nguyên vẹn số tiền. Người phụ nữ kể mấy hôm trước đưa con đến bệnh viện khám bệnh, trong lúc vội vàng không may đánh rơi bọc tiền mà không hay biết. Hôm ấy đưa con trở lại tái khám, cô mới đánh bạo ghé hỏi, không ngờ số tiền tưởng đã mất lại được tìm thấy. Niềm vui của người phụ nữ khi nhận lại tài sản khiến tôi nhớ mãi.

Chuyện đã qua từ lâu, nhưng bài học từ việc làm của mẹ đã theo tôi suốt những năm tháng sau này: Không tơ hào bất cứ thứ gì không phải của mình. Khi nhặt được tài sản của người khác, điều cần nghĩ đến trước tiên không phải là mình có thể nhận được gì, mà là người đánh mất đang lo lắng ra sao, món đồ ấy có ý nghĩa thế nào đối với họ. Đôi khi, chỉ cần đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, ta sẽ biết nên làm gì cho đúng.

Trong cuộc sống hôm nay, không phải ai nhặt được của rơi cũng biết chủ nhân là ai hay có điều kiện để tìm người đánh mất. Nhưng nếu chưa thể trực tiếp trả lại, mỗi người vẫn có thể tìm cách liên hệ, thông báo hoặc giao nộp tài sản cho cơ quan có trách nhiệm. Điều quan trọng là không tự coi tài sản nhặt được như của mình, càng không nên biến tài sản nhặt được là cơ hội để đòi hỏi những khoản tiền vô lý. Pháp luật cũng đã quy định rất chi tiết về nghĩa vụ của người nhặt được tài sản do người khác đánh rơi hoặc bỏ quên. Nếu cố tình không trả hoặc đòi tiền chuộc có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Có lẽ, điều đáng quý không chỉ là món đồ được trả lại cho người đánh mất, mà hành động ấy có thể mang lại niềm vui, lòng biết ơn cho người nhận lại tài sản, đồng thời đem đến sự thanh thản cho người đã làm điều đúng đắn. “Nhặt được của rơi, trả lại người mất” dù tài sản nhỏ hay lớn, cũng đủ để giữ gìn phẩm giá của người nhặt được và cho chúng ta niềm tin rằng giữa cuộc sống còn nhiều bộn bề, lòng tốt vẫn luôn có chỗ đứng.