Nhiều vi phạm trong quản lý vốn, tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam

 Trụ sở Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam. (Ảnh: VATM.vn)

Ngày 27/8/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 3082/TB-TTCP về Kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam.

Hạch toán sai chi phí, sử dụng tiền mặt hàng trăm tỉ đồng

Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là việc VATM hạch toán chi phí mua sắm mới, nâng cấp tài sản vào chi phí sản xuất kinh doanh nhưng không ghi tăng nguyên giá tài sản cố định.

Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM đã hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh 4 khoản chi với tổng giá trị 2.031 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc hạch toán nêu trên không đúng quy định tại khoản 1 Điều 4 và khoản 1 Điều 7 Thông tư số 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính. Số thuế thu nhập doanh nghiệp phải điều chỉnh được cơ quan thuế xác định trên cơ sở hồ sơ của từng khoản chi.

Trách nhiệm đối với nội dung này được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Tài chính của VATM cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra cũng chỉ ra việc VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Attech sử dụng tiền mặt để thanh toán các khoản có tính chất thường xuyên với số tiền rất lớn.

Theo đó, trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, các đơn vị này đã chi bằng tiền mặt các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên với tổng giá trị khoảng 319.255 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Attech không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên, vi phạm khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Trong quản lý nghĩa vụ thuế, VATM và Attech cũng có những tồn tại được thanh tra chỉ ra. Hai đơn vị đã hạch toán một số hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ của người nộp thuế được cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Nhiều bất cập trong quản lý tài sản, đầu tư xây dựng

Không chỉ vấn đề hạch toán và thanh toán, công tác quản lý, sử dụng tài sản, đất đai tại một số đơn vị thuộc VATM cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ ra những vi phạm đáng chú ý.

Theo kết luận, Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam đã sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất, gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số tiền thu được từ việc cho thuê là 3.123,69 triệu đồng, chi phí 1.273,55 triệu đồng, chênh lệch thu, chi 1.850,14 triệu đồng. Số còn lại sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối là 844,53 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định các đơn vị nêu trên sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất để cho thuê không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm các quy định của Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 167/2017/NĐ-CP của Chính phủ.

Đối với công tác đầu tư xây dựng, qua kiểm tra 14 dự án, Thanh tra Chính phủ phát hiện một số Báo cáo nghiên cứu khả thi không có nội dung phân tích tài chính, phân tích rủi ro và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội; một số Báo cáo kinh tế - kỹ thuật không phân tích hiệu quả đầu tư.

Một số quyết định phê duyệt dự án cũng không thể hiện đầy đủ các nội dung theo quy định. Đáng chú ý, Dự án ATCC/HCM phải điều chỉnh 3 lần, trong khi Dự án Cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung 8 lần. Một số nội dung điều chỉnh chủ yếu là kéo dài tiến độ để phù hợp tình hình thực tế, nhưng hồ sơ chưa chứng minh thuộc trường hợp được điều chỉnh dự án.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ VATM chưa hoàn thành nhiệm vụ đầu tư cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 23/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Riêng Dự án ATCC/HCM, nhiều tồn tại được nêu trong kết luận. VATM phê duyệt dự án trên cơ sở các chỉ tiêu quy hoạch tại Giấy phép quy hoạch số 104/GPQH ngày 27/12/2017, trong khi giấy phép này đã hết hiệu lực từ ngày 27/12/2019.

Khi phê duyệt, ranh giới, diện tích dự án là 54.716,5m², giảm 4.130m² so với diện tích 58.846,5m² tại Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 nhưng quy hoạch chưa được điều chỉnh. Mặc dù vậy, khi thẩm định, VATM vẫn đánh giá dự án phù hợp với quy hoạch.

Kết luận thanh tra còn chỉ ra việc một số cơ quan, đơn vị tham gia ý kiến, thẩm định dự án đánh giá thiết kế cơ sở phù hợp với quy hoạch chi tiết xây dựng trong khi ranh giới, diện tích dự án có sự sai khác.

Đáng chú ý, tổng mức đầu tư của Dự án ATCC/HCM có một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá thay vì căn cứ đầy đủ vào khối lượng công việc, đơn giá. Một số thiết bị chỉ có báo giá của doanh nghiệp thương mại, không phải nhà sản xuất; một số thiết bị chuyên ngành quản lý bay không có đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Báo giá hệ thống VCCS đã hết hiệu lực từ ngày 15/3/2021 nhưng vẫn được sử dụng để xác định tổng mức đầu tư. Giá báo là 2.895.955 EUR, trong khi giá trúng thầu 1.599.574,93 EUR, giảm khoảng 44%.

Đối với hệ thống ATM, mức giá được duyệt theo báo giá khoảng 24 triệu USD, tương đương 607.200 triệu đồng, trong khi giá trúng thầu là 401.661 triệu đồng, giảm khoảng 33%.

Dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay của dự án được xác định ở mức 807.916 triệu đồng theo báo giá của từng hệ thống, không được xác định từ khối lượng, số lượng, chủng loại thiết bị theo thiết kế và giá mua tương ứng. Sau đấu thầu, giá trúng thầu giảm khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Từ những tồn tại, hạn chế và vi phạm được chỉ ra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các nội dung trong Kết luận thanh tra; VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4.036 triệu đồng.

Về xử lý trách nhiệm, Bộ Xây dựng, VATM, các đơn vị trực thuộc VATM và Attech được yêu cầu căn cứ các tồn tại, hạn chế, vi phạm để làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ nếu đủ cơ sở để xử lý theo đúng quy định pháp luật.