Những biến động khó lường trên thị trường dầu mỏ toàn cầu

Ảnh minh họa. (Nguồn: THX)

Cùng lúc, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất bất ngờ tuyên bố rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và nhóm OPEC+, làm dấy lên hoài nghi về vai trò dẫn dắt thị trường của các nhà xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu, đẩy thị trường “vàng đen” vào trạng thái bất định.

Giá dầu thế giới tăng mạnh sau khi Washington chuẩn bị kịch bản phong tỏa các cảng của Iran, làm dấy lên lo ngại Tehran tiếp tục hoặc mở rộng hạn chế lưu thông qua Eo biển Hormuz - tuyến vận tải thương mại then chốt toàn cầu. Các chuyên gia cảnh báo, nếu kịch bản này xảy ra, chuỗi cung ứng dầu có thể bị gián đoạn nghiêm trọng, trong khi thị trường dần từ bỏ kỳ vọng về một giải pháp hòa bình nhanh chóng hay việc sớm mở lại tuyến này.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, việc đóng cửa Eo biển Hormuz buộc các nhà sản xuất trong khu vực như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Iraq và Kuwait phải cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng/ ngày, tương đương khoảng 10% nguồn cung toàn cầu. Kể từ khi xung đột Mỹ-Israel và Iran bùng phát, kéo theo việc đóng cửa Eo biển Hormuz, giá dầu đã tăng hơn 50%.

Các thành viên Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ hiện sản xuất khoảng một phần ba sản lượng dầu thô toàn cầu nhưng chiếm gần một nửa lượng xuất khẩu. Thành lập năm 1960, OPEC nhằm hài hòa chính sách dầu mỏ của các nước thành viên để bảo vệ lợi ích chung. Theo đó, tổ chức phối hợp thiết lập hạn ngạch sản xuất, hướng tới ổn định giá dầu quốc tế và hạn chế các biến động bất lợi.

Đối với Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và nhóm OPEC+, việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất rút lui làm suy giảm khả năng điều tiết thị trường thông qua hạn ngạch, đồng thời biến UAE thành nhân tố khó lường trong bối cảnh biến động chưa từng có. Vai trò của OPEC vốn đã suy yếu do sự trỗi dậy của dầu đá phiến Mỹ. Hiện nay, việc đóng cửa Eo biển Hormuz kìm hãm sản lượng từ UAE và các nước vùng Vịnh, gây thiếu hụt nguồn cung và làm giảm hiệu lực chính sách hạn ngạch.

Về dài hạn, khi tuyến vận tải được khơi thông, việc UAE không còn trong OPEC có thể châm ngòi cạnh tranh thị phần và các cuộc chiến giá dầu. Trước xung đột Trung Đông, UAE là một trong những nhà sản xuất lớn của OPEC (sau Saudi Arabia, Iraq và Iran), với sản lượng khoảng 3,6 triệu thùng/ngày (khoảng 3% nguồn cung toàn cầu). Rời OPEC giúp UAE không bị ràng buộc bởi thỏa thuận hiện tại và có thể tăng xuất khẩu; riêng dư địa tăng thêm khoảng 1 triệu thùng/ngày sẽ tạo áp lực đáng kể lên nỗ lực phối hợp điều tiết của các thành viên còn lại.

Sự ra đi của một trong những thành viên có ảnh hưởng nhất của OPEC+ gây tâm lý lo ngại sẽ tạo hiệu ứng domino kéo theo sự thoái lui của các thành viên khác. Tuy nhiên, một số các thành viên OPEC+ cho biết họ không có kế hoạch theo chân UAE. Nga tuyên bố sẽ tiếp tục tham gia liên minh và hy vọng hệ thống này vẫn duy trì hoạt động. Điều này có nghĩa là UAE không thể đơn giản tăng nguồn cung trong ngắn hạn để có thể tác động tới sự giảm giá trên thị trường.

Giá dầu hiện tiếp tục chịu chi phối bởi xung đột Trung Đông và các tín hiệu về nguồn cung. Trách nhiệm cân bằng cung-cầu trong thời gian tới nhiều khả năng tập trung vào một nhóm nhỏ trong OPEC+, do Saudi Arabia và Nga dẫn dắt. Theo các nhà phân tích, nếu thị trường tin rằng việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất rời Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ sẽ kéo theo gia tăng sản lượng, giá dầu có thể chịu áp lực giảm. Ngược lại, nếu động thái này làm gia tăng căng thẳng địa chính trị và rủi ro chiến tranh giá dầu, thị trường nhiều khả năng sẽ biến động mạnh hơn thay vì giảm sâu.