Những dấu son và sáng mãi ngọn lửa thanh niên xung phong trên quê hương cội nguồn cách mạng

Truyền thống vẻ vang của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam

Ngày 15/7/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo Đảng đoàn Ban Thanh vận Trung ương và Ban Thường vụ Trung ương Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam tổ chức đội thanh niên tập trung dài ngày phục vụ kháng chiến và kiến quốc, khai sinh Đội TNXP công tác Trung ương đầu tiên tại Núi Hồng (Đại Từ, Thái Nguyên) gồm 225 cán bộ, đội viên.

Lực lượng thanh niên xung phong tải đạn ra chiến trường. (Ảnh tư liệu)

Ngay từ những ngày đầu thành lập, lực lượng TNXP đã có mặt trên những chiến trường ác liệt nhất. Tháng 8/1950, Đội TNXP công tác Trung ương phục vụ Chiến dịch Biên giới và lập nhiều chiến công xuất sắc. Tối 20/3/1951, tại cầu Nà Cù (Bạch Thông, Bắc Kạn), Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm, tặng lực lượng TNXP lá cờ "Thi đua khá nhất" và 4 câu thơ bất hủ: “Không có việc gì khó/Chỉ sợ lòng không bền/Đào núi và lấp biển/Quyết chí ắt làm nên”. Lời dạy của Bác trở thành phương châm hành động, là ngọn lửa tinh thần soi đường cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, 16.000 TNXP tham gia sửa chữa, mở rộng 3.300 km đường, phá hàng nghìn quả bom nổ chậm, bảo đảm giao thông cho tiền tuyến. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên 200.000 TNXP ngày đêm giữ vững những tuyến đường huyết mạch với khẩu hiệu "Tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không thể tắc". Những địa danh như: Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn, đường 20 Quyết Thắng, Hang Tám Cô... trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Ngày 30/6/1995, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt ký Quyết định số 382/TTg, lấy ngày 15/7 hằng năm làm Ngày truyền thống của lực lượng TNXP Việt Nam, ghi nhận những cống hiến, hy sinh to lớn của các thế hệ TNXP đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Những dấu ấn tự hào của Thanh niên xung phong Cao Bằng

Tháng 10/1951, Đội TNXP Cao Bằng được thành lập với 75 đội viên, làm nhiệm vụ mở đường từ Nặm Pạng đến Án Lại, thuộc xã Nguyễn Huệ (huyện Hòa An cũ). Trong giai đoạn 1951 - 1953, thực hiện khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả cho chiến thắng", lực lượng TNXP tỉnh được bổ sung hơn 700 cán bộ, đội viên, biên chế 8 phân đội, đảm nhiệm nhiệm vụ phá bom nổ chậm, sửa chữa cầu đường trên tuyến Cao Bằng - Bắc Kạn phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hội viên Hội cựu Thanh niên xung phong tỉnh sinh hoạt, ôn lại truyền thống 76 năm (15/7/1950 - 15/7/2026) xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Thanh niên xung phong.

Cuối năm 1953, đơn vị được tổ chức thành 3 đại đội, đảm nhiệm nhiều tuyến giao thông trọng yếu từ đèo Giàng (Bắc Kạn), Mã Phục - Tà Lùng đến Cô Lê A - Hà Hiệu. Với nhiều thành tích xuất sắc, Đội TNXP Cao Bằng được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Cờ thi đua khá nhất, Thủ tướng Phạm Văn Đồng tặng Bằng khen và nhiều phần thưởng cao quý.

Giai đoạn 1954 - 1964, lực lượng TNXP tỉnh tuyển chọn 200 cán bộ, đội viên tham gia công trường Tây Bắc; thành lập Tổng đội TNXP làm nhiệm vụ sửa chữa, nâng cấp các tuyến đường trong tỉnh.

Ngày 15/6/1960, tỉnh thành lập một đội TNXP chi viện Hà Giang, cùng các tỉnh Việt Bắc thi công đường Hạnh Phúc nối Đồng Văn - Mèo Vạc, hoàn thành vào tháng 3/1965. Đơn vị Cao Bằng nhiều năm giữ vững lá cờ đầu và được tỉnh Hà Giang tặng Bằng khen.

Trong kháng chiến chống Mỹ, từ năm 1965, lực lượng TNXP tỉnh tiếp tục mở rộng tuyến đường Mã Phục - Phai Can, phục vụ vận chuyển hàng viện trợ quốc tế. Đến năm 1973, sau khi Mỹ ngừng ném bom miền Bắc, đơn vị chuyển sang nhiệm vụ xây dựng kinh tế, thi công công trình thủy điện Thoong Gót (Trùng Khánh), mở đường Canh Tân - Minh Khai (Thạch An), vừa lao động sản xuất, vừa học văn hóa, xây dựng lực lượng tự vệ sẵn sàng chiến đấu.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều cựu TNXP trở về địa phương, công tác trong các cơ quan, đơn vị. Ở bất kỳ cương vị nào, các thế hệ TNXP luôn giữ vững phẩm chất kiên trung, trách nhiệm, trở thành những hạt nhân tiêu biểu trong xây dựng quê hương.

Tiếp nối, lan tỏa ngọn lửa “xung phong” trong thời kỳ mới

Hiện toàn tỉnh có 1.287 hội viên cựu TNXP. Chiến tranh đã lùi xa nhưng tinh thần xung phong vẫn được các cựu TNXP gìn giữ, phát huy trong lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa và các phong trào thi đua yêu nước.

Ông Hà Quyết Chiến, xã Canh Tân tham gia lực lượng TNXP từ năm 1974 tại đơn vị TNXP N311-P12, huyện Thạch An (cũ). Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông được nhân dân tín nhiệm bầu làm cán bộ văn hóa xã, sau đó đảm nhiệm nhiều cương vị trong Đảng ủy và UBND xã trước khi nghỉ hưu năm 2015. Trở về đời thường, ông phát triển mô hình kinh tế tổng hợp chăn nuôi gia cầm, nuôi ong, trồng thanh long, quýt , hồi và nuôi cá, thu nhập gần 150 triệu đồng/ năm. Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông tích cực tham gia các phong trào của Hội Cựu TNXP, là tấm gương tiêu biểu về ý chí vượt khó và tinh thần cống hiến ở địa phương.

Lãnh đạo Hội cựu Thanh niên xung phong tỉnh trao tặng quà hỗ trợ hội viên hoàn cảnh khó khăn.

6 tháng đầu năm 2026, công tác an sinh được Hội cựu TNXP tỉnh triển khai hiệu quả. Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Hội phối hợp trao 105 suất quà với tổng trị giá 52 triệu đồng cho hộ nghèo, cựu TNXP có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong đó, Trung ương Hội cựu TNXP Việt Nam hỗ trợ 15 suất, trị giá 9 triệu đồng; Ủy ban MTTQ tỉnh hỗ trợ 80 suất, trị giá 40 triệu đồng; Văn phòng Tỉnh hội trao 10 suất, trị giá 3 triệu đồng.

Cựu TNXP Đặng Văn Chịch, xóm Thẳm Gầu, xã Tam Kim chia sẻ: Tôi được Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam hỗ trợ 60 triệu đồng làm nhà. Cùng sự hỗ trợ của đoàn viên, thanh niên địa phương hoàn thành ngôi nhà có diện tích 57 m². Tôi luôn tự hào vì những năm tháng cống hiến cho đất nước. Nay tuổi đã cao, hoàn cảnh khó khăn, được các cấp Hội, chính quyền, đoàn thể quan tâm hỗ trợ xây dựng ngôi nhà mới, tôi và gia đình rất xúc động, yên tâm ổn định cuộc sống.

Bên cạnh công tác chăm lo hội viên, Hội chú trọng công tác thi đua, khen thưởng. Tháng 4/2026, Thường trực Tỉnh hội xét chọn 18 cán bộ, Ủy viên Ban Chấp hành các khóa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đề nghị Trung ương Hội tặng Kỷ niệm chương TNXP Việt Nam.

Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh Mã Thị Xuân cho biết: Hội Cựu TNXP tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Đoàn Thanh niên, cấp ủy, chính quyền các địa phương thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với cựu TNXP. Đẩy mạnh hoạt động nghĩa tình đồng đội, chăm lo đời sống hội viên, nhất là những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn; phát huy vai trò nêu gương của cựu TNXP trong lao động sản xuất, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và các phong trào ở cơ sở.
Phát huy truyền thống vẻ vang của lực lượng TNXP Việt Nam, các thế hệ cựu TNXP tỉnh tiếp tục lan tỏa tinh thần xung phong bằng những việc làm thiết thực trong thời bình. Mỗi cựu TNXP miền non nước là một tấm gương về tinh thần yêu nước, ý chí vượt khó, trách nhiệm với cộng đồng, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.