Nhìn lại năm 'bội thu' của giáo dục nghề nghiệp TPHCM
Khi nền tảng pháp lý đã vững, tư duy chất lượng đã thông, GDNN TPHCM nói riêng và cả nước nói chung hoàn toàn có cơ sở bước vào giai đoạn tăng tốc
(NLĐO) - Khi nền tảng pháp lý đã vững, tư duy chất lượng đã thông, ngành giáo dục nghề nghiệp (GDNN) TPHCM nói riêng và cả nước nói chung hoàn toàn có cơ sở bước vào giai đoạn tăng tốc.
Năm 2025, không chỉ khép lại bằng những con số hay liệt kê các thành tựu, giáo dục nghề nghiệp (GDNN) TPHCM còn đánh dấu giai đoạn chuyển tiếp quan trọng – một năm bản lề, nơi hệ thống đang tập trung "xây nền" để sẵn sàng cho những đổi mới thực chất.
Sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có 478 cơ sở GDNN (103 đơn vị công lập và 375 đơn vị tư thục). Về quy mô đào tạo, tính đến 31-12-2025, TPHCM có 198.507 người học. Trong đó, trình độ cao đẳng chiếm ưu thế với 96.515 người học; trung cấp có 49.615 người học; sơ cấp có 21.779 người học; đào tạo thường xuyên có 30.598 người học.
Đáng nói, năm 2025 cũng là năm GDNN bội thu giải thưởng với số thí sinh dự thi các cuộc thi tay nghề cao kỷ lục.
Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng (TPHCM) là một trong những đơn vị có số thí sinh đoạt giải cao tại các kỳ thi tay nghề, nghiên cứu khoa học.
Nữ sinh Giàng Thị Ánh, Trường CĐ Viễn Đông, đoạt giải nhất nghề chăm sóc sắc tại tại kỳ thi Kỹ năng nghề cấp TP năm 2025. Với Ánh, việc học nghề giúp tiết kiệm chi phí và có nhiều cơ hội va chạm với nghề từ sớm.
Tại Hội giảng nhà giáo GDNN TPHCM, Sở GD-ĐT đã trao thưởng 149 nội dung gồm: 4 giải nhất, 12 giải nhì, 20 giải ba, 40 giải khuyến khích, 69 danh hiệu nhà giáo dạy giỏi, 2 danh hiệu nhà giáo sử dụng thiết bị tự làm hiệu quả nhất và 2 danh hiệu nhà giáo ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số hiệu quả nhất.
Kỳ thi Kỹ năng nghề thành phố có sự tham gia của 245 sinh viên, học sinh tại 31 cơ sở đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Kỳ thi tổ chức tranh tài ở 14 nghề tại 6 hội đồng thi và trao thưởng 210 nội dung, gồm: 14 giải nhất, 22 giải nhì, 28 giải ba, 51 giấy chứng nhận giỏi nghề và 95 giấy chứng nhận tham gia kỳ thi.
Tại Hội thi Thiết bị đào tạo tự làm thành phố, có 64 thiết bị với 225 tác giả/nhóm tác giả tại 28 cơ sở GDNN tham gia dự thi. Ban tổ chức đã trao thưởng 64 nội dung gồm: 3 giải nhất, 4 giải nhì, 4 giải ba, 10 giải khuyến khích, 43 giấy chứng nhận tham gia hội thi. Đồng thời, trao 6 giải toàn đoàn cho các đơn vị đạt thành tích xuất sắc nhất hội thi.
Bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT, tìm hiểu mô hình "Giám sát và vận hành dây chuyền sản xuất dược phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo" do giảng viên Trường CĐ Công nghệ cao Đồng An nghiên cứu
Giảng viên tham gia Hội thi Thiết bị đào tạo tự làm thành phố năm 2025
Năm 2025, Hội đồng Hiệu trưởng các trường cao đẳng, trung cấp trên địa bàn thành phố được kiện toàn theo Quyết định 1803/2025 của Chủ tịch UBND TPHCM với sự hoạt động hiệu quả của 8 tiểu ban chuyên gia theo các nhóm ngành.
Bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, nhận xét năm 2025 không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là một năm "bản lề" đối với ngành.
"Năm 2025 đánh dấu sự chuyển dịch quản lý nhà nước về GDNN từ ngành Lao động – Thương binh và Xã hội sang ngành Giáo dục và Đào tạo từ 1-3. Đồng thời, chúng ta cũng chứng kiến sự kiện hợp nhất 3 địa phương từ từ 1-7. Quy mô của chúng ta giờ đây đã bao trùm cả một vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Sự thay đổi này sẽ mang lại cơ hội to lớn nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có trong năm 2026" – bà Thanh nhấn mạnh.
Theo NGƯT - ThS Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, GDNN không chỉ đứng trước yêu cầu đổi mới nội dung mà còn đồng thời trải qua nhiều điều chỉnh mang tính hệ thống như sắp xếp lại cơ quan quản lý, tinh gọn bộ máy và hoàn thiện khung pháp lý.
Việc thảo luận và hoàn thiện các dự thảo luật quan trọng như Luật Nhà giáo hay những sửa đổi trong Luật GDNN đã tạo ra một hành lang pháp lý mới. Những chính sách như mô hình "giảng viên đồng cơ hữu" hay cơ chế tự chủ không còn là lý thuyết, mà đang dần trở thành điểm tựa để các cơ sở đào tạo thay đổi tư duy quản trị.
NGƯT - ThS Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, trao đổi chuyên môn cùng lãnh đạo trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng và Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành.
Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM khuyến khích thành lập các nhóm chuyên môn, câu lạc bộ nghề, mạng lưới chuyên gia theo lĩnh vực đào tạo, kỹ năng nghề. Ảnh: Hội GDNN TPHCM
Ở thời điểm này, GDNN cần sự ổn định để đi xa hơn. Việc làm rõ vai trò, trách nhiệm của các chủ thể chính là tiền đề cần thiết cho quá trình đổi mới bền vững.
NGƯT - TS Lâm Văn Quản chỉ rõ một thay đổi rõ nét của GDNN trong năm qua là sự dịch chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang chuẩn hóa và nâng cao chất lượng. Thay vì chú trọng số lượng, hệ thống đang tập trung vào các yếu tố cốt lõi như chương trình đào tạo, đội ngũ nhà giáo và hiệu quả đào tạo thực chất.
"Bên cạnh nỗ lực của phía nhà trường, chúng ta cũng ghi nhận sự thay đổi rất quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp không chỉ cần nhân lực thực thi mà đang đòi hỏi những lao động có khả năng thích ứng cao, sở hữu kỹ năng số và tư duy xanh. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp đã kết hợp với trường nghề tham gia đóng góp, cải tiến chương trình đào tạo sát sườn với thực tế hơn. " – NGƯT Lâm Văn Quản cho biết.
Có thể nói, đến thời điểm này, GDNN đang từng bước quay trở lại đúng điểm tựa của mình: nhu cầu của người lao động và thị trường việc làm. Các hoạt động tư vấn, đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp được triển khai linh hoạt hơn.
Thực tiễn cho thấy, người học nghề ngày nay quan tâm nhiều hơn đến khả năng có việc làm và cơ hội học tập suốt đời. Trong bối cảnh kinh tế số và tự động hóa, đòi hỏi về kỹ năng số và khả năng thích ứng trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Điều này buộc GDNN phải đổi mới từ nội dung chương trình đến phương thức tổ chức và cách đánh giá kết quả.
"GDNN đã có những chuyển động tích cực, nhưng chưa phải là lúc để nói nhiều về thành tựu. Điều quan trọng là hệ thống đang dần hình thành những nền tảng cần thiết: quản lý ổn định hơn, tư duy chất lượng rõ nét hơn và định hướng phục vụ người lao động cụ thể hơn" – NGƯT Lâm Văn Quản nhận xét.
Với tư duy đổi mới, ngày càng có nhiều học sinh tốt nghiệp THPT "chốt" học nghề sớm thay vì chờ trượt đại học mới rẽ hướng học nghề như trước đây
Nếu ví năm 2025 là chiếc bản lề đang được tra dầu và lắp đặt vững chắc vào khuôn cửa, thì năm 2026 chính là lúc ngành GDNN mở tung cánh cửa đón luồng gió mới. Khi những nền tảng pháp lý đã vững, tư duy chất lượng đã thông, GDNN TPHCM nói riêng và cả nước nói chung hoàn toàn có cơ sở để bước vào một giai đoạn phát triển sâu hơn.
Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề đáp ứng chuẩn đầu ra cho người học theo vị trí việc làm và nhu cầu sử dụng nhân lực khu vực ASEAN, ông Đào Trọng Độ, Trưởng phòng Giáo dục chính quy, Cục GDNN và GDTX - Bộ GD-ĐT, nhấn mạnh việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp có tính chiến lược, gắn với yêu cầu hội nhập và phát triển của nền kinh tế.
Cụ thể, đổi mới hệ thống chương trình đào tạo, đẩy mạnh liên kết đào tạo; nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin.
Trong năm 2025, cả nước tuyển sinh, đào tạo GDNN được khoảng 2,2 triệu người, đạt 107% kế hoạch năm.
Theo ông Độ, khi được triển khai đồng bộ và có sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế, sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở Việt Nam, giúp người học đạt được chuẩn đầu ra theo vị trí việc làm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động khu vực ASEAN và quốc tế. Qua đó, khẳng định vị thế và năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.
