Nhọc nhằn mưu sinh dưới cái nóng như đổ lửa

Bà Đỗ Thị Ngũ miệt mài làm việc dưới trời nắng bỏng rát

Mưu sinh dưới cái nóng hầm hập

10 giờ sáng, mặt đường Phạm Tu (Hà Nội) hắt lên từng luồng hơi nóng bỏng rát. Dưới tán cây ven đường, chị Nguyễn Thị Hằng (26 tuổi) ngồi nghỉ bên chiếc xe chở cà phê dạo. Chiếc khăn chống nắng quấn kín mặt đã thấm đẫm mồ hôi.

Chị Hằng quê ở xã Dân Hòa, Hà Nội. Rời quê lên nội thành thuê trọ, chị chọn nghề bán cà phê dạo để kiếm sống. Mỗi ngày của chị bắt đầu từ 6 giờ sáng. Khi nhiều người còn chưa thức giấc, chị đã tất bật pha chế, chuẩn bị đồ uống rồi rong ruổi khắp các tuyến đường.

"Bình thường em bán đến khoảng 3 giờ chiều thì về. Nhưng những hôm nắng nóng thế này, người ra đường ít hơn hẳn nên bán rất chậm. Có hôm đi cả buổi mà chẳng được mấy cốc", chị nói rồi đưa tay lau những giọt mồ hôi trên trán.

Giữa trưa, khách hàng gần như vắng bóng. Chị tranh thủ nép dưới gốc cây nghỉ vài phút trước khi tiếp tục hành trình. Mỗi ngày bán được vài chục cốc cà phê là có tiền trang trải tiền trọ, tiền điện nước và chi phí sinh hoạt. Những hôm ế ẩm vì nắng nóng, thu nhập giảm mạnh nhưng chị vẫn phải cố bám nghề. "Không đi bán thì không có tiền. Nắng mấy cũng phải cố thôi", chị cười gượng.

Không chỉ những người bán hàng rong như chị Hằng, rất nhiều lao động phổ thông khác cũng đang vật lộn với cái nóng gay gắt để đổi lấy đồng công.

Năm nay đã 62 tuổi, đáng ra là độ tuổi được nghỉ ngơi bên con cháu nhưng vì cuộc sống mưu sinh, bà vẫn phải tiếp tục làm việc giữa những ngày nắng như đổ lửa

Tại một đoạn đường thuộc khu vực phía Nam Hà Nội, bà Đỗ Thị Ngũ (62 tuổi), công nhân môi trường, vẫn miệt mài quét dọn dưới nền nhiệt cao. Gương mặt rám nắng của người phụ nữ ngoài lục tuần hằn rõ dấu vết của những tháng ngày lao động nhọc nhằn.

Bà cho biết mình bắt đầu ca làm từ 6 giờ sáng và kéo dài tới 13 giờ. Công việc diễn ra chủ yếu ngoài trời, tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng, bụi bặm và nguy cơ tai nạn giao thông. Thế nhưng thu nhập mỗi ngày chỉ khoảng 300.000 đồng. Trước đây còn thấp hơn, chỉ khoảng 200.000 đồng/ngày. Khi được hỏi về khoản hỗ trợ trong những ngày nắng nóng cực đoan, bà lắc đầu: "Chả được cái gì cả!".

Năm nay đã 62 tuổi, đáng ra là độ tuổi được nghỉ ngơi bên con cháu nhưng vì cuộc sống mưu sinh, bà vẫn phải tiếp tục làm việc giữa những ngày nắng như đổ lửa.

Trên tuyến đường Linh Đương, phường Hoàng Liệt, Hà Nội, không khí lao động diễn ra khẩn trương dưới cái nắng như đổ lửa, mọi người đang hối hả với công việc kè lại vỉa hè. Anh Trịnh Xuân Dương (44 tuổi), lao động tự do quê Ninh Bình, cũng vừa chuyển lên Hà Nội làm việc được nửa tháng theo những người thợ trong làng.

Mỗi ngày, anh bắt đầu công việc từ 5 giờ 30 sáng và làm đến khoảng gần 11giờ. Mức thu nhập dao động khoảng 400.000 - 500.000 đồng/ngày nhưng không có khoản hỗ trợ riêng nào cho thời tiết nắng nóng. "Biết là trời nắng nóng nhưng công việc vẫn phải theo tiến độ, mình nghỉ ngày nào là mất tiền ngày đó", anh chia sẻ.

Đằng sau những lời nói giản dị ấy là áp lực cơm áo không dễ giãi bày. Với nhiều lao động ngoại tỉnh, những đồng tiền kiếm được còn phải gửi về quê nuôi con ăn học, chăm sóc cha mẹ già hoặc trả các khoản chi tiêu sinh hoạt đang ngày càng đắt đỏ.

Anh Trịnh Xuân Dương với công việc phụ hồ

Đánh đổi sức khỏe để giữ thu nhập

Các chuyên gia y tế nhiều lần cảnh báo, làm việc ngoài trời trong điều kiện nhiệt độ cao kéo dài có thể dẫn tới mất nước, kiệt sức do nóng, say nắng, say nóng, thậm chí đột quỵ nhiệt nếu không được xử lý kịp thời.

Thế nhưng với nhiều người lao động, lựa chọn nghỉ ngơi để bảo vệ sức khỏe đôi khi lại đồng nghĩa với việc mất đi nguồn thu nhập vốn đã eo hẹp.

Tại một công trình xây dựng ở Hà Nội, chị Bùi Thị Hoàn (45 tuổi) quê Phú Thọ xuống Hà Nội làm việc cho cánh thợ quen, với công việc phụ hồ. Ca làm việc của chị kéo dài từ 6 giờ đến 11 giờ sáng, sau đó tiếp tục từ 14 giờ 30 đến 18 giờ 30 chiều.

"Mức công của tôi khoảng 350.000 đồng/ngày. Trong những ngày nắng nóng, chủ thầu hỗ trợ thêm khoảng 30.000 đồng, nâng tổng thu nhập lên khoảng 380.000 đồng", chị Hoàn cho biết.

Chị Bùi Thị Hoàn chia sẻ, ca làm việc của chị kéo dài từ 6 giờ đến 11 giờ sáng, sau đó tiếp tục từ 14 giờ 30 đến 18 giờ 30 chiều

Khoản phụ cấp ấy tuy đáng quý nhưng không đủ bù đắp những áp lực mà người lao động phải đối mặt. Công việc khuân vác vật liệu, trộn vữa, vận chuyển đồ đạc dưới ánh nắng gay gắt khiến sức khỏe bị bào mòn từng ngày. "Công việc này vốn đã vất vả, trời nắng càng vất vả hơn", chị Hoàn nói.

Không ít người lao động cho biết họ thường xuyên xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, chuột rút sau nhiều giờ làm việc ngoài trời. Tuy nhiên, phần lớn chỉ nghỉ ngơi chốc lát rồi tiếp tục công việc vì không muốn ảnh hưởng đến thu nhập.

Những chai nước lọc, chiếc khăn lạnh hay bóng râm ven đường trở thành "thiết bị chống nóng" quen thuộc của người lao động nghèo. Nhiều người tranh thủ tìm chỗ nghỉ dưới gầm cầu, mái hiên hoặc tán cây trong giờ nghỉ trưa để hồi sức trước khi tiếp tục ca làm.

Công việc vốn đã nặng nhọc lại càng trở nên khắc nghiệt hơn khi phải đối diện đồng thời với nắng nóng cực đoan, khói bụi và nguy cơ mất an toàn giao thông.

Không chỉ những công việc phục vụ trực tiếp trên đường phố hay công trường, nhiều lao động tự do khác cũng đang mưu sinh giữa cái nắng gay gắt với thu nhập bấp bênh.

Bà Nguyễn Thị Hồng (60 tuổi), quê Thanh Hóa cho biết, những ngày gần đây bà cùng nhiều người khác rủ nhau đến khu vực giải phóng mặt bằng trên tuyến đường Vành đai 2,5 để nhặt và thu mua phế liệu. Dưới cái nắng bỏng rát giữa bãi đất trống, khói bụi từ việc phá dỡ công trình, công việc chủ yếu là thu gom sắt vụn, dây điện cũ, vật liệu bỏ đi rồi bán lại cho các điểm thu mua.

Công trường trong cái nắng gần 40 độ C

"Công việc nặng nhọc, phải đi bộ nhiều, khuân vác liên tục nên rất mệt, nhưng nếu không làm thì không có tiền trang trải cuộc sống", bà Hồng chia sẻ. Với công việc nhặt và mua bán phế liệu, thu nhập của bà chỉ dao động từ 200.000 - 300.000 đồng mỗi ngày công, tùy lượng phế liệu thu gom được.

Bức tranh lao động dưới nắng nóng cho thấy một thực tế, những người có thu nhập thấp thường là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề nhất từ các hiện tượng thời tiết cực đoan. Trong khi nhiều người có thể lựa chọn làm việc trong môi trường điều hòa, điều chỉnh thời gian làm việc hoặc nghỉ ngơi khi cần thiết, thì với không ít lao động phổ thông, việc dừng làm đồng nghĩa với mất nguồn sống.

Những đồng tiền kiếm được giữa cái nóng gần 40 độ C không chỉ là thành quả lao động mà còn là sự đánh đổi bằng sức khỏe, thời gian, đôi khi là cả sự an toàn của chính họ.

Giữa dòng người vội vã trên phố, hình ảnh người công nhân môi trường cần mẫn quét rác, người phụ hồ tất bật trên công trình hay cô gái bán cà phê dạo lặng lẽ nép mình dưới bóng cây nghỉ trưa dễ dàng bị lướt qua. Thế nhưng chính họ đang góp phần duy trì nhịp sống của thành phố mỗi ngày.

Nắng hè rồi sẽ qua, nhưng những câu chuyện mưu sinh dưới cái nóng khắc nghiệt là lời nhắc về nhu cầu được quan tâm, bảo vệ tốt hơn đối với lực lượng lao động đang ngày ngày mưu sinh dưới trời nắng nóng.