Nhiều doanh nghiệp 'nói không đi đôi với làm' về bình đẳng giới

Ảnh minh họa: Thu Hằng.

Đây là nhận định trong báo cáo mới Phụ nữ trong kinh doanh và quản lý: Nhân rộng những thành công, của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Báo cáo được xây dựng dựa trên khảo sát toàn cầu năm 2025 của ILO, với sự tham gia của 11.957 doanh nghiệp tại 99 quốc gia, trong đó có Việt Nam, kết hợp với các khảo sát trước đó vào năm 2013 và 2018, dữ liệu thị trường lao động trong ba thập kỷ, các nghiên cứu thứ cấp và những trường hợp điển hình tại doanh nghiệp.

NGUỒN NHÂN LỰC NỮ CHƯA ĐƯỢC KHAI THÁC ĐÚNG MỨC

Báo cáo cho thấy tỷ lệ phụ nữ ở cấp lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp đã được cải thiện trong một thập kỷ qua. Tỷ lệ doanh nghiệp có nữ chủ tịch hội đồng quản trị tăng từ 13,1% năm 2013 lên 30,9% năm 2025, còn tỷ lệ doanh nghiệp có nữ giám đốc điều hành (CEO) tăng từ 23,4% lên 28,2% trong cùng giai đoạn.

Dù vậy, phụ nữ vẫn chưa hiện diện tương xứng ở cấp quản lý nói chung, khi chỉ nắm giữ chưa đến 1/3 (30%) tổng số vị trí quản lý trên toàn cầu.

Tiến bộ dọc theo các cấp quản lý cũng không đồng đều. Trong giai đoạn 2013 - 2025, mức độ cân bằng giới được cải thiện ở cấp quản lý cấp cao và cấp lãnh đạo cao nhất, nhưng lại giảm ở cấp quản lý sơ cấp và trung cấp.

Gần 7/10 doanh nghiệp được khảo sát năm 2025, cho biết các sáng kiến về bình đẳng giới và đa dạng đã cải thiện kết quả kinh doanh, tăng 11,1 điểm phần trăm so với năm 2018.

Trong số các doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng nhờ những sáng kiến thúc đẩy phụ nữ tham gia quản lý, 87,4% cho biết mức tăng đạt ít nhất 5%. Các doanh nghiệp có nữ CEO và nữ chủ tịch hội đồng quản trị cũng có xu hướng ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực hơn.

Tuy nhiên, dù ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy bình đẳng giới mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, khoảng cách giữa cam kết và hành động thực tế vẫn đang gia tăng.

Năm 2025, gần 3/4 số doanh nghiệp (74,8%) cho biết đã ban hành chính sách về bình đẳng giới hoặc các chính sách tương đương. Thế nhưng, tỷ lệ doanh nghiệp thực sự triển khai các sáng kiến trong lĩnh vực này lại giảm từ 37,4% năm 2018, xuống còn 26,5% năm 2025.

Đáng chú ý, sự sụt giảm này bao gồm cả những biện pháp được chính các doanh nghiệp đánh giá là có hiệu quả cao, như chế độ nghỉ thai sản, các chương trình hỗ trợ người lao động, và các sáng kiến bảo đảm trả lương bình đẳng.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng chỉ ra rằng nguồn nhân lực nữ chưa được khai thác đúng mức. Những phát hiện này được đưa ra trong bối cảnh phụ nữ đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể trong giáo dục.

Trên toàn cầu, tỷ lệ phụ nữ theo học bậc giáo dục đại học hiện cao hơn nam giới. Năm 2023, tỷ lệ phụ nữ tham gia giáo dục đại học đạt 46,4%, so với 40,3% ở nam giới. Tuy nhiên, báo cáo chỉ ra rằng phụ nữ vẫn chiếm tỷ lệ thấp trong một số lĩnh vực chuyên môn và ngành nghề, vốn là những con đường quan trọng để tiến tới các vị trí lãnh đạo cấp cao trong doanh nghiệp.

“Trong bối cảnh các doanh nghiệp đang cạnh tranh để thu hút người lao động có kỹ năng và nhân tài, việc không khai thác tiềm năng của phụ nữ là điều không hợp lý về mặt kinh doanh”, bà Maria Paz Anzorreguy, Giám đốc Vụ các hoạt động của người sử dụng lao động của ILO, cho biết.

Theo bà Maria Paz Anzorreguy, ngày càng có nhiều bằng chứng giúp chúng ta xác định được những giải pháp hiệu quả. Điều quan trọng lúc này là đưa các giải pháp đó vào thực tiễn và nhân rộng trên diện rộng.

BIẾN CAM KẾT THÀNH HÀNH ĐỘNG CỤ THỂ

Theo Tổng Giám đốc ILO, ông Gilbert F. Houngbo, bình đẳng giới là một quyền cơ bản của con người, và các bằng chứng cũng cho thấy rõ đây là động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế. "Ưu tiên hiện nay là biến các chính sách và cam kết thành những kết quả cụ thể, có thể đo lường được”, ông Gilbert F. Houngbo, nhấn mạnh.

Phụ nữ tham gia thị trường lao động. Ảnh minh họa: Thu Hằng.

Tại Việt Nam, bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, cho biết khảo sát các doanh nghiệp trong nước cũng cho thấy bình đẳng giới và hòa nhập có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả hoạt động kinh doanh. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp được khảo sát đã ban hành các chính sách liên quan.

“Bước tiếp theo là bảo đảm các chính sách này được thực hiện nhất quán đối với người lao động. Trong đó có nguyên tắc trả công bình đẳng giữa lao động nam và lao động nữ đối với công việc có giá trị ngang nhau, theo quy định tại Công ước số 100 của ILO mà Việt Nam đã phê chuẩn, cũng như các chính sách hỗ trợ người lao động có con nhỏ”, bà Sinwon Park nhấn mạnh.

ILO khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với Chính phủ, các tổ chức của người sử dụng lao động và người lao động để hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa những cam kết này trong thực tiễn.

Báo cáo của ILO cũng đề xuất một số giải pháp thiết thực giúp doanh nghiệp chuyển các cam kết về bình đẳng giới thành kết quả thực tế. Trong đó, có việc tạo điều kiện để phụ nữ phát triển và tiến tới các vị trí lãnh đạo; sử dụng các chỉ số về bình đẳng giới và đặt ra những mục tiêu tự nguyện.

Đồng thời, mở rộng cơ hội tiếp cận các vị trí và ngành nghề mà phụ nữ hiện còn chiếm tỷ lệ thấp; hay đưa bình đẳng giới trở thành một nội dung xuyên suốt trong chiến lược kinh doanh và cơ chế đánh giá trách nhiệm của doanh nghiệp.

Báo cáo cũng kêu gọi giải quyết những rào cản mang tính cơ cấu bên ngoài nơi làm việc, bao gồm sự phân chia không bình đẳng trách nhiệm chăm sóc gia đình; tình trạng phân chia nghề nghiệp theo giới và những định kiến xã hội vẫn còn tồn tại.