Những điểm mới đáng chú ý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục bám chương trình mới nhưng hàng loạt điều chỉnh về thủ tục, cách tổ chức và lộ trình thi trên máy tính được triển khai, tác động đáng kể đến cách ôn tập và chuẩn bị của thí sinh.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ tiếp tục được tổ chức trên nền tảng Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giữ ổn định về cấu trúc đề thi và định hướng đánh giá như năm trước. Tuy nhiên, phía sau sự “ổn định” đó là nhiều điều chỉnh quan trọng về quy trình, giấy tờ và tổ chức thi, buộc thí sinh và nhà trường phải chủ động thích ứng.
GS Huỳnh Văn Chương trả lời thắc mắc của học sinh trong chương trình Tư vấn mùa thi của Báo Thanh Niên tại Đà Nẵng. Ảnh: Trang Châu
GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng giáo dục (Bộ GD&ĐT), cho biết, đề thi và phương thức đánh giá về cơ bản không thay đổi so với năm 2025. Điểm mới chủ yếu nằm ở khâu hành chính, tổ chức thi và từng bước chuyển đổi số trong kiểm tra, đánh giá.
Một trong những thay đổi tác động trực tiếp tới thí sinh là việc đơn giản hóa thủ tục. Bộ GD&ĐT sẽ tích hợp Giấy báo dự thi và Thẻ dự thi thành một loại giấy tờ duy nhất. Tương tự, Giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và Giấy chứng nhận kết quả thi cũng được gộp chung. Việc tinh giản này giúp giảm bớt hồ sơ, thuận lợi hơn khi thí sinh sử dụng kết quả để xét tuyển đại học, cao đẳng.
Toàn bộ giấy tờ liên quan đến kỳ thi sẽ do trường phổ thông – nơi thí sinh nộp hồ sơ – chịu trách nhiệm cấp phát và lưu trữ, thay vì qua nhiều khâu trung gian. Công tác thanh tra cũng được điều chỉnh khi lực lượng thanh tra giáo dục được chuyển giao về Thanh tra Chính phủ và thanh tra cấp tỉnh, nhằm tăng tính độc lập, khách quan.
Về chuyên môn, năm 2026 là năm đầu tiên kỳ thi chỉ còn áp dụng theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Thí sinh tự do học chương trình cũ sẽ không có đề thi riêng mà phải ôn tập theo cấu trúc đề mới, định hướng đánh giá năng lực. Đề thi tiếp tục được xây dựng theo hướng mở, tăng cường câu hỏi vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống, khoa học và xã hội.
Môn Ngữ văn – môn tự luận duy nhất – tiếp tục sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Cách ra đề này nhằm thúc đẩy tư duy độc lập, hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu. Các môn trắc nghiệm vẫn gồm nhiều dạng câu hỏi như lựa chọn đáp án đúng, đúng/sai và trả lời ngắn, với thang điểm phân hóa thay vì chia đều cho mỗi câu.
Ma trận đề thi duy trì tỷ lệ câu hỏi ở mức độ biết và hiểu phục vụ xét tốt nghiệp, đồng thời tăng tỷ lệ câu hỏi vận dụng để tạo độ phân hóa, hỗ trợ các trường đại học tuyển sinh.
Học sinh lớp 12 năm nay sẽ dự thi tốt nghiệp THPT sớm hơn so với năm trước. ẢNH: NHẬT THỊNH
Điểm mới được quan tâm nhất là lộ trình thi trên máy tính. Trong năm 2026, Bộ GD&ĐT sẽ thử nghiệm thi trên máy với quy mô khoảng 100.000 thí sinh. Đây được xem là bước tổng duyệt quan trọng để hoàn thiện ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa và kiểm tra hạ tầng công nghệ trước khi triển khai rộng rãi từ năm 2027. Mỗi đơn vị hành chính mới sẽ từng bước hình thành các điểm thi trên máy tính riêng biệt.
Kỳ thi dự kiến tổ chức sớm hơn thường lệ và diễn ra trong 3 buổi: Toán, Ngữ văn và một bài thi tự chọn gồm hai môn. Thí sinh lớp 12 phải thi Toán, Ngữ văn và chọn hai môn trong số các môn còn lại. Nội dung đề chủ yếu thuộc lớp 12, có một phần kiến thức lớp 10 và 11.
Về kỹ thuật bảo mật, đề thi tiếp tục được vận chuyển qua hệ thống đường truyền mã hóa của Ban Cơ yếu Chính phủ, giúp rút ngắn thời gian và tăng mức độ an toàn. Các địa phương chịu trách nhiệm toàn bộ khâu tổ chức thi, từ in sao đề đến chấm thi, dưới sự giám sát chặt chẽ bằng camera 24/24 tại khu vực bảo quản đề và bài thi.
Quy định miễn thi ngoại ngữ vẫn được áp dụng với thí sinh có chứng chỉ hợp lệ hoặc thuộc đội tuyển quốc gia, nhưng điểm miễn thi không được quy đổi vào điểm xét tốt nghiệp. Nếu muốn dùng điểm ngoại ngữ để xét tuyển đại học, thí sinh vẫn phải dự thi bình thường.
Một thay đổi đáng chú ý khác là bỏ cộng điểm khuyến khích từ chứng chỉ nghề, tin học, ngoại ngữ đối với mọi thí sinh. Điều chỉnh này nhằm bảo đảm công bằng giữa học sinh các hệ đào tạo.
Bộ GD&ĐT cũng rút ngắn thời gian xử lý phúc khảo để công bố kết quả sớm hơn, phục vụ công tác tuyển sinh. Những bài thi thay đổi điểm sau phúc khảo sẽ được tổ chức đối thoại để bảo đảm minh bạch.
Với hàng loạt điều chỉnh về thủ tục, công nghệ và cách đánh giá, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 không chỉ là kỳ kiểm tra kiến thức mà còn là bước chuyển mạnh sang mô hình đánh giá năng lực trong thời đại số.
