Nhiệt độ diễn biến cực đoan, nhiều nơi phá kỷ lục từ đầu năm 2026

Cả mức nhiệt cao nhất và thấp nhất trong ngày đều vượt giá trị lịch sử

Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trong thời kỳ từ tháng 2 đến nửa đầu tháng 4, khu vực Tây Bắc Bộ đã xảy ra nắng nóng và nắng nóng gay gắt vào ngày 6-13/4, riêng ngày 6-7/4 và 11-12/4, náng nóng lan rộng ra khu vực Đồng bằng Bắc Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Đà Nẵng và phía Đông của Quảng Ngãi đã xảy ra 2 đợt nắng nóng: ngày 30-31/3 và từ ngày 5/4 đến nay, trong đó đợt nắng nóng từ ngày 5/4 đến nay có cường độ nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày từ 38 -40 độ C, có nơi trên 40 độ C.

Nắng nóng cực đoan xuất hiện ngay từ đầu mùa. Ảnh: Tuấn Anh

Ở phía nam, khu vực miền Đông Nam Bộ đã xảy ra nắng nóng trong các ngày từ 16-20/2, 28-31/3; sang tháng 4 ở khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ xuất hiện nhiều ngày nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt, riêng thời kỳ từ 6-8/4, nắng nóng mở rộng sang khu vực miền Tây Nam Bộ với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến từ 36 - 37 độ C, có nơi trên 37 độ C.

Về diễn biến của không khí lạnh, từ tháng 2 đến nay đã xảy ra 4 đợt không khí lạnh gây ra 1 ngày rét đậm, rét hại diện rộng vào ngày 9/2 tại khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa; trong khi đó, các đợt không khí lạnh trong tháng 3 chủ yếu gây trời rét và mưa rải rác cho khu vực Bắc Bộ.

Từ tháng 2 đến nửa đầu tháng 4/2026, số liệu quan trắc cho thấy nhiệt độ trên cả nước có nhiều biến động bất thường, với hàng loạt trạm khí tượng ghi nhận mức nhiệt độ cao nhất vượt giá trị lịch sử (GTLS), trong khi một số nơi lại xuất hiện nhiệt độ thấp nhất xuống dưới ngưỡng từng ghi nhận.

Trong tháng 2/2026, có 2 trạm ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt GTLS. Cụ thể, tại Sông Mã (Sơn La), nhiệt độ đạt 37,8 độ C vào ngày 5/2, cao hơn mức kỷ lục 36,9 độ C từng ghi nhận ngày 22/2/2009. Tại Tây Ninh, nhiệt độ đạt 37,5 độ C ngày 18/2, vượt mức 37,2 độ C của ngày 26/2/2013.

Sang tháng 3/2026, số lượng điểm vượt kỷ lục tăng lên 4 trạm. Tại Móng Cái (Quảng Ninh), nhiệt độ đạt 31,0 độ C ngày 2/3, vượt mức 30,5 độ C của năm 2014. Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) ghi nhận 31,5 độ C ngày 26/3, cao hơn mức 30,2 độ C năm 2020. Hòn Dấu (Hải Phòng) đạt 31,4 độ C ngày 31/3, vượt kỷ lục 30,1 độ C năm 2018. Đáng chú ý, tại Hoành Sơn (Hà Tĩnh), nhiệt độ lên tới 38,0 độ C ngày 31/3, cao hơn mức 37,6 độ C ghi nhận năm 2023.

Đến nửa đầu tháng 4/2026, xu thế nắng nóng tiếp tục gia tăng với 4 trạm vượt GTLS. Tại Liên Khương (Lâm Đồng), nhiệt độ đạt 34,0 độ C ngày 7/4, vượt mức 33,5 độ C năm 1983. Huyền Trân (TP. Hồ Chí Minh) ghi nhận 34,1 độ C cùng ngày, cao hơn mức 34,0 độ C năm 2023. Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) đạt 33,3 độ C ngày 8/4, vượt mức 33,0 độ C từng ghi nhận các năm 2012 và 2024. Trong khi đó, Hòn Dấu (Hải Phòng) lên tới 34,2 độ C ngày 12/4, vượt mức 33,4 độ C của năm 2013.

Trái ngược với xu thế nắng nóng, một số khu vực lại ghi nhận nhiệt độ thấp nhất ngày xuống dưới GTLS trong tháng 4/2026.

Tại Sơn Hòa (Đắk Lắk), nhiệt độ giảm xuống 16,7 độ C ngày 3/4, thấp hơn mức kỷ lục 17,4 độ C năm 1978. Phan Rang (Khánh Hòa) ghi nhận 20,4 độ C, thấp hơn mức 20,8 độ C năm 2017. Phan Rí (Lâm Đồng) xuống 20,2 độ C, thấp hơn mức 21,6 độ C năm 2017. Riêng Vĩnh Long ghi nhận mức 23,0 độ C ngày 4/4, tương đương giá trị lịch sử năm 2018.

Việc đồng thời xuất hiện các điểm vượt kỷ lục nhiệt độ cao và thấp trong thời gian ngắn cho thấy diễn biến khí hậu ngày càng bất thường và phân hóa mạnh.

Tại Bắc Bộ, từ tháng 2 đến nửa đầu tháng 4 có 8 đợt mưa diện rộng tập trung ở khu vực vùng núi Bắc Bộ. Tại khu vực Trung Bộ xảy ra 6 đợt mưa diện rộng. Tháng 3, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ xảy ra 2 đợt mưa từ ngày 3-7/3 và 9-16/3; đáng lưu ý từ ngày 9-14/3, khu vực từ Huế đến phía Đông tỉnh Quảng Ngãi đã xảy ra mưa vừa, mưa to với lượng mưa ngày phổ biến từ 20-50mm, cục bộ có nơi trên 100mm.

Tại khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tháng 2 đã xảy ra mưa diện rộng vào ngày 11/2 tập trung chủ yếu ở Nam Bộ và đợt mưa từ ngày 26-28/2; trong đó có ngày mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Trong tháng 3/2026, xảy ra 1 đợt mưa vào ngày 5-7/3.

Trong thời kỳ từ tháng 2/2026 đến nửa đầu tháng 4/2026, một số trạm quan trắc khí tượng đã ghi nhận được giá trị lượng mưa ngày và tổng lượng mưa tháng vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ như Phù Yên (Sơn La), Tam Đảo (Phú Thọ), Càng Long (Vĩnh Long), An Khê (Gia Lai), Rạch Giá (An Giang), Đắk Tô (Quảng Ngãi).

Nắng nóng gia tăng trong tháng 5-6

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tại, ENSO đang trong trạng thái trung tính với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương (khu vực NINO3.4) trong tuần đầu tháng 4/2026 ở mức -0,2 độ C. Dự báo, trong khoảng ba tháng tới, hiện tượng ENSO duy trì trong trạng thái trung tính với xác suất từ 35-45% và gia tăng xác suất chuyển sang trạng thái Elnino lên mức từ 55-65%.

Từ tháng 5-7, nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc phổ biến cao hơn từ 0,5-1,5 độ C so với TBNN cùng thời kỳ. Tháng 5, tổng lượng mưa trên cả nước ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm. Tháng 6, tổng lượng mưa tại Tây Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế phổ biến cao hơn từ 5-20% so với trung bình nhiều năm, các khu vực còn lại phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cungf thời kỳ. Tháng 7, tổng lượng mưa phổ biến cao hơn từ 5-10% so với trung bình nhiều năm, riêng khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, tổng lượng mưa phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Từ tháng 5-7, bão/áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền cao hơn với mức trung bình nhiều năm (TBNN trên Biển Đông: 3,2 cơn, đổ bộ vào đất liền: 1,2 cơn).

Mùa mưa ở khu vực Bắc Bộ, Cao nguyên Trung Bộ, Nam Bộ bắt đầu ở mức tương đương so với trung bình nhiều năm (khoảng từ giữa tháng 5, riêng khu vực cao nguyên Trung Bộ khoảng cuối tháng 4, đầu tháng 5). Cần đề phòng những đợt mưa vừa, mưa to ở các khu vực trên.

Nắng nóng tiếp tục xảy ra và gia tăng hơn về cường độ tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ. Riêng với khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ nắng nóng có khả năng suy giảm dần từ khoảng cuối tháng 5/2026. Số ngày nắng nóng có khả năng xảy ra nhiều hơn trung bình nhiều năm và so với cùng kỳ năm 2025.

Trên phạm vi cả nước có khả năng xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Bão, áp thấp nhiệt đới và gió mùa Tây Nam có khả năng gây ra gió mạnh, sóng lớn ảnh hưởng đến các hoạt động cùa tàu thuyền. Hiện tượng nắng nóng, mưa lớn vàdông, lốc, sét có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động sản xuất và sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết, khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan như nắng nóng, mưa lớn trong thời gian ngắn, lũ quét, sạt lở đất… Do đó, đề nghị thường xuyên cập nhật và tích hợp thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong các bản tin ngắn hạn 1-3 ngày, để kịp thời điều chỉnh các kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó phù hợp, đặc biệt là phương án vận hành hồ chứa phù hợp, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du, cùng với đó đảm bảo an toàn cho các hoạt động sản xuất và dân sinh.