Nhiều nước Trung Đông nâng cao cảnh giác khi Iran mở rộng các cuộc tấn công

Khói bốc lên sau một cuộc tấn công tên lửa tại Manama, Bahrain. Ảnh: AA/TTXVN

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 13/7, các hệ thống phòng không đã được kích hoạt tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar.

Giới chức Qatar cho biết có ba người bị thương, trong đó có một trẻ em, do các mảnh văng từ tên lửa hoặc đạn đánh chặn rơi xuống.

Trường hợp của Qatar, theo kênh Al Jazeera ngày 13/7, là rất đáng chú ý bởi trong những tuần gần đây, Iran đã tấn công Kuwait và Bahrain để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ, nhưng tránh nhắm mục tiêu vào Qatar kể từ đầu tháng 4.

Tuy nhiên, cuộc tấn công hôm 12/7 nhằm vào Qatar đã đánh trúng một quốc gia vốn giữ vai trò trung tâm trong các nỗ lực làm trung gian nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran.

Trước đó, Doha đã tuyên bố rằng họ sẽ không tiếp tục đảm nhận vai trò trung gian hòa giải nếu bản thân còn đang là mục tiêu của các cuộc tấn công.

Trong tuyên bố ngày 12/7, Qatar nhấn mạnh rằng nước này bảo lưu quyền đáp trả và khẳng định Tehran sẽ phải chịu mọi hậu quả từ các hành động của mình.

Với Oman, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 13/7, đây là quốc gia lâu nay giữ vai trò trung gian ngoại giao quan trọng trong cuộc khủng hoảng Trung Đông.

Ngày 12/7, Oman đã triệu Đại sứ Iran sau khi các thiết bị bay không người lái (UAV) tấn công một số mục tiêu tại khu vực Musandam của nước này.

Các quốc gia trung gian trong khu vực, trong đó có Pakistan vẫn tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực đưa các bên quay trở lại con đường ngoại giao.

Thứ trưởng Ngoại giao Pakistan đã công khai kêu gọi các bên hạ nhiệt căng thẳng sau đợt giao tranh mới nhất.

Tuy nhiên, triển vọng nối lại các cuộc đàm phán đang trở nên ngày càng mong manh khi các hoạt động quân sự của cả hai bên tiếp tục gia tăng về quy mô và cường độ.

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm gia tăng bất ổn trên toàn khu vực Vùng Vịnh, trong khi việc Iran trên thực tế phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến giá năng lượng tăng vọt.

Giá năng lượng tăng cao, đặc biệt là giá xăng, được xem là vấn đề đặc biệt nhạy cảm về mặt chính trị đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11.

Ảnh chụp màn hình bài đăng của CENTCOM trên X, tuyên bố rằng tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa đối với tất cả tàu thuyền có nhu cầu đi qua tuyến đường thủy quốc tế này một cách hợp pháp.

Đối với toàn cầu, sự tắc nghẽn ở eo biển Hormuz đã và đang làm gia tăng áp lực lạm phát đối với các nước, đồng thời cạnh tranh kiểm soát eo biển Hormuz cũng định hình tương lai dòng chảy dầu mỏ.

Theo bà Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích cấp cao về tình báo hàng hải tại Windward, Iran đang dần mất quyền kiểm soát eo biển Hormuz khi hành lang hàng hải phía Nam dọc theo bờ biển Oman được mở rộng với sự hỗ trợ quân sự của Mỹ. Các đồng minh Vùng Vịnh của Mỹ hiện đang xuất khẩu dầu và khí đốt thông qua tuyến phía Nam này.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright phát biểu tại một hội nghị ở thành phố New York ngày 24/6 rằng "từ nay về sau, Iran sẽ không còn khả năng đóng cửa eo biển Hormuz. Đó là đòn bẩy quan trọng nhất của họ và chúng tôi đang tước bỏ đòn bẩy đó".

Cũng trong phát biểu ngày 24/6, ông Wright còn tuyên bố "với quân đội Mỹ và một số năng lực mà chúng tôi đã phát triển, chúng tôi có thể bảo đảm dòng chảy năng lượng từ khu vực Vịnh ra thế giới, dù có hay không có thỏa thuận với Iran”.

Tuy nhiên, các vụ tấn công của Iran nhằm vào tàu chở dầu đang ảnh hưởng đến lưu lượng hàng hải qua eo biển Hormuz.

Theo công ty phân tích thương mại Kpler, các chủ tàu hiện có xu hướng lựa chọn tuyến đường đi qua lãnh hải Iran thay vì hành lang dọc bờ biển Oman, qua đó làm gia tăng tác động từ các vụ tấn công xảy ra đầu tuần.

Ông Goldwyn nhận định: "Chúng ta đang quay trở lại tình trạng trước khi có bản ghi nhớ, tức là Iran đe dọa mọi hoạt động hàng hải không được Tehran chấp thuận, còn Mỹ không thể sử dụng biện pháp quân sự để mở lại eo biển cho hoạt động tự do hàng hải. Theo đó, Mỹ chỉ còn 2 lựa chọn: hoặc phong tỏa hoàn toàn eo biển, hoặc tiến hành các cuộc tấn công quân sự hạn chế nhằm vào Iran vì vi phạm thỏa thuận".