Nhờ người khác đứng tên tài sản, quyền sở hữu xác định thế nào?

Đứng tên tài sản sẽ có quyền sở hữu?

Vì tin tưởng hoặc thuận tiện trong giao dịch, không ít người bỏ tiền mua tài sản nhưng nhờ cha mẹ, vợ chồng hoặc người thân đứng tên. Khi các thành viên trong gia đình hòa thuận, việc này thường không phát sinh vấn đề. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp, đặc biệt trong trường hợp người tạo lập và người đứng tên lần lượt qua đời mà không để lại di chúc, việc xác định ai là chủ sở hữu thực sự có thể trở nên phức tạp.

Ảnh minh họa

Trong tình huống giả định, giấy đăng ký xe và sổ tiết kiệm đều mang tên bà An. Tuy nhiên, anh Nam và chị Linh cho rằng toàn bộ tài sản do bố mình là ông Cường tạo lập, còn bà An chỉ đứng tên hộ. Đáng chú ý, ông Cường qua đời trước mẹ ruột là bà An 3 ngày và cả hai đều không để lại di chúc.

Trao đổi về tình huống này, Thạc sĩ, Luật sư Trần Sỹ Tiến, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Nội VDT, cho rằng trước hết phải xác định tài sản thực sự thuộc về ai.

Phóng viên: Thưa Luật sư, Giấy đăng ký xe và sổ tiết kiệm đều mang tên bà An. Như vậy, có đủ căn cứ để khẳng định tài sản thuộc sở hữu của bà An hay không?

Luật sư Trần Sỹ Tiến: Trong trường hợp này, cần xác định tài sản thực sự thuộc về ai. Nếu các bên không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu tài sản.

Khi giải quyết vụ việc, Tòa án có thẩm quyền xem xét, đánh giá các chứng cứ để xác định quyền sở hữu. Nếu có đầy đủ chứng cứ chứng minh tài sản do ông Cường tạo lập, bà An chỉ đứng tên hộ thì sau khi vụ việc được Tòa án giải quyết, tài sản có thể được xác định thuộc sở hữu thực tế của ông Cường.

Như vậy, khi phát sinh tranh chấp, việc xác định quyền sở hữu không chỉ dựa vào việc tài sản đang đứng tên ai mà còn phải xem xét các chứng cứ liên quan để làm rõ chủ sở hữu thực tế.

Phóng viên: Nếu chứng minh được chiếc xe và khoản tiền tiết kiệm thực sự thuộc về ông Cường, việc ông mất trước bà An 3 ngày có ý nghĩa như thế nào đối với việc phân chia di sản?

Luật sư Trần Sỹ Tiến: Như vậy, Ông Cường mất trước bà An và không để lại di chúc. Bà An là mẹ đẻ của ông Cường nên thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Theo quy định về thừa kế theo pháp luật, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Cường, gồm vợ, chồng, cha, mẹ, con của ông Cường, nếu còn sống tại thời điểm ông Cường mất, sẽ được hưởng di sản bằng nhau.

Do đó, nếu chiếc xe và khoản tiền tiết kiệm được xác định thực sự thuộc sở hữu của ông Cường thì trước hết phải xác định di sản của ông và những người có quyền hưởng thừa kế tại thời điểm ông qua đời. Trong số những người này có bà An.

Phóng viên: Sau khi bà An qua đời, phần tài sản bà được hưởng từ ông Cường sẽ được xử lý như thế nào?

Luật sư Trần Sỹ Tiến: Bà An mất và cũng không để lại di chúc. Phần tài sản bà An được hưởng từ ông Cường tiếp tục trở thành di sản của bà khi bà qua đời.

Thạc sĩ, Luật sư Trần Sỹ Tiến, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Nội VDT. Ảnh: Đào Tuyết

Phần di sản này sẽ được chia theo quy định về thừa kế đối với di sản của bà An, căn cứ vào những người còn sống tại thời điểm bà An mất và hàng thừa kế theo quy định của pháp luật.

Điều này cho thấy, khi hai người lần lượt qua đời, dù thời gian giữa hai lần qua đời rất ngắn, vẫn phải xác định riêng từng thời điểm mở thừa kế, không thể gộp hai thời điểm này để chia di sản một lần.

Tài sản thuộc về người đứng tên, cháu có được thừa kế thế vị?

Ở chiều ngược lại, nếu quá trình giải quyết tranh chấp xác định chiếc xe và khoản tiền tiết kiệm thuộc về bà An thì vấn đề đặt ra là anh Nam và chị Linh có được hưởng phần di sản mà bố mình đáng lẽ được hưởng nếu còn sống hay không.

Phóng viên: Thưa Luật sư, Nếu tài sản được xác định thuộc về bà An, anh Nam và chị Linh có được hưởng phần di sản mà bố Cường đáng lẽ được hưởng nếu còn sống?

Luật sư Trần Sỹ Tiến: Trong trường hợp này cần xem xét quy định về thừa kế thế vị. Ông Cường là con của bà An và đã mất trước bà An. Cả hai đều không để lại di chúc. Nếu tài sản được xác định thuộc về bà An thì khi bà qua đời, di sản của bà được chia theo pháp luật.

Anh Nam và chị Linh là cháu nội của bà An, đồng thời là con của ông Cường. Do ông Cường là con của bà An nhưng đã mất trước bà An, anh Nam và chị Linh sẽ được hưởng phần di sản mà bố mình đáng lẽ được hưởng nếu còn sống. Đây là trường hợp thừa kế thế vị.

Thừa kế thế vị được hiểu là việc cháu hoặc chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của mình đáng lẽ được hưởng nếu còn sống, khi cha hoặc mẹ đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản.

Như vậy, việc ông Cường mất trước bà An là căn cứ quan trọng để xem xét quyền thừa kế thế vị của anh Nam và chị Linh trong trường hợp tài sản thuộc về bà An.

Một vấn đề khác cũng được đặt ra là trong thời gian tranh chấp chưa được giải quyết, làm thế nào để bảo toàn tài sản, nhất là tiền trong tài khoản, sổ tiết kiệm hoặc phương tiện có thể thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu.

Phóng viên: Thưa Luật sư, Trong thời gian tranh chấp, anh Nam và chị Linh cần làm gì để ngăn việc rút tiền, bán hoặc sang tên chiếc ô tô?

Luật sư Trần Sỹ Tiến: Khi phát sinh tranh chấp, việc rút tiền hoặc thực hiện thủ tục sang tên tài sản có thể bị tạm dừng để chờ xác định quyền của các bên.

Nếu các bên không thỏa thuận được thì phải yêu cầu Tòa án giải quyết. Việc tiếp tục thực hiện các thủ tục đối với tài sản sẽ căn cứ vào bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Do đó, khi phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu hoặc thừa kế, các bên cần chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình và cung cấp các tài liệu, chứng cứ liên quan để cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Sổ tiết kiệm. Ảnh minh họa

ua tình huống trên, có thể thấy việc nhờ người thân đứng tên tài sản tưởng như chỉ là giải pháp thuận tiện trong giao dịch nhưng tiềm ẩn nhiều vấn đề pháp lý khi phát sinh tranh chấp.

Người tạo lập tài sản nhưng nhờ người khác đứng tên cần lưu giữ đầy đủ giấy tờ, chứng từ và các tài liệu liên quan đến nguồn gốc, quá trình hình thành tài sản. Đây có thể là những căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi tranh chấp xảy ra.

Đặc biệt, trong trường hợp người tạo lập và người đứng tên qua đời ở hai thời điểm khác nhau, cần xác định chính xác từng thời điểm mở thừa kế. Nếu tài sản thuộc về người tạo lập, phần di sản mà người đứng tên được hưởng từ người này sẽ tiếp tục trở thành di sản của người đứng tên khi họ qua đời. Ngược lại, nếu tài sản thuộc về người đứng tên, con của người con đã mất trước có thể được hưởng thừa kế thế vị theo quy định của pháp luật.

Việc xác định đúng quyền sở hữu, quyền thừa kế và lưu giữ đầy đủ chứng cứ về nguồn gốc tài sản sẽ góp phần hạn chế tranh chấp, đồng thời tạo cơ sở để các bên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi sự việc phát sinh.