Nhiều quy định mới về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Những thay đổi này tập trung vào việc đẩy mạnh ứng dụng định danh điện tử, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý, xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH.

Nhân viên Bảo hiểm xã hội Đồng Nai tư vấn, hướng dẫn người dân làm thủ tục hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục, nhận chế độ

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong tháng 9-2026 là việc bổ sung cơ chế sử dụng tài khoản hưởng ASXH trên ứng dụng VNeID. Theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, ngày 13-8-2026 của Chính phủ được áp dụng từ ngày 28-9-2026, tài khoản hưởng ASXH là thông tin định danh trên ứng dụng định danh quốc gia, cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả ASXH và các khoản kinh phí hợp pháp.

Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chi trả các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả ASXH và các khoản kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước bằng hình thức chuyển khoản đến tài khoản hưởng ASXH trên ứng dụng định danh quốc gia.

Điều đáng lưu ý là tài khoản hưởng ASXH trên VNeID không phải là một tài khoản ngân hàng độc lập. VNeID đóng vai trò là nền tảng định danh để người dân tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động, từ đó phục vụ việc tiếp nhận các khoản chi trả.

Trường hợp người thụ hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng ASXH và chưa có văn bản ủy quyền tiếp nhận thì vẫn được chi trả theo các hình thức khác theo quy định. Như vậy, việc chưa tạo lập tài khoản này không làm mất quyền hưởng các chế độ ASXH.

Theo đại diện BHXH Đồng Nai, cơ chế mới tạo thêm phương thức kết nối giữa thông tin định danh với các tài khoản phục vụ chi trả. Qua đó, việc chuyển lương hưu, trợ cấp và các khoản ASXH có thêm phương thức thực hiện trên nền tảng số, góp phần nâng cao tính thuận tiện, minh bạch và an toàn trong quá trình chi trả.

Cũng trong tháng 9-2026, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP, ngày 30-7-2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Nghị định bổ sung việc cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi vào quy trình liên thông điện tử cùng với đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT.

Theo quy trình mới, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thông báo hẹn trả kết quả từng thủ tục được gửi cho người yêu cầu qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, VNeID hoặc tin nhắn điện thoại tự động.

Thời gian giải quyết nhóm thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi không quá 3 ngày làm việc kể từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đầy đủ hồ sơ. Trường hợp phải xác minh, thời gian giải quyết không quá 5 ngày làm việc.

Định danh bằng số căn cước, tăng trách nhiệm với đơn vị sử dụng lao động

Trong tháng 9-2026, số định danh cá nhân/căn cước công dân định danh cá nhân/căn cước công dân sẽ được sử dụng thay mã số BHXH trên các phần mềm nghiệp vụ của BHXH Việt Nam. Việc chuyển đổi được thực hiện trên phạm vi toàn hệ thống, liên quan đến các phần mềm về thu và quản lý sổ, thẻ; xét duyệt chính sách; giao dịch BHXH điện tử; ứng dụng VssID; kế toán tập trung; hệ thống thông tin Giám định BHYT và các hệ thống khác có sử dụng mã số BHXH, bộ mã quản lý.

BHXH Việt Nam xác định đây là thay đổi về phương thức định danh trên hệ thống, không làm thay đổi quá trình tham gia, dữ liệu đóng - hưởng, giá trị sử dụng thẻ BHYT cũng như quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT của người tham gia. Quá trình chuyển đổi phải bảo đảm chính xác, an toàn, đồng bộ, bảo toàn đầy đủ dữ liệu và lịch sử tham gia, hưởng các chế độ, chính sách.

Người dân nên theo dõi thông tin trên VssID và sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân  theo hướng dẫn khi thực hiện các giao dịch sau khi hệ thống chuyển đổi. Nếu phát hiện thông tin chưa chính xác, có thể liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn.

Cùng với việc hiện đại hóa quản lý, từ ngày 10-9-2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, ngày 15-7-2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chính thức có hiệu lực.

Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản, xử phạt và việc thi hành các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh.

BHXH Đồng Nai lưu ý, các quy định mới được triển khai trong tháng 9-2026 vừa tăng cường ứng dụng dữ liệu, định danh điện tử trong thực hiện chính sách, vừa tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và xử lý vi phạm. Với người tham gia, điểm quan trọng là việc chuyển đổi trên hệ thống phải bảo đảm dữ liệu và quyền lợi; người dân cần chủ động theo dõi thông tin cá nhân, sử dụng các phương thức điện tử theo hướng dẫn để việc giải quyết chế độ, chính sách được thuận lợi.