Nhiều chính sách mới về đầu tư dự án điện, cơ chế giá điện
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực có nhiều quy định mới nhằm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư các dự án điện, phát triển năng lượng tái tạo và hoàn thiện cơ chế giá điện.
Sáng ngày 21/11, với 488/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với sự nhất trí cao.
Mở rộng miễn thủ tục đầu tư dự án điện
Luật mở rộng diện dự án điện lực được miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, dự án thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch đã được phê duyệt, có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc giao, cho thuê, xác nhận đăng ký sử dụng khu vực biển không phải thực hiện thủ tục này.
Quy định không áp dụng đối với dự án điện hạt nhân; dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội; dự án thuộc diện quyết định chủ trương đầu tư theo pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư theo phương thức đối tác công tư; và dự án tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh thuộc trường hợp luật quy định.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết việc miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư không đồng nghĩa với miễn các thủ tục về đất đai, lâm nghiệp và các thủ tục pháp lý chuyên ngành. Các dự án vẫn được kiểm soát thông qua danh mục chương trình, dự án phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực.
Về lựa chọn nhà đầu tư, Luật quy định một số trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu, gồm dự án điện lực cấp bách, thủy điện mở rộng do nhà đầu tư hiện hữu đề xuất, một số dự án lưới điện, dự án điện gió ngoài khơi và nhiệt điện không đấu thầu vì lý do quốc phòng, an ninh; dự án nhằm làm chủ công nghệ, phát triển năng lực chế tạo thiết bị điện trong nước.
Chính phủ sẽ quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn, cơ chế hậu kiểm và biện pháp xử lý nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết, nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho".
Đối với dự án lựa chọn nhà đầu tư qua đấu thầu, hợp đồng mua bán điện phải được ký trên cơ sở giá điện và thời hạn hợp đồng trong hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư.
Từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện

Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu giải trình trước Quốc hội. Ảnh: Media Quốc hội
Về cơ chế giá điện, Luật bổ sung quy định các khoản chi phí mà đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) phải trả, gồm chi phí điện năng, dịch vụ hệ thống điện, thanh toán bù trừ chênh lệch và các chi phí khác phù hợp với hình thức mua bán điện trực tiếp, bảo đảm tính đúng, tính đủ, công khai, minh bạch theo quy định của Chính phủ.
Chính phủ giải trình rằng việc hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm phân bổ chi phí công bằng theo mức độ sử dụng hệ thống điện, không tính trùng, không bù chéo và không chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia cơ chế DPPA.
Luật cũng quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Tháo gỡ vướng mắc về giá điện đối với các dự án năng lượng tái tạo
Đối với năng lượng tái tạo, Luật bổ sung quy định về sản lượng điện được huy động của dự án điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống điện quốc gia; quy định việc lựa chọn đơn vị khảo sát điện gió ngoài khơi trước khi lựa chọn nhà đầu tư.
Đồng thời, Luật bổ sung cơ chế giá dịch vụ phát điện đối với các nhà máy hết thời hạn áp dụng cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc khuyến khích đầu tư nhưng không thực hiện được quy định về giá tại khoản 2 Điều 51, và nhà máy thủy điện nhỏ đã vận hành thương mại, hết thời hạn áp dụng giá hợp đồng mua bán điện.
Theo Chính phủ, quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc về giá điện đối với các dự án năng lượng tái tạo và một số nhà máy thủy điện nhỏ.
Luật cũng bổ sung quy định về thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo, khuyến khích đầu tư hệ thống lưu trữ điện và phát triển công nghiệp chế tạo thiết bị điện trong nước.
Đối với dự án điện lực phải đấu thầu quốc tế, hồ sơ mời thầu và hợp đồng phải quy định điều kiện nhà thầu nước ngoài liên danh với nhà thầu trong nước, sử dụng nhà thầu phụ trong nước, kèm cam kết đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, trừ trường hợp Chính phủ có quy định khác.
Luật có hiệu lực từ ngày 1/6/2027, riêng một số quy định liên quan đến khảo sát điện gió ngoài khơi có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
