Những bước đột phá chiến lược về thể chế trong thực hiện Nghị quyết của Đảng

Nhân dịp này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Huân, Đại biểu Quốc hội Khóa XV để hiểu rõ hơn về những đột phá chiến lược về mặt thể chế được thực hiện theo Nghị quyết của Đảng.

Ông Nguyễn Quang Huân, Đại biểu Quốc hội Khóa XV.

Thưa ông, ông đánh giá thế nào về những bước đột phá chiến lược trong thực hiện thể chế triển khai Nghị quyết của Đảng thời gian qua?

Có thể nói, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận 19 hướng dẫn công tác xây dựng luật, đảm bảo giải quyết các bức xúc của người dân và doanh nghiệp, đồng thời tránh tình trạng luật quá chi tiết hoặc quá chung chung.

Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trực tiếp chỉ đạo về việc thay đổi tư duy xây dựng luật, chuyển từ tư duy mang tính "kỹ thuật văn bản" sang đi sâu vào "chính sách". Thay vì tư duy "quản lý" như trước đây, luật phải chuyển sang "kiến tạo phát triển".

Bên cạnh đó, Luật phải mang tính mở đường, không quá chi tiết theo kiểu thay thế nghị định để tránh gây trói buộc sức sáng tạo trong thực tiễn. Đây là những nét cơ bản cho thấy tư duy xây dựng luật đã thay đổi căn bản và ngày càng hoàn thiện.

Việc ứng dụng công nghệ để rà soát những chồng chéo trong luật được áp dụng và đã có những kết quả ấn tượng trong nhiệm kỳ qua, ông có chia sẻ gì về vấn đề này, thưa ông?

Đây là lần đầu tiên Quốc hội ứng dụng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI) để rà soát sự chồng chéo của các luật. Nếu làm thủ công như trước đây khó phát hiện. Nhờ cải tiến công nghệ, Quốc hội khóa XV đã đạt kỷ lục về việc sửa đổi luật và nghị quyết với hơn 200 văn bản, trong đó có 150 luật được sửa đổi, bổ sung hoặc làm mới. Riêng kỳ họp thứ 10 đã thông qua 51 luật và 39 nghị quyết.

Quốc hội đã mạnh dạn thực hiện tinh thần "vừa mở đường vừa sửa đường" như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nói, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Nhiều luật mới chưa từng có tiền lệ đã được xây dựng như Luật Công nghiệp công nghệ số hay các quy định về trí tuệ nhân tạo.

Ông đánh giá thế nào về việc cụ thể hóa các Nghị quyết quan trọng gần đây, cụ thể như Nghị quyết 59, Nghị quyết 66, Nghị quyết 68..., thưa ông?

Quốc hội đã thể chế hóa kịp thời các nghị quyết của Trung ương và được coi là "bộ tứ trụ cột" (như Nghị quyết 57, Nghị quyết 59, Nghị quyết 66, Nghị quyết 68) về khoa học công nghệ, hội nhập, xây dựng thể chế và kinh tế tư nhân.

Gần đây nhất là Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng và Nghị quyết 71 về giáo dục, Nghị quyết 72 về y tế cũng đã được thể chế hóa để tạo tiền đề phát triển cho các lĩnh vực này.

Tuy nhiên, công việc phía trước còn rất lớn. Chúng ta cần tiếp tục rà soát để tránh tình trạng sửa luật này nhưng vẫn vướng luật kia. Ví dụ, khi sửa Luật Công chứng để tạo thuận lợi cho người dân cần đồng bộ với Luật Dân sự.

Quốc hội khóa XV đã tạo ra bước đột phá về tư duy, nên Quốc hội khóa XVI sẽ cần tiếp tục cụ thể hóa hơn nữa để đáp ứng nguyện vọng của nhân dân.

Nhìn lại giai đoạn đại dịch COVID-19, ông đánh giá thế nào về các cơ chế đặc thù lúc bấy giờ?

Thời điểm đó, có đợt Quốc hội không thể họp trực tiếp, phải họp trực tuyến. Với tinh thần "chống dịch như chống giặc", Quốc hội đã kịp thời ban hành Nghị quyết 30. Đây là nghị quyết cực kỳ quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc pháp lý về khám chữa bệnh, trạm y tế lưu động và công tác cứu trợ trong tình huống khẩn cấp.

Bên cạnh đó, Quốc hội cũng ban hành nhiều nghị quyết về chính sách tài khóa và tiền tệ để hỗ trợ doanh nghiệp, ví dụ như giảm thuế. Nhờ những quyết sách kịp thời này để tháo gỡ vướng mắc cho nền kinh tế, trong khi trên thế giới vẫn đang đình trệ vì dịch bệnh, Việt Nam vẫn đạt mức tăng trưởng dương, năm thấp nhất vẫn đạt 2,9%. Đây thực sự là kỳ tích của Quốc hội khóa XV.

Ông có kỳ vọng gì vào Đại hội XIV của Đảng sẽ diễn ra trong tuần tới?

Qua nhiều lần tham gia đóng góp ý kiến cho Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, tôi thấy chất lượng văn bản ngày càng được nâng cao, cô đọng và súc tích. Một tư duy mới quan trọng là sự cân bằng giữa ba trụ cột: Kinh tế - Môi trường - Xã hội. Đây là xu hướng ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) của thế giới hiện nay đang áp dụng.

Nếu chúng ta lấy khoa học kỹ thuật, công nghệ số và AI làm động lực tăng trưởng thay cho mô hình cũ, Việt Nam có thể giữ nhịp tăng trưởng hai con số trong thời gian dài. Với nhịp độ này, tôi tin rằng chúng ta có thể sẽ đạt được mục tiêu trở thành nước thu nhập cao và gia nhập nhóm 20 - 22 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào khoảng năm 2039 - 2040, sớm hơn mục tiêu 2045.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Viết Tôn/Báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)