Nhiều cơ chế, chính sách đột phá về nhà ở cho thuê, cải tạo chung cư cũ, quản lý chung cư

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình của hai dự án Luật.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tóm tắt tờ trình về 2 dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội. 

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp. Cùng với đó, thể chế đầy đủ quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở và kinh doanh bất động sản. 

Đặc biệt là thể chế đầy đủ các quan điểm tại Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và Thông báo số 64-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương; luật hóa các chính sách thí điểm về phát triển nhà ở xã hội đã được kiểm chứng như Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV, Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Thực hiện phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch. Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm đồng bộ với các pháp luật liên quan. Điều chỉnh một số cơ chế, chính sách đột phá, nhất là chính sách về nhà ở cho thuê, cải tạo chung cư cũ.

Về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đã phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương thẩm quyền chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản của Thủ tướng Chính phủ cho UBND cấp tỉnh; cắt giảm 4/12 thủ tục hành chính, rà soát, tinh giảm, rút ngắn thời gian thực hiện 7/12 thủ tục hành chính, cắt giảm đơn giản hóa 9/31 điều kiện đầu tư kinh doanh.

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương 20/21 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương, chỉ còn 1 thủ tục là cho thuê nhà ở công vụ thuộc thẩm quyền của bộ, ngành. Cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thành phần hồ sơ hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Về nội dung dự thảo hai luật, đối với Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) có 9 nhóm nội dung chính. Trong đó, hoàn thiện một số khái niệm về kinh doanh bất động sản, dự án bất động sản, bất động sản có sẵn, bất động sản hình thành trong tương lai.

Cùng với đó là sửa đổi quy định về việc tổ chức, cá nhân nước ngoài, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ được mua nhà ở, các loại công trình xây dựng không gắn với chuyển quyền sử dụng đất.

Bổ sung quy trình giao dịch bất động sản, trong đó có quy định nguyên tắc thực hiện giao dịch và khung về quy trình giao dịch bất động sản...

Sửa đổi các quy định về kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản, chuyển nhượng dự án bất động sản theo hướng bảo đảm đồng bộ với pháp luật đất đai, đầu tư và các pháp luật có liên quan.

Làm rõ nguyên tắc, cơ quan quản lý, điều kiện và trình tự áp dụng hợp đồng; thống nhất việc áp dụng hợp đồng theo Luật Kinh doanh bất động sản, khắc phục chồng lấn với pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhất là quy định về đăng ký hợp đồng theo mẫu đối với mua bán căn hộ chung cư.

Bổ sung cơ chế bảo đảm đối với 5% giá trị còn lại của hợp đồng kinh doanh bất động sản, được bảo đảm bằng việc chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa hoặc theo thỏa thuận của các bên.

Bổ sung quy định về mã định danh điện tử, tạo lập cho từng bất động sản và các đối tượng khác thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao việc chuẩn bị hồ sơ dự thảo, tinh thần cầu thị, nghiêm túc, chủ động, khẩn trương của Chính phủ và của cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Xây dựng. Ảnh: Media Quốc hội.

Đối với Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết dự luật bổ sung định hướng phát triển 4 nhóm nhà ở chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm nhà gồm: nhà thương mại, nhà cho thuê, nhà công vụ, nhà ở chính sách.

Bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về đối tượng được thuê, hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; Yêu cầu đối với các dự án và thủ tục đầu tư dự án; chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án, giá cho thuê nhà ở; quản lý nhà ở cho thuê. Đồng thời bổ sung mới quy định về nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp, đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Dự luật cũng rà soát, sửa đổi, bổ sung quy định về sở hữu nhà ở tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài, trong đó bỏ quy định sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân người nước ngoài.

Đồng thời, luật hóa các nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV và Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội. Hoàn thiện chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, bổ sung nguyên tắc thực hiện gắn với tái thiết đô thị, bổ sung hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), góp phần bổ sung phương thức huy động nguồn lực để thực hiện các dự án, đơn giản hóa thủ tục lựa chọn chủ đầu tư dự án.

Dự luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý, vận hành nhà chung cư, hạn chế tranh chấp giữa các bên.

Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 2/10. Ảnh: Media Quốc hội. 

Luật cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định để tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn về sở hữu nhà ở, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ cá nhân; cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, tài chính nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở; quản lý, sử dụng nhà ở, quản lý, sử dụng nhà chung cư, giao dịch về nhà ở nhằm bảo đảm phù hợp, thống nhất với các luật mới được ban hành và thực tiễn.

Đáng chú ý, dự luật đã lược bỏ 7 nội dung quy định về hành vi nghiêm cấm để chuyển thành quy định, thay vì quy định cấm một số nội dung trùng lắp với các luật có liên quan.

Tiếp đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các đại biểu thảo luận, cho ý kiến đối với 2 dự án luật này.