Những chiến lược 'hút khách' của ngành xuất bản Trung Quốc

Bộ truyện Tam Thể đã gây được tiếng vang. Ảnh: Bloomsbury.

Ngay từ năm 2025, tờ Asia Times đã dự đoán rằng nếu các xu hướng hiện tại tiếp diễn, Trung Quốc có thể trở thành một trong những thị trường có ảnh hưởng lớn tới ngành xuất bản toàn cầu trong thập kỷ tới.

Thị trường xuất bản sách Trung Quốc vốn thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Với hàng trăm triệu độc giả thường xuyên cùng thu nhập khả dụng ngày càng tăng, nhu cầu đối với cả sách in lẫn sách số đều đang gia tăng mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, niềm tự hào văn hóa ngày càng lớn đang thúc đẩy nhu cầu về các nội dung gốc chất lượng cao, kết hợp giữa những câu chuyện truyền thống của Trung Quốc và các chủ đề hiện đại.

Chính sách thúc đẩy văn hóa đọc

Trung Quốc đã công khai mục tiêu quốc gia là trở thành một "cường quốc văn hóa" vào năm 2035. Đầu tháng 2 năm nay, Quy định về thúc đẩy đọc sách toàn quốc của nước này cũng có hiệu lực. Theo Publishers Weekly, Trung Quốc sau đó đã phát động Tuần lễ đọc sách quốc gia đầu tiên vào ngày 20/4, trùng với Ngày ngôn ngữ Trung Quốc của Liên Hợp Quốc, cũng như Ngày sách thế giới 3 ngày sau đó.

“Quy định về thúc đẩy việc đọc sách toàn quốc đang đặt ra yêu cầu cho các nhà xuất bản chuyển từ việc mở rộng quy mô sang phát triển nội dung chất lượng cao”, Tiêu Diên Binh, Chủ tịch HĐQT, Tổng biên tập Công ty Xuất bản và Truyền thông Nam Phương (Southern Publishing & Media), cho biết.

“Trọng tâm là hỗ trợ các tác phẩm gốc chất lượng cao, chuyển đổi số và quảng bá văn hóa Trung Quốc ra toàn cầu. Thay vì chỉ là những yếu tố phụ trợ của ngành, toàn bộ ngành xuất bản và các nhà sách truyền thống đã trở thành mục tiêu chính được quan tâm và hỗ trợ nhiều hơn ở cấp chiến lược quốc gia, và đây là một lợi ích chính sách đáng kể”, ông Tiêu cho hay.

“Nam Phương đã thành lập hơn 130 không gian đọc sách Tân Hoa Xã tại các thị trấn và phường trên khắp tỉnh Quảng Đông, nơi chúng tôi đặt trụ sở. Chúng tôi đang tiên phong trong mô hình hợp tác giữa chính phủ và doanh nghiệp, đẩy mạnh việc tham gia sâu hơn vào hoạt động xã hội hóa các thư viện công cộng ở cấp thành phố và huyện”, ông Tiêu nói thêm.

Thúc đẩy đọc sách và nuôi dưỡng sự phát triển của độc giả trẻ đã luôn là mục tiêu của Nhà xuất bản Tiếp Lực (Jieli) kể từ khi thành lập cách đây 36 năm.

Năm ngoái, công ty đã tổ chức nhiều sự kiện với sự tham gia của 80 nhà văn, họa sĩ minh họa và chuyên gia nổi tiếng, bao gồm Tào Văn Hiên, Bành Ý và Âu Dương Ảo Tượng, cùng nhiều chuyến thăm đến các thư viện, nhà sách và trường học trên hơn 20 tỉnh, khu tự trị và thành phố trực thuộc trung ương.

Công ty đã tổ chức khoảng 400 buổi thuyết trình, cho phép độc giả trải nghiệm trực tiếp niềm vui đọc sách.

Văn hóa đọc đang được thúc đẩy khắp Trung Quốc. Ảnh minh họa: Pexels.

Trên nền tảng trực tuyến, đội ngũ Jieli đã hợp tác với 60 nhà văn, họa sĩ minh họa, chuyên gia trong ngành và những người quảng bá việc đọc sách trong một loạt sự kiện phát trực tiếp - tổng cộng khoảng 60 giờ - thu hút hơn 2,8 triệu độc giả.

Trong Tuần lễ đọc sách quốc gia, Công ty Xuất bản và Truyền thông Phượng Hoàng (Phoenix Publishing and Media) cũng đã lên kế hoạch hơn 40 hoạt động quảng bá đọc sách, tích hợp trực tuyến và ngoại tuyến.

“Những hoạt động này giúp chúng tôi thực hiện sứ mệnh văn hóa vì lợi ích cộng đồng đồng thời củng cố niềm tin thương hiệu. Các sự kiện như vậy nâng cao khả sự hiện diện của các ấn phẩm và mở rộng nguồn doanh thu sang hàng hóa, sự kiện trực tiếp và các quan hệ đối tác dựa trên khai thác quyền sở hữu trí tuệ”, bà Viên Nam, Phó Chủ tịch Công ty Phượng Hoàng, cho hay.

Chiến lược xây dựng thương hiệu

Với quy mô thị trường lớn, các nhà xuất bản Trung Quốc ngày càng chú trọng xây dựng thương hiệu, củng cố niềm tin của độc giả và mở rộng vị thế trong nước lẫn quốc tế.

Phượng Hoàng đang là một đơn vị tiên phong trong việc xây dựng thương hiệu cho các ấn phẩm xuất bản tại Trung Quốc.

“Mỗi ấn phẩm có logo riêng, thiết kế bìa sách và bảng màu đặc trưng, ​​được định hướng nội dung trọng tâm hoặc chủ đề cụ thể. Nhóm phụ trách có thể chỉ gồm hai người nhưng đảm nhiệm mọi việc”, bà Viên Nam cho hay đồng thời nói thêm rằng một trong những thương hiệu đầu tiên của công ty ra đời từ năm 1988.

Ông Tiêu Diên Binh, Chủ tịch HĐQT, Tổng biên tập Công ty Xuất bản và Truyền thông Nam Phương và bà Viên Nam, Phó Chủ tịch Công ty Phượng Hoàng. Ảnh: Baike Baidu.

“Tại Hội sách quốc tế Bắc Kinh năm 2024, chúng tôi đã tổ chức Ngày Thương hiệu Xuất bản Phượng Hoàng để thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của các thương hiệu xuất bản. Một số tập đoàn xuất bản khác sau đó cũng làm theo, và các nền tảng trong ngành như Bookdao bắt đầu tổ chức các hội nghị về tầm ảnh hưởng của thương hiệu, từ đó tạo ra một xu hướng mới”, bà Viên nói thêm.

“Mọi người đang nhận ra rằng sự nhận diện thương hiệu mạnh mẽ, lòng trung thành và niềm tin của độc giả là những yếu tố thành công quan trọng đối với một nhà xuất bản trong thị trường cạnh tranh khốc liệt này”, bà Viên Nam đánh giá.

Thích nghi với số hóa và AI

Những thay đổi về công nghệ cũng đang định hình lại ngành xuất bản tại Trung Quốc.

Sean Xie, Giám đốc phụ trách mảng hợp tác quốc tế của Hội sách quốc tế Bắc Kinh (BIBF) cho rằng AI đang ngày càng được triển khai trong các quy trình xuất bản, đồng thời được sử dụng để hỗ trợ các quyết định về đặt bài và mua bản quyền, theo The Bookseller.

Điển hình là Hệ thống hiệu đính bản thảo thông minh Wenzheng (hiện ở phiên bản 4.0) đang được 160 công ty xuất bản Trung Quốc sử dụng.

Ông Tiêu Diên Binh cũng cho hay: "AI đang đóng vai trò là chất xúc tác cho sự đổi mới trong sáng tạo nội dung, dịch vụ tiếp thị và xây dựng hệ sinh thái”.

Đông đảo du khách đã đến Hội sách quốc tế Bắc Kinh. Ảnh: The Bookseller.

Nhà xuất bản Nhân dân Quảng Đông, một đơn vị thành viên của Công ty Xuất bản Nam Phương, đang tập trung vào phát triển mô hình xuất bản tích hợp cũng như các yếu tố thiết yếu nhằm đảm bảo cho quá trình chuyển đổi kinh doanh.

"Đội ngũ nhân sự đang đẩy mạnh soạn thảo các tiêu chuẩn ngành, chẳng hạn như Yêu cầu an toàn đối với ứng dụng AI trong ngành xuất bản. “Yêu cầu xử lý kho dữ liệu AI trong ngành xuất bản, đồng thời xây dựng hệ thống xuất bản AI Jianrui và thành lập bộ phận kinh doanh AIGC (nội dung do AI tạo ra)", ông Tiêu thông tin.

Mục tiêu vươn ra toàn cầu

Theo Asia Times, việc xuất khẩu các sản phẩm văn hóa, bao gồm sách dịch và bản quyền, sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu trở thành cường quốc văn hóa của Trung Quốc.

Các tổ chức như Nhà xuất bản Ngoại ngữ và Nhà xuất bản Thế giới Mới, các công ty con của Tập đoàn Truyền thông Quốc tế Trung Quốc (CICG), đang xuất bản nhiều đầu sách kinh điển về xã hội, văn học và văn hóa đương đại nước này bằng nhiều ngôn ngữ, bao gồm tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nhật, tiếng Ả Rập và các ngôn ngữ khác.

Nhà xuất bản Văn học Nghệ thuật Phượng Hoàng đang chuẩn bị phát hành ấn phẩm Hand-drawn Classic of Mountains and Seas (Sơn Hải Kinh bằng tranh). Đây là một tác phẩm kinh điển của Trung Quốc về các truyền thuyết về địa lý và các loài linh thú và phiên bản dễ hiểu này nhằm giúp độc giả nước ngoài hiểu hơn về tác phẩm.

Hay phiên bản tiếng Anh của cuốn Contextual Dictionary of Chinese Cultural Knowledge (Từ điển tri thức văn hóa Trung Quốc theo ngữ cảnh), do NXB Giáo dục Phượng Hoàng và Springer Nature của Singapore đồng xuất bản. Với 1,56 triệu lượt người dùng truy cập trên toàn cầu, ấn phẩm này hiện là nguồn tham khảo uy tín giúp độc giả nói tiếng Anh hiểu rõ hơn về văn hóa Trung Quốc.

Bà Viên Nam chia sẻ: “Những dự án này đều nhằm điều chỉnh phương thức kể chuyện sao cho phù hợp hơn với thị hiếu của độc giả nước ngoài. Hãy nhìn vào sự thành công của bộ truyện Tam Thể (The Three-Body Problem). Bộ truyện mang đậm dấu ấn thẩm mỹ Trung Quốc nhưng lại không hề cứng nhắc. Phong cách kể chuyện như vậy rất dễ tiếp nhận. Suy cho cùng, việc nắm bắt tâm lý khán giả chính là chìa khóa để thúc đẩy sự quan tâm của quốc tế”.