Nhiều giải pháp tháo gỡ giải ngân đầu tư công

Đường ĐT.719B (xã Tân Thành) chưa hoàn thiện do còn vướng 3,88km của mỏ khoáng sản titan.

Nhằm hoàn thành giải ngân đầu tư công, cả hệ thống chính trị của tỉnh Lâm Đồng đã vào cuộc chỉ đạo quyết liệt tạo nên những chuyển biến tích cực. Bên cạnh giám sát tiến độ qua ứng dụng công nghệ, Lâm Đồng còn thành lập các tổ công tác do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh làm tổ trưởng, cùng với cơ quan chức năng trực tiếp xuống công trường tháo gỡ từng vướng mắc. Nhờ sự sát sao này, nhiều dự án đang dần bứt phá, tạo đà cho phát triển kinh tế của khu vực.

Khắc phục khó khăn tại chỗ

Cuối tuần thứ ba của tháng 7, tổ công tác do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Minh làm tổ trưởng tiếp tục đi kiểm tra thực địa các dự án khu vực ven biển đang chậm tiến độ nhằm đôn đốc, tháo gỡ khó khăn.

Tại dự án sửa chữa, nâng cấp đường Nguyễn Đình Chiểu và đường Huỳnh Thúc Kháng (phường Mũi Né) với mức đầu tư hơn 300 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt 32%, vẫn còn 4 hộ chưa bàn giao mặt bằng. Báo cáo tại công trường, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Mũi Né Lê Thanh Sơn cho biết, trước đó, dự án có hơn 60 hộ không đồng thuận với phương án bồi thường. Đến tháng 5, Mũi Né thành lập bốn tổ vận động “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để phân tích những lợi ích lâu dài khi tuyến đường hoàn thành.

Nhờ sự kiên trì của địa phương, nhiều hộ dân đã đồng thuận bàn giao mặt bằng sớm. Tuy nhiên, còn 10 hộ chưa đồng ý, phường tiến hành cưỡng chế theo quy định pháp luật để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư trong tháng 7.

Trái ngược với nỗ lực của địa phương, ghi nhận giữa tháng 7, đoạn đường trước địa chỉ số 6 Huỳnh Thúc Kháng có nhiều hố sâu được rào chắn bằng sợi dây sơ sài; do không có lực lượng điều tiết giao thông, cho nên xe khách từ hai hướng phải di chuyển chen chúc, gây tình trạng ùn tắc giao thông kéo dài. Tương tự, giao thông trước khu vực nhà hàng Cánh Buồm Vàng cũng “hỗn loạn” dài gần 1km, buộc du khách phải đi bộ khi tham quan, ăn uống.

Dự án đường ven biển ĐT.719B (xã Tân Thành) vướng 3,88km mặt bằng đi qua mỏ khoáng sản titan của doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 (chủ đầu tư), mỏ này do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép, vì thế việc đóng cửa mỏ vượt quá thẩm quyền địa phương. Bên cạnh đó, những vị trí mặt bằng trống nhưng không có vốn thi công do ngân hàng thay đổi quy trình, gây khó khăn thủ tục chuyển tiền. Nhiều mỏ vật liệu đang tạm ngừng hoạt động, trong khi giá vật tư cao hơn so với thông báo giá của Nhà nước. Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần xác định thời điểm các mỏ vật liệu dừng hoạt động, để đơn vị thi công làm cơ sở điều chỉnh phương án vận chuyển phù hợp với thực tế.

Để tháo gỡ nút thắt này, trong chuyến kiểm tra thực tế đầu tháng 7, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Minh yêu cầu sở, ngành liên quan khẩn trương đồng hành cùng doanh nghiệp làm các thủ tục đóng cửa mỏ khoáng sản titan. Nhờ sự hỗ trợ quyết liệt, hai tuần sau, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chấp thuận đóng cửa một phần mỏ titan để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư vào cuối tháng 7. Đối với vướng mắc nguồn vốn, Tổ trưởng tổ công tác giao cơ quan chức năng làm việc với ngân hàng bảo lãnh, khẩn trương hoàn thiện thủ tục chuyển qua Kho bạc Nhà nước để sớm giải ngân cho dự án.

Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Huỳnh Văn Minh cho biết, thời gian qua, đơn vị liên tục điều động cán bộ từ nơi khác đến địa phương đang có dự án để hỗ trợ công tác bồi thường. Đối với dự án đường tránh ĐT.719 và cầu qua sông Dinh (xã Hàm Tân), đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Hàm Tân cho biết, các hộ thuộc diện giải tỏa mặt bằng chưa đồng ý phương án tái định cư của xã, do vị trí mới nằm quá xa so với nhà cũ. Khu vực của các hộ này nằm giáp ranh với phường La Gi, người dân mong muốn được tái định cư gần nhà cũ; tuy nhiên, việc này vượt quá thẩm quyền của xã Hàm Tân. Trực tiếp tại công trình, đồng chí Nguyễn Minh đã chỉ đạo Ủy ban nhân dân phường La Gi rà soát quỹ đất tái định cư trên địa bàn để bố trí chỗ ở mới cho các hộ dân của xã Hàm Tân.

Đồng bộ nhiều giải pháp

Thực tiễn cho thấy, nút thắt lớn nhất trong đầu tư công là giải phóng mặt bằng. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Minh cho biết, do đội ngũ kế thừa tại địa phương năng lực vẫn còn hạn chế, chưa nắm chắc các thủ tục quy định pháp luật, cho nên đã khiến nhiều dự án chậm tiến độ. Nguyên nhân cốt lõi là người đứng đầu chưa xác định công tác giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm.

Chia sẻ bài học kinh nghiệm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Mũi Né Lê Thanh Sơn cho hay, phường xác định công tác tuyên truyền, vận động là “chìa khóa” ưu tiên. Lãnh đạo phường cùng với cơ quan chức năng đã trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân để lắng nghe tâm tư, giải đáp kiến nghị và công khai chính sách hỗ trợ. Việc phải dùng biện pháp cưỡng chế với hộ dân không chấp hành là điều mà địa phương hoàn toàn không mong muốn, nhưng vì lợi ích chung và sự phát triển kinh tế-xã hội của khu vực cho nên bắt buộc phải thực hiện.

Thay vì chủ đầu tư, sở, ngành và địa phương tốn thời gian gửi văn bản xin ý kiến để thống nhất xử lý công việc, đều đặn vào mỗi cuối tuần, các tổ công tác của tỉnh trực tiếp có mặt tại công trường dưới thời tiết oi bức kịp thời giải quyết vướng mắc tại chỗ. Các mốc tiến độ thi công đều được lãnh đạo đơn vị cam kết bằng hình thức văn bản.

Những dự án đã cam kết ba lần nhưng vẫn không hoàn thành sẽ đưa đánh giá thi đua cuối năm; đồng thời, người đứng đầu chịu trách nhiệm trước Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Trước đó, tỉnh đã phê bình nghiêm khắc các địa phương có tỷ lệ giải ngân đầu tư công thấp. Cách làm quyết liệt này đã thúc đẩy nhiều dự án đẩy nhanh tiến độ, “về đích” sớm so với cam kết ban đầu.

Bên cạnh việc kiểm tra thực địa, theo Sở Tài chính, tỉnh đưa vào phần mềm theo dõi tiến độ giải ngân như thời gian thực hiện, hiển thị biểu đồ trực quan dự án, chi tiết hồ sơ và phân công trách nhiệm rõ ràng từng đơn vị. Khi phát hiện dự án có dấu hiệu chậm trễ, tỉnh chỉ đạo xử lý, không để xảy ra tình trạng hồ sơ tồn đọng kéo dài. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp cho nên đến tháng 7 tỉnh đã giải ngân hơn 4.900 tỷ đồng, đạt hơn 24% so với kế hoạch. Tuy con số chưa đạt như kỳ vọng cam kết, nhưng so với cuối tháng 5, giải ngân đầu tư công đã tăng hơn 3.200 tỷ đồng.

Đặt mục tiêu phấn đấu đến ngày 30/9, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt hơn 65% và đến ngày 31/12 đạt từ 95-100% kế hoạch vốn năm 2026, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Minh yêu cầu, các đơn vị phải tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn với tinh thần “vướng ở đâu, phải tháo gỡ ngay ở đó”, thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động giải quyết. Các Ban Quản lý dự án là cơ quan chịu trách nhiệm chính về tiến độ dự án; kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền tháo gỡ vướng mắc phát sinh. Chủ đầu tư cũng xử phạt đơn vị thi công chậm so với cam kết. Các địa phương xác định công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm. Riêng các dự án có liên quan Trung ương, tỉnh làm thông báo riêng gửi từng đơn vị để liên tục đôn đốc.