Những bài toán khó của Thể thao Việt Nam

Thể thao Việt Nam đang chờ đợi sự tỏa sáng của các vận động viên trên đấu trường lớn nhất châu lục. Ảnh: QUÝ LƯỢNG

 Những điểm tựa cho mục tiêu

Nhìn lại kỳ ASIAD trước, Phó Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20 Nguyễn Hồng Minh cho rằng 3 HCV giành được là bài học thực tế sâu sắc về mức độ cạnh tranh khốc liệt của đấu trường châu lục. Từ nền tảng đó, mục tiêu giành từ 4 HCV trở lên tại ASIAD 20 được xác định trên cơ sở đánh giá thực lực chứ không phải một chỉ tiêu mang tính chủ quan. “Chỉ tiêu này được xây dựng dựa trên thực tế lực lượng, hoàn toàn không mang tính áp đặt cảm tính”, Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh nhấn mạnh.

Một trong những thuận lợi của Thể thao Việt Nam là sự ổn định của lực lượng nòng cốt. Các môn từng mang về HCV ở kỳ ASIAD trước như bắn súng, cầu mây, karate tiếp tục được xác định là những điểm tựa quan trọng. Sau thêm một chu kỳ tập luyện và thi đấu quốc tế, nhiều vận động viên đang bước vào giai đoạn có độ chín về chuyên môn và kinh nghiệm.

Đặc biệt, thay vì phân bổ nguồn lực trên diện rộng, quá trình chuẩn bị cho ASIAD 20 được triển khai theo hướng tập trung hơn cho các môn, nội dung có khả năng cạnh tranh thành tích. Kinh phí, dinh dưỡng, trang thiết bị cũng như chuyên gia nước ngoài được ưu tiên cho nhóm vận động viên trọng điểm.

Các đội tuyển còn được tạo điều kiện tập huấn dài ngày tại những quốc gia có nền thể thao phát triển như Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc. Đây không chỉ là cơ hội nâng cao trình độ kỹ, chiến thuật mà còn giúp vận động viên thích nghi với môi trường tập luyện có cường độ cao, tích lũy kinh nghiệm và chuẩn bị tâm lý cho một đấu trường lớn.

Theo Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh, nhóm kata nữ của karate hay các vận động viên bắn súng đang cho thấy sự tích lũy chuyên môn khá vững chắc qua những thông số thành tích tại các giải vô địch châu Á gần đây. Một số nội dung của bắn súng, điền kinh cũng có thông số trong tập luyện và các giải tiền ASIAD tiệm cận mức thành tích từng có khả năng tranh chấp huy chương tại kỳ Đại hội trước. Bên cạnh những môn đã tạo dựng được vị thế, đua thuyền, điền kinh và esports cũng mở thêm những hướng kỳ vọng khi một số nội dung đang sở hữu thông số thành tích tiếp cận nhóm đầu châu Á.

Quá trình chuẩn bị này cũng nằm trong lộ trình của Chương trình “Phát triển các môn thể thao trọng điểm chuẩn bị tham dự các kỳ ASIAD và Olympic giai đoạn 2026 - 2045” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Vì thế, ASIAD 20 không chỉ là một kỳ Đại hội độc lập mà còn là phép thử quan trọng đối với hiệu quả đầu tư trọng điểm và khả năng từng bước nâng tầm thành tích của Thể thao Việt Nam.

“Chúng tôi không xem chỉ tiêu này là một áp lực thành tích đơn thuần, mà nhìn nhận như một thước đo cho sự tiến bộ và nỗ lực vượt qua giới hạn của chính mình. Toàn đoàn sẽ tiếp cận từng nội dung thi đấu bằng tinh thần tôn trọng đối thủ nhưng tự tin vào quá trình chuẩn bị bài bản”, Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh chia sẻ.

Cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt

Có những điểm tựa để hướng tới mục tiêu cao hơn, nhưng bài toán đặt ra với Đoàn Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20 không hề dễ dàng. Nếu thuận lợi chủ yếu đến từ sự chủ động trong chuẩn bị và độ chín của một số lực lượng trọng điểm, thì khó khăn lại xuất hiện ở cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan.

Trước hết là bài toán nhân sự. Chấn thương của một số nhân tố chủ lực sát thời điểm lên đường đã ảnh hưởng nhất định tới kế hoạch bố trí lực lượng, nhất là ở những nội dung đối kháng trực tiếp. Với đấu trường mà ranh giới giữa chiến thắng và thất bại đôi khi chỉ được quyết định trong khoảnh khắc, việc thiếu một vận động viên chủ lực có thể làm thay đổi đáng kể tương quan cạnh tranh.

Thách thức lớn hơn nằm ở chính tầm vóc của ASIAD. Châu Á hiện quy tụ nhiều nền thể thao thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Không chỉ sở hữu lực lượng vận động viên có chất lượng cao, các quốc gia mạnh còn có ưu thế về hệ thống đào tạo, đội ngũ chuyên gia, y học thể thao và đặc biệt là khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ vào huấn luyện, phân tích đối thủ và nâng cao thành tích.

Điều đó khiến việc tiệm cận thành tích huy chương trên thông số chưa đồng nghĩa với khả năng chắc chắn giành huy chương khi bước vào thi đấu thực tế. Ở ASIAD, mỗi nội dung đều là cuộc cạnh tranh trực tiếp với những đối thủ được chuẩn bị kỹ lưỡng và cũng hướng tới điểm rơi phong độ cao nhất.

Áp lực còn lớn hơn ở những môn mà kết quả phụ thuộc một phần vào đánh giá chuyên môn của trọng tài. Với karate hay thể dục dụng cụ, vận động viên không chỉ phải hoàn thành tốt phần thi mà còn cần thể hiện được sự vượt trội đủ rõ để tạo lợi thế trong cuộc cạnh tranh. Thi đấu xa nhà trong bối cảnh áp lực thành tích cao càng đòi hỏi bản lĩnh và sự ổn định tâm lý.

Một khó khăn khác nằm ở yêu cầu chuyển hóa thành tích tập luyện thành kết quả tại Đại hội. Những thông số khả quan trước ASIAD là cơ sở để đặt niềm tin, nhưng thi đấu tại sân chơi lớn luôn có những biến số khó dự báo. Chỉ một sai số kỹ thuật, một thời điểm tâm lý không tốt hay một tình huống phát sinh cũng có thể khiến cơ hội huy chương thay đổi.

Bởi vậy, mục tiêu từ 4 HCV trở lên vừa có cơ sở, vừa đòi hỏi các môn trọng điểm phải tận dụng gần như tối đa cơ hội. Khi số nội dung thực sự đủ khả năng cạnh tranh vị trí cao nhất không quá rộng, dư địa để bù đắp nếu một nội dung chủ lực không đạt kết quả như kỳ vọng cũng trở nên hạn chế.

Đó có lẽ là thách thức lớn nhất của Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20: Không chỉ tạo ra những vận động viên có khả năng tiếp cận nhóm đầu châu Á, mà phải biến khả năng ấy thành chiến thắng trong thời điểm quyết định. Mục tiêu từ 4 HCV trở lên chắc chắn không dễ dàng khi phía trước là những đối thủ mạnh cùng hàng loạt biến số của thể thao đỉnh cao. Nhưng chính trong cuộc cạnh tranh ấy, bản lĩnh, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng tận dụng từng cơ hội sẽ quyết định Đoàn Thể thao Việt Nam có thể vượt qua cột mốc của kỳ Đại hội trước hay không.