Nhờ AI chọn đại học: Chuyên gia cảnh báo rủi ro

Các sinh viên rời khỏi địa điểm thi Gaokao ở Thâm Quyến, Trung Quốc vào ngày 9/6/2026. Ảnh: CNA

Gaokao là kỳ thi tuyển sinh đại học thường niên có tính cạnh tranh rất cao tại Trung Quốc. Theo số liệu chính thức từ Bộ Giáo dục Trung Quốc, gần 13 triệu học sinh đã đăng ký dự thi năm nay. Kết quả thi đã bắt đầu được công bố từ giữa tuần này và sẽ quyết định cơ hội trúng tuyển đại học của các thí sinh.

Sau khi biết điểm, học sinh phải hoàn tất đăng ký nguyện vọng, bao gồm lựa chọn trường đại học và ngành học mong muốn. Trong khi hàng triệu học sinh và phụ huynh trên khắp Trung Quốc đang hồi hộp chờ kết quả, các công cụ AI ngày càng được sử dụng phổ biến trong quá trình đăng ký nguyện vọng này.

AI được ưa chuộng trong mùa tuyển sinh

Các mô hình AI nổi tiếng như DeepSeek hay Doubao của ByteDance hiện được nhiều học sinh Trung Quốc sử dụng để xây dựng kế hoạch xét tuyển cá nhân hóa. Người dùng chỉ cần nhập địa phương cư trú, điểm thi và tổ hợp môn thi đã đăng ký, hệ thống sẽ tự động đưa ra danh sách các trường đại học, ngành học phù hợp cùng những phương án lựa chọn khác nhau.

Nhiều học sinh còn tìm đến các diễn đàn và mạng xã hội để trao đổi về những câu lệnh (prompt) hiệu quả nhất nhằm khai thác AI phục vụ việc đăng ký nguyện vọng.

Trên nền tảng Xiaohongshu, nhiều blogger và người có ảnh hưởng thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm cũng như các mẫu câu lệnh được cho là giúp AI đưa ra tư vấn chính xác hơn.

“Tôi cảm thấy sử dụng AI là quá đủ rồi”, một người dùng Xiaohongshu có tên Wish Mama cho biết và nói thêm rằng sẽ sử dụng AI trong quá trình đăng ký nguyện vọng đại học.

Nhiều học sinh còn tìm đến các diễn đàn và mạng xã hội để trao đổi về những câu lệnh (prompt) hiệu quả nhất nhằm khai thác AI phục vụ việc đăng ký nguyện vọng. Ảnh: VCG

Tuy nhiên, không ít người dùng tỏ ra thận trọng hơn. Dù thừa nhận AI giúp quá trình tìm kiếm thông tin trở nên thuận tiện hơn, nhiều tài khoản cũng bình luận rằng việc đăng ký đại học vẫn là công việc phức tạp, đòi hỏi con người trực tiếp nhập liệu và kiểm chứng thông tin.

Đây cũng là điều các chuyên gia giáo dục Trung Quốc đang cảnh báo.

Không nên phụ thuộc AI khi chọn trường đại học

Theo các chuyên gia giáo dục, AI có thể là công cụ hỗ trợ hữu ích trong việc tổng hợp và phân tích thông tin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của học sinh, phụ huynh và các chuyên gia tư vấn trong những quyết định quan trọng liên quan đến tương lai học tập và nghề nghiệp.

Phát biểu trên chương trình của Đài Phát thanh Quốc gia Trung Quốc trong tuần này, ông Xu Qicheng, giáo viên trung học tại tỉnh An Huy cho rằng, việc “đặt niềm tin hoàn toàn vào các công cụ AI” có thể dẫn đến nhiều sai sót.

“Ngay cả những ngành học được ưa chuộng trong hai năm qua cũng đã có những thay đổi, chưa kể còn xuất hiện nhiều ngành học mới”, ông Xu nói. Là người nhiều năm hỗ trợ học sinh đăng ký nguyện vọng đại học, ông cho biết dữ liệu mà AI sử dụng đôi khi đã lỗi thời.

Theo ông, nhiều trường đại học trong năm 2026 đã điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh ở một số ngành, có nơi mở rộng quy mô đào tạo, có nơi lại cắt giảm số lượng tuyển sinh.

Mô hình AI nổi tiếng DeepSeek hiện được nhiều học sinh Trung Quốc sử dụng để xây dựng kế hoạch xét tuyển cá nhân hóa.

Ông Xu cũng cảnh báo việc quá nhiều học sinh sử dụng cùng một công cụ AI có thể khiến những thí sinh có mức điểm tương đương nhận được các khuyến nghị gần như giống nhau.

“Điều này có thể dẫn đến hiện tượng dồn hồ sơ vào cùng một nhóm ngành hoặc trường học”, ông nói. “Nếu quá nhiều học sinh làm theo cùng một gợi ý và nộp hồ sơ vào cùng một chương trình đào tạo, khả năng bị từ chối sẽ tăng lên”.

Các chuyên gia giáo dục và giáo viên khuyến nghị phụ huynh nên sử dụng các “kênh chính thức và đáng tin cậy”, đồng thời tham khảo các nền tảng tư vấn miễn phí do cơ quan giáo dục các địa phương triển khai.

“AI không thể thay con người đưa ra quyết định”

Ông Li Qing, Giám đốc tuyển sinh của Đại học Công nghệ Hóa học Bắc Kinh cho rằng AI không thể “đánh giá chính xác tầm quan trọng” của từng yếu tố trong hồ sơ đăng ký của một học sinh.

“Nếu giao toàn bộ cho AI, công cụ này có thể không đánh giá chính xác mức độ quan tâm hay sở thích của học sinh mà chỉ đưa ra những tham khảo mang tính khái quát”, ông nói với tờ Chengdu Business Daily.

Ông nhấn mạnh rằng quyết định cuối cùng vẫn phải do con người đưa ra.

Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu rộng trong giáo dục, từ hỗ trợ học tập đến tư vấn tuyển sinh, các chuyên gia Trung Quốc cho rằng công nghệ có thể giúp học sinh tiết kiệm thời gian và tiếp cận thông tin nhanh hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn trường đại học và ngành học vẫn là quyết định mang tính cá nhân, đòi hỏi sự cân nhắc về năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của mỗi người. Vì vậy, AI nên được xem là công cụ tham khảo thay vì “người ra quyết định”, đặc biệt đối với những lựa chọn có thể ảnh hưởng lâu dài đến tương lai của học sinh.