Nhớ bữa cơm Năm Căn với những món ăn cửa biển

Vị ngọt của miền sông nước

Với người đến từ miền núi phía Bắc, Năm Căn gợi cho chúng tôi bao điều mới lạ. Thay cho những dãy núi nối nhau trước mắt là sông rộng, những bờ đước xanh và nhịp sống theo con nước kênh rạch bên rừng dừa, rừng đước. Trong không gian ấy được ăn bữa cơm từ sản vật sông nước cửa biển là cách để chúng tôi cảm nhận rõ hơn đời sống của người dân phương Nam.

Cua, tôm Năm Căn là món đoàn chúng tôi mong đợi. Con cua hấp chín đỏ au, tách lớp vỏ cứng để lộ thịt trắng, săn chắc. Chấm nhẹ chút muối tiêu chanh, nhai chậm mới cảm nhận rõ vị ngọt. Với cua gạch, phần béo bùi trong mai lại đem đến dư vị khác. Ăn cua phải kiên nhẫn, nhưng chính lúc bẻ càng, gỡ thịt, người khách có dịp thong thả tận hưởng bữa ăn.

Bên cạnh cua là tôm càng xanh và tôm sú. Tôm càng xanh gây chú ý bởi đôi càng dài, phần thân đầy đặn; hấp vừa chín, bóc vỏ còn nóng, miếng thịt chắc mà không khô. Tôm sú cũng có vị ngon riêng, nhất là khi giữ được độ tươi và chế biến vừa tay.

Từ con tôm trên đĩa, câu chuyện mở ra những vùng nuôi của Cà Mau. Tôm càng xanh còn gắn với ruộng lúa, với cách người dân tổ chức sản xuất theo mùa nước. Bởi vậy, bữa cơm ở Năm Căn không chỉ có sản vật cửa biển mà còn hội tụ hương vị của nhiều miền đất trong tỉnh.

Ốc biển và chả ốc làm bữa ăn thêm thú vị. Nếu ốc biển hấp dẫn ở độ giòn, dai của thịt, chả ốc lại cho thấy sự khéo léo trong chế biến. Miếng chả có phần mềm quyện với những miếng ốc giòn sần sật, ăn chậm mới nhận rõ sự đan xen ấy. Cùng là nguyên liệu quen thuộc, qua bàn tay người nấu lại thành những cách thưởng thức khác nhau.

Cá he kho rịu, cá thòi lòi nướng ăn với cơm nấu từ gạo ST25, đặc sản nổi tiếng vùng Năm Căn, Cà Mau.

Món đậm đưa cơm, món thanh giữ vị

Sau những món hấp, tôi tìm thấy sự gần gũi ở cá he kho rịu. Đây là món của miền sông nước, góp thêm nét phong phú cho bữa cơm nơi dừng chân. Cá được kho lâu cho mềm, gia vị thấm sâu, nước kho đậm và sánh. Gắp một miếng đặt lên cơm nóng, cái béo bùi hòa cùng vị mặn ngọt khiến người ăn muốn xới thêm.

Người miền Bắc vốn quen cá kho, nhưng ăn món cá he kho rịu vẫn là một trải nghiệm ẩm thực mới mẻ bởi sự khác biệt so với món cá kho miền Bắc. Sự khác biệt nằm ở nguyên liệu, cách nêm và độ mềm sau khi kho. Tôi thích cảm giác vừa quen vừa lạ ấy: nhận ra bóng dáng bữa cơm quê mình, đồng thời tìm thấy một hương vị mới từ cách nêm gia vị đến độ ngọt mềm, béo ngậy của cá he.

Cá thòi lòi nướng lại gợi tò mò ngay từ tên gọi. Loài cá gắn với bãi bùn, rừng ngập mặn có thịt săn, ngọt, hợp cách nướng muối ớt. Hương thơm từ bếp than quyện vị cay nhẹ làm miếng cá đậm đà. Từ dáng vẻ khá lạ đến món ăn ngon là một khoảng cách được rút ngắn chỉ sau lần nếm thử.

Rồi đến ba khía, ốc len xào dừa và chén mắm nấu sệt dùng làm nước chấm. Ba khía đậm, nên ăn từng chút cùng cơm; ốc len có phần thịt dai nhẹ, quyện vị béo của nước cốt dừa. Chén mắm sánh lại làm người khách chú ý đến cách phối hợp món ăn: đôi khi chỉ một chút nước chấm vừa đủ cũng khiến miếng rau trở nên ngon miệng.

Giữa những món đậm vị, đĩa gỏi bồn bồn đem đến cảm giác nhẹ nhàng. Người miền Bắc quen gọi là nộm, còn ở đây là gỏi. Phần non trắng ngà của bồn bồn giòn, thấm vị chua ngọt mà vẫn giữ được nét thanh mát. Ăn xen một đũa gỏi sau miếng cá kho hay cua gạch, khẩu vị như được làm mới.

Có một món giản dị kết nối tất cả: cơm nấu từ gạo ST25. Hạt cơm thon, mềm dẻo, thơm dịu, ăn riêng cũng thấy ngon. Trong bữa ăn nhiều đặc sản, cơm trắng ST25 vẫn giữ vị trí thân thuộc. Khi ăn cùng mắm kho, vị đậm đà của món ăn hòa với hương thơm, độ dẻo của hạt cơm, khiến thực khách khó lòng dừng lại ở một bát. Chút nước cá kho, một miếng tôm, ít ba khía… lần lượt làm nổi bật cái ngon của cơm, để người khách nhớ cả hương gạo giữa bao hương vị biển.

Bông điên điển và rau thơm là món rau quen thuộc nhúng với lẩu cua, lẩu mắm làm nên hương vị riêng của ẩm thực vùng Năm Căn, Cà Mau.

Nồi lẩu vùng sông nước níu người ngồi lại

Lẩu mắm, lẩu cua gây ấn tượng bằng mùi thơm đậm, rất riêng. Người mới ăn có thể cần đôi phút làm quen, nhưng khi nước lẩu hòa cùng vị ngọt của cá, tôm và rau, cảm giác ban đầu dần chuyển thành thích thú.

Lẩu cua lại hấp dẫn theo cách khác. Thịt cua ngọt, nước dùng nóng, từng lượt rau được nhúng vào rồi gắp ra khi vừa chín. Tôi đặc biệt chú ý đĩa rau ăn kèm: rau đắng, bông điên điển, kèo nèo. Những tên gọi đã nghe nhiều, đến lúc thưởng thức mới nhận ra mỗi thứ có một vị riêng.

Rau đắng để lại chút đắng nhẹ; bông điên điển mềm, thoảng hương đồng nội; kèo nèo có độ giòn khi nhúng vừa tới. Đĩa rau ấy đưa vào nồi lẩu hương vị đồng ruộng miền Tây. Giữa cua, tôm và nước dùng, rau trở thành phần đáng nhớ, khiến bữa ăn bớt ngấy và thêm nhiều sắc thái.

Từ miền Bắc đến, tôi hiểu rằng thưởng thức món ăn vùng khác cần cả sự cởi mở. Có món hợp ngay, có vị phải nếm chậm mới quen. Càng tìm hiểu, càng thấy bữa cơm ở Năm Căn chứa đựng công sức người nuôi trồng, đánh bắt và sự tinh tế của người nấu bếp.

Rời bàn ăn, điều còn đọng lại là vị ngọt của tôm cua, chút đắng của rau, hương cơm mới. Trên hành trình về Đất Mũi, những bữa cơm ở Năm Căn trở thành nơi để nhớ. Và nếu có ngày trở lại, tôi vẫn muốn dành thời gian ăn nhiều món ăn ở Năm Căn, để cảm nhận thêm miền Đất Mũi này qua những món ngon vùng cửa biển.