Những bước tiến mới trong công nghệ chỉnh sửa gen

Ngày 4/11, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE phối hợp với Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khai mạc Hội nghị quốc tế về “Xu hướng và công nghệ tiên phong trong lĩnh vực cải biến di truyền” (FGE 2026).

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Diễn ra từ ngày 3 - 7/11, hội nghị quy tụ gần 150 giáo sư, nhà khoa học, nhà nghiên cứu trẻ và nghiên cứu sinh đến từ 15 quốc gia. Trong đó có nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới về công nghệ chỉnh sửa gen như GS. David R. Liu (Đại học Harvard, Hoa Kỳ), GS. Maria Jasin (Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, Hoa Kỳ) và GS. Hiroshi Nishimasu (Đại học Tokyo, Nhật Bản)…

Đây là kỳ hội nghị thứ tám trong chuỗi sự kiện quốc tế về kỹ thuật hệ gen, khởi đầu tại Seoul (Hàn Quốc) năm 2017. Sau các kỳ tổ chức tại Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Singapore, hội nghị lần đầu được tổ chức tại Việt Nam, tạo điều kiện để các nhà khoa học trong nước tiếp cận những kết quả nghiên cứu mới và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Theo Ban tổ chức, chương trình khoa học gồm gần 60 báo cáo chính, báo cáo mời, báo cáo chuyên đề và poster. Các phiên làm việc tập trung vào sinh học CRISPR-Cas và các cơ chế kỹ thuật hệ gen thay thế; công nghệ chỉnh sửa hệ gen thế hệ mới; chỉnh sửa hệ gen ở thực vật; ứng dụng trong điều trị, kỹ thuật tế bào, nghiên cứu hệ gen chức năng và những hướng đổi mới sáng tạo liên ngành.

Một trong những nội dung được quan tâm là CRISPR-Cas, công cụ tạo bước tiến quan trọng trong sinh học phân tử nhờ khả năng can thiệp chính xác hơn vào vật chất di truyền. Trên nền tảng này, các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu công cụ chỉnh sửa thế hệ mới, đồng thời đánh giá triển vọng ứng dụng trong nông nghiệp, y học và công nghệ sinh học.

Trong nông nghiệp, kỹ thuật chỉnh sửa hệ gen mở ra khả năng cải tiến giống cây trồng, nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với điều kiện môi trường. Trong y học, những tiến bộ của lĩnh vực này góp phần mở rộng hướng nghiên cứu cơ chế gây bệnh, phát triển liệu pháp điều trị và ứng dụng kỹ thuật tế bào. Tuy nhiên, để chuyển kết quả nghiên cứu thành ứng dụng thực tiễn, các vấn đề về an toàn, năng lực làm chủ công nghệ và quản lý cũng cần được giải quyết.

Trước ngày khai mạc, chương trình đào tạo tiền hội nghị diễn ra ngày 3/11 với chủ đề “Cập nhật những ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong cây trồng, thủy sản và đối thoại về khung pháp lý tại Việt Nam”. Chương trình gồm bốn nội dung: kiến thức nền tảng về CRISPR; chỉnh sửa hệ gen thực vật; chỉnh sửa hệ gen ở cá và các ứng dụng; khung pháp lý và quản lý.

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, chương trình dành thời gian thảo luận về xu hướng quản lý trên thế giới và khuôn khổ chính sách của Việt Nam đối với cây trồng được chỉnh sửa hệ gen. Việc đặt vấn đề pháp lý bên cạnh những tiến bộ kỹ thuật cho thấy yêu cầu gắn nghiên cứu với điều kiện triển khai, bảo đảm an toàn và trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ mới.

Bà Võ Cao Thị Mộng Hoài - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, bà Võ Cao Thị Mộng Hoài - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, đánh giá FGE 2026 là diễn đàn để các nhà khoa học trong nước và quốc tế cập nhật tiến bộ trong kỹ thuật hệ gen, chia sẻ kết quả nghiên cứu và mở rộng hợp tác. Chương trình đào tạo tiền hội nghị cũng góp phần giúp các nhà khoa học trẻ tiếp cận công nghệ mới, nâng cao năng lực chuyên môn.

Theo bà Hoài, Gia Lai xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua các hội nghị quốc tế tại ICISE, tỉnh kỳ vọng tăng cường kết nối với cộng đồng khoa học thế giới, tiếp nhận tri thức mới và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ thiết thực.