Nhật thực toàn phần hiếm gặp sẽ xuất hiện trong năm nay

Vào ngày 12/8 tới, một hiện tượng nhật thực toàn phần vô cùng kỳ thú và hiếm gặp sẽ diễn ra, mang đến cơ hội chiêm ngưỡng bầu trời chuyển tối đột ngột giữa ban ngày tại một số khu vực thuộc châu Âu và vùng Bắc Cực.

Được đánh giá là một trong những sự kiện vũ trụ ấn tượng nhất của năm 2026, hiện tượng nhật thực toàn phần này đang thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng quốc tế. Theo các số liệu từ Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), sự kiện xảy ra khi Mặt Trăng di chuyển vào khoảng không gian giữa Trái Đất và Mặt Trời, từ đó đổ một dải bóng tối hẹp có chiều dài lên tới khoảng 8.300 km xuống bề mặt hành tinh chúng ta.

Dải bóng tối này sẽ bắt đầu từ vùng Bắc Cực, băng qua Greenland, Iceland, rồi tiếp tục quét qua Bồ Đào Nha và miền Bắc Tây Ban Nha. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, người dân sống tại vùng lục địa của Tây Ban Nha mới lại có cơ hội tận mắt chứng kiến cảnh tượng thiên nhiên tráng lệ này.

Thời gian diễn ra nhật thực toàn phần sẽ có sự chênh lệch đáng kể tùy thuộc vào vị trí địa lý của người quan sát. Trong khi cư dân tại Greenland có thể tận hưởng bóng tối bao trùm kéo dài hơn 2 phút, thì ở miền bắc Tây Ban Nha, khoảnh khắc này chỉ diễn ra trong vỏn vẹn khoảng 20 giây.

Hiện tượng nhật thực toàn phần hiếm gặp sẽ diễn ra vào ngày 12/8 tới. Ảnh: Beth Fitzpatrick/Pexels

Dù diễn ra ngắn ngủi, quá trình Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn vẫn đủ sức khiến không gian xung quanh tối sầm lại như hoàng hôn, làm nhiệt độ môi trường giảm xuống nhanh chóng, đồng thời mở ra cơ hội hiếm có để con người nhìn thấy vành nhật hoa huyền ảo cùng các hành tinh bình thường vốn tỏa sáng, nay lại bị che lấp.

Đối với những khu vực nằm ngoài đường đi của dải bóng tối toàn phần ở châu Âu, châu Phi và Bắc Mỹ, người dân vẫn có thể thưởng thức hiện tượng nhật thực bán phần khi Mặt Trăng chỉ che khuất một phần đĩa Mặt Trời.

Để phục vụ đông đảo công chúng, các nhà khoa học thuộc ESA dự kiến sẽ tổ chức phát sóng trực tiếp sự kiện này từ Đài thiên văn Javalambre tại Teruel (Tây Ban Nha), giúp những ai không có điều kiện dịch chuyển vẫn có thể dõi theo từng khoảnh khắc qua màn ảnh nhỏ.

Không chỉ là một bữa tiệc thị giác cho công chúng, đây còn là dịp có một không hai để các nhà nghiên cứu tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học quan trọng. Điển hình trong số đó là việc tái hiện lại thí nghiệm kinh điển năm 1919 của Albert Einstein nhằm kiểm chứng thuyết tương đối tổng quát, thông qua việc đo đạc và quan sát hiện tượng ánh sáng từ các ngôi sao xa xôi bị bẻ cong khi đi qua gần trường hấp dẫn của Mặt Trời.

Nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đôi mắt, giới chuyên môn đặc biệt khuyến cáo người dân không được nhìn trực tiếp vào Mặt Trời bằng mắt thường hoặc sử dụng các loại kính râm thông thường, ngoại trừ khoảng thời gian ngắn ngủi khi nhật thực đạt độ toàn phần.

Thay vào đó, người xem bắt buộc phải sử dụng các loại kính quan sát nhật thực chuyên dụng đạt tiêu chuẩn quốc tế hoặc các bộ lọc bảo vệ phù hợp. Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo việc cố tình quan sát hiện tượng này qua ống nhòm hay kính viễn vọng mà không có màng lọc bảo vệ thích hợp có thể dẫn đến nguy cơ tổn thương thị lực vĩnh viễn.

Sự kiện nhật thực vào tháng 8 năm nay còn được ví như một "cuộc tập dượt" thú vị trước khi nhân loại có thể đón xem hiện tượng nhật thực toàn phần dài nhất thế kỷ vào ngày 2/8/2027, thời điểm bóng tối dự kiến sẽ bao trùm khu vực Bắc Phi và Trung Đông với thời gian kỷ lục lên tới 6 phút 23 giây.