Nhiều nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng sắp được miễn giấy phép xây dựng

Luật Xây dựng 2025 quy định công trình được miễn giấy phép xây dựng gồm công trình xây dựng cấp IV và nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, có tổng diện tích sàn dưới 500 m2.

Những công trình nào được miễn giấy phép xây dựng?

Tuy nhiên, việc miễn giấy phép không áp dụng đại trà. Những công trình này chỉ được miễn phép khi không nằm trong các khu vực đã có yêu cầu quản lý quy hoạch và kiến trúc.

Cụ thể, công trình không được thuộc khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thành phố; quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng trong quy hoạch chung xã hoặc khu vực đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc.

Từ 1-7, người dân xây nhà dưới 7 tầng không nằm trong quy hoạch được miễn xin giấy phép xây dựng. Ảnh: V.LONG

Ngoài nhà ở riêng lẻ, luật cũng miễn giấy phép xây dựng đối với một số công trình lớn như công trình đặc thù; công trình trên đất quốc phòng, an ninh; công trình điện lực theo quy định của Luật Điện lực; công trình cảng hàng không và hạng mục phục vụ bảo đảm bay.

Để triển khai luật mới, Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng.

Theo dự thảo, nhiều nội dung được làm rõ để tránh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương. Trong đó có quy định cụ thể hơn về phạm vi miễn giấy phép đối với công trình tại khu vực nông thôn và trong các khu chức năng.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về thực hiện thủ tục trực tuyến. Theo đó, cá nhân, tổ chức có nhu cầu xin giấy phép xây dựng sẽ nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra tính hợp lệ và giải quyết trong thời hạn quy định.

Cụ thể, thời gian cấp giấy phép xây dựng đối với công trình tối đa 10 ngày làm việc. Đối với nhà ở riêng lẻ, thời gian giải quyết tối đa 7 ngày làm việc. Trường hợp gia hạn hoặc cấp lại giấy phép xây dựng, thời gian xử lý tối đa 5 ngày làm việc.

So với hiện nay, thời gian cấp phép đối với công trình là 20 ngày, còn nhà ở riêng lẻ là 15 ngày.

Phân định rõ, tránh chồng chéo

Ông Bùi Văn Dưỡng, Cục phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết Luật Xây dựng 2025 cơ bản kế thừa quy định của Luật Xây dựng 2020 nhưng làm rõ hơn để thống nhất với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Theo ông Dưỡng, luật mới bổ sung quy định đối với nhà ở riêng lẻ có tổng diện tích sàn trên 500 m2. Đồng thời, quy định rõ hơn trách nhiệm quản lý tại từng khu vực.

Ông Dưỡng cho biết theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, không phải mọi khu dân cư đều bắt buộc lập quy hoạch chi tiết. Chỉ những khu vực xây dựng tập trung mới phải lập quy hoạch chi tiết.

Đối với các khu dân cư hiện hữu, địa phương có thể ban hành quy chế quản lý kiến trúc để quản lý hoạt động xây dựng.

Trên cơ sở đó, tại các điểm dân cư nông thôn đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc, người dân xây dựng nhà ở riêng lẻ vẫn phải xin giấy phép xây dựng.

Ngược lại, ở những khu vực chưa ban hành hoặc chưa công bố quy chế quản lý kiến trúc, người dân sẽ không phải xin giấy phép khi xây dựng nhà ở riêng lẻ.

Theo Bộ Xây dựng, quy định này nhằm tránh áp dụng máy móc, đồng thời giảm bớt thủ tục không cần thiết cho người dân, nhất là tại khu vực nông thôn.

Cũng theo ông Dưỡng, việc cấp phép xây dựng thời gian tới sẽ thực hiện theo nguyên tắc “kiểm soát một lần” xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi khởi công.

Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện kiểm soát một lần đối với mỗi dự án, công trình nhằm tránh chồng chéo giữa các khâu thẩm định và cấp phép.

Đối với những dự án đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, thủ tục cấp giấy phép xây dựng sẽ được miễn hoàn toàn.

Trong khi đó, các công trình còn lại sẽ thực hiện thủ tục cấp phép trực tuyến toàn trình. Hồ sơ, điều kiện cấp phép cũng được đơn giản hóa để rút ngắn thời gian giải quyết.

Bộ Xây dựng cho rằng việc cải cách thủ tục lần này sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tăng tính minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và giảm nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Nếu được cấp có thẩm quyền thông qua, nghị định hướng dẫn dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-7 cùng thời điểm Luật Xây dựng 2025 bắt đầu áp dụng.