Những điểm mới quan trọng của bầu cử đại biểu Quốc hội và HÐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

Bầu cử sớm, rút ngắn thời gian nhiệm kỳ

Ðiểm mới đáng chú ý nhất là thời điểm tổ chức bầu cử. Cụ thể, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, Quốc hội thông qua nghị quyết rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HÐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, ấn định ngày bầu cử vào Chủ nhật, 15/3/2026, sớm hơn 2 tháng so với thông lệ. Qua đó, rút ngắn khoảng thời gian giữa Ðại hội Ðảng toàn quốc và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HÐND khóa mới để kịp thời kiện toàn nhân sự cấp cao, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông đội ngũ cán bộ chủ chốt trong các cơ quan Ðảng, Nhà nước, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Ðồng thời, đây cũng là bước chủ động trong kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, giúp các cơ quan dân cử sớm đi vào hoạt động ổn định, triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Ủy ban Bầu cử tỉnh tổ chức hội nghị trực tuyến trên toàn tỉnh tập huấn hướng dẫn nghiệp vụ công tác bầu cử.

Ðiểm mới nổi bật tiếp theo là thời gian trong các bước của quy trình bầu cử được rút ngắn. Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử giảm từ 70 ngày xuống còn 42 ngày. Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại, tố cáo được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm đồng bộ, chặt chẽ và phù hợp thực tiễn.

Thành phần tham dự các hội nghị hiệp thương cũng được bổ sung đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực thuộc, phù hợp với mô hình 2 cấp, bảo đảm tính đại diện trực tiếp và gần gũi hơn với cử tri. Cùng với đó, thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử được điều chỉnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ðổi mới toàn diện phương thức tổ chức bầu cử

Kỳ bầu cử này là lần đầu tiên thực hiện Luật số 83/2025/QH15 của Quốc hội ban hành ngày 24/6/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử ÐBQH và đại biểu HÐND, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, với quy định mới về hội nghị tiếp xúc cử tri.

Theo đó, bên cạnh hội nghị tiếp xúc cử tri trực tiếp truyền thống, luật mới cho phép tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến. Việc tiếp xúc cử tri trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến chỉ được thực hiện khi bảo đảm các điều kiện kỹ thuật, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng. UBND nơi tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri có trách nhiệm thông báo về hình thức, nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức hội nghị, điểm truy cập trực tuyến để cử tri tham dự đông đủ.

Ðiểm mới đáng chú ý nữa là việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức bầu cử. Ở kỳ bầu cử này, công nghệ thông tin được sử dụng rộng rãi trong nhiều khâu như: quản lý danh sách cử tri; theo dõi tiến độ triển khai; tổng hợp và báo cáo kết quả bầu cử.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử được triển khai sớm, đồng bộ, đa dạng về hình thức. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ quyền và nghĩa vụ của cử tri, ý nghĩa chính trị - pháp lý của cuộc bầu cử và trách nhiệm của công dân trong lựa chọn những người đủ đức, đủ tài gánh vác trọng trách đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Tờ rơi tuyên truyền cuộc bầu cử ÐBQH khóa XVI và đại biểu HÐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Luật mới còn khắc phục một số bất cập trong công tác bầu cử từ thực tiễn đã qua. Cụ thể, bổ sung chức danh “Thư ký” của ủy ban bầu cử và ban bầu cử; bổ sung thành phần đại diện đoàn ÐBQH tham gia ủy ban bầu cử cấp tỉnh; quy định danh sách ủy ban bầu cử cấp xã phải gửi về ủy ban bầu cử cấp tỉnh.

Ngoài ra, luật mới bổ sung quy định về việc hướng dẫn chuyển hồ sơ ứng cử trong trường hợp người ứng cử chuyển công tác từ đơn vị hành chính này sang đơn vị hành chính khác mà đã hết thời hạn nộp hồ sơ ứng cử thì việc chuyển hồ sơ ứng cử được thực hiện theo hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia. Luật đồng thời bổ sung quy định trong quá trình triển khai thực hiện công tác bầu cử, nếu có phát sinh vướng mắc, giao Hội đồng Bầu cử quốc gia chủ động điều chỉnh thời gian phù hợp với thực tế và hướng dẫn các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện.

Những điểm mới nêu trên cho thấy Luật Bầu cử ngày càng tiệm cận thực tiễn, khắc phục kịp thời những khoảng trống pháp lý, nâng cao tính khả thi và hiệu quả trong triển khai thực hiện. Việc nắm vững các quy định mới sẽ giúp cử tri tham gia bầu cử chủ động, trách nhiệm, góp phần vào thành công của ngày hội toàn dân./.

Kim Phượng