Khơi thông nguồn lực văn hóa trong kỷ nguyên mới của dân tộc

Tham dự sự kiện có PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cùng nhiều học giả, nhà nghiên cứu, giảng viên, các nhà quản lý văn hóa - nghệ thuật và văn nghệ sĩ trên cả nước.

Văn hóa là trung tâm của chiến lược phát triển

Phát biểu báo cáo đề dẫn, PGS.TS. Đinh Công Tuấn, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trưởng Ban tổ chức nhấn mạnh Hội thảo diễn ra vào thời điểm then chốt khi Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong tiến trình này, sức mạnh nội sinh và khát vọng phát triển bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông khẳng định Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị chính là "kim chỉ nam", đánh dấu bước đột phá trong tư duy của Đảng về việc đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước.

"Từ các tham luận gửi tới Hội thảo, có thể khẳng định rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược, mở ra một tầm nhìn mới cho phát triển văn hóa Việt Nam.

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là đưa văn hóa từ vị trí 'quan trọng' trở thành 'trung tâm' trong chiến lược phát triển đất nước; đưa phát triển văn hóa từ cách tiếp cận từng lĩnh vực riêng lẻ sang cách tiếp cận hệ sinh thái, liên ngành, hiện đại và hướng tới hiệu quả thực chất", PGS.TS. Đinh Công Tuấn nhấn mạnh.

Đột phá thể chế để giải phóng sức mạnh mềm

Chia sẻ tham luận "Thể chế hóa các cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam", PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XVI khẳng định: "Đã đến lúc phải xóa bỏ tư duy quản lý hành chính truyền thống để hình thành một mô hình thể chế linh hoạt, nơi văn hóa được vận hành như một sức mạnh mềm quốc gia".

Theo ông, việc chuyển từ tư duy "bao cấp, quản lý" sang "kiến tạo, khơi thông" là điều kiện tiên quyết để giải phóng nguồn lực.

Nghị quyết lần này không chỉ dừng ở việc tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, chính sách, mà còn là "bản thiết kế chiến lược" cho tương lai: Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, xã hội tham gia rộng rãi, nhân tài ở vị trí trung tâm của sáng tạo, công nghệ trở thành công cụ lan tỏa mạnh mẽ các giá trị văn hóa.

Truyền thông – đôi cánh của hệ giá trị

Tiếp nối nội dung về thể chế, PGS.TS. Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong kỷ nguyên số. Theo ông, truyền thông không còn chỉ là kênh thông tin mà đã trở thành một thiết chế xã hội có khả năng kiến tạo, định hình và dẫn dắt hệ giá trị.

Phân tích thực trạng không gian mạng, PGS.TS. Đỗ Chí Nghĩa chỉ ra "dòng chảy song song" khi các nội dung lệch chuẩn, giật gân có xu hướng lấn át giá trị tích cực. Vấn đề không nằm ở phương tiện mà ở cơ chế bảo đảm vai trò dẫn dắt giá trị.

Từ đó, ông đề xuất chuyển từ "truyền thông thông tin" sang "truyền thông giá trị", trong đó mỗi sản phẩm báo chí, nội dung số đều phải tạo "tác động giá trị", góp phần định hình chuẩn mực đạo đức, lối sống, đặc biệt với thế hệ trẻ. Đây cũng là yếu tố then chốt để bảo vệ chủ quyền văn hóa trong môi trường số.

Văn hóa phải ngang hàng với kinh tế, chính trị

Phát biểu bế mạc, PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá cao các tham luận, ý kiến phát biểu tại Hội thảo đã thể hiện sự sâu sắc, tâm huyết với sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo ông, các ý kiến cũng đề xuất nhiều giải pháp thiết thực, khả thi nhằm thực hiện hiệu quả các nội dung của Nghị quyết số 80-NQ/TW; đồng thời khơi dậy niềm tự hào sâu sắc về sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử.

PGS.TS. Lê Hải Bình nhấn mạnh trong kỷ nguyên mới, văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị để trở thành nguồn lực nội sinh phát triển đất nước, đồng thời là nền tảng vững chắc cho hội nhập quốc tế.

Ông tin rằng "Ngày Văn hóa Việt Nam" sẽ là dịp để người dân được nghỉ ngơi, thụ hưởng văn hóa, các thiết chế mở cửa; tạo động lực sáng tạo cho văn nghệ sĩ và góp phần xây dựng ứng xử nhân văn trong xã hội.

Nhiều đề xuất mang tính đột phá

Hội thảo khép lại với nhiều đề xuất quan trọng nhằm thể chế hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Từ các tham luận, có thể khẳng định Nghị quyết là văn kiện chiến lược, mở ra tầm nhìn mới cho phát triển văn hóa Việt Nam, với tinh thần xuyên suốt là đưa văn hóa trở thành trung tâm của chiến lược phát triển, tiếp cận theo hướng hệ sinh thái, liên ngành và hiện đại.

Các tham luận thuộc 5 chủ đề lớn tuy khác góc tiếp cận nhưng cùng thống nhất: Muốn phát triển nhanh và bền vững, cần phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; xây dựng con người Việt Nam toàn diện; hoàn thiện thể chế; khơi thông nguồn lực; thúc đẩy công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời bảo vệ bản sắc và chủ quyền văn hóa trong môi trường số.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Hội thảo cũng chỉ ra nhiều hạn chế như thể chế hóa còn chậm, quản trị phân tán, đầu tư chưa tương xứng, nguồn nhân lực còn thiếu và yếu, chuyển đổi số chưa đồng đều, thị trường văn hóa phát triển chưa bền vững, chênh lệch thụ hưởng còn lớn, nguy cơ lệch chuẩn và xâm phạm bản quyền ngày càng gia tăng.

Từ kết quả Hội thảo, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đặt mục tiêu tiếp tục kết nối các nhà khoa học, nhà quản lý, văn nghệ sĩ và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu; đồng thời điều chỉnh, cập nhật chương trình giảng dạy theo hướng thiết thực, đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.