Những điểm nổi bật trong cuộc thi 'Đại sứ văn hóa đọc' năm 2026

Trong năm đầu tiên vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tổ chức cuộc thi "Đại sứ Văn hóa đọc" tại cơ sở từng khiến các cấp, ngành không khỏi băn khoăn. Trước đây, với cuộc thi này, khối tiểu học và THCS do ngành giáo dục trực tiếp chỉ đạo, năm nay việc triển khai được giao về phòng văn hóa - xã hội các xã, phường. Tuy nhiên, thực tế cuộc thi đã mang đến kết quả vượt ngoài mong đợi.

Sở VH-TT&DL phối hợp Sở GD&ĐT tổ chức lễ phát động Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V và cuộc thi "Đại sứ Văn hóa đọc" năm 2026 tại Trường THPT Hà Huy Tập.

Theo Thư viện Hà Tĩnh - đơn vị thường trực tổ chức cuộc thi, sau gần 3 tháng phát động theo Kế hoạch số 80/KH-SVHTTDL của Sở VH-TT&DL, đến hết ngày 30/6, toàn tỉnh đã tiếp nhận 155.486 bài dự thi ở vòng sơ khảo, tăng hơn 26.000 bài so với kỳ thi năm 2024. Trong đó, khối tiểu học có 61.431 bài của 141 trường; khối THCS 62.343 bài của 86 trường; khối THPT 31.712 bài của 25 trường.

Từ nhiều bài dự thi, các địa phương đã lựa chọn 595 tác phẩm xuất sắc (395 bài viết và 200 video clip) vào vòng chung khảo. Kết quả này cho thấy, việc giao cấp xã chủ trì tổ chức cuộc thi đã phát huy hiệu quả.

Nhiều bài dự thi lọt vào chung khảo được thí sinh trình bày một cách công phu, sáng tạo.

Là một trong những địa phương triển khai bài bản cuộc thi cấp cơ sở, xã Thạch Hà đã nhận được 3.155 bài dự thi, lựa chọn 15 tác phẩm xuất sắc (10 bài viết, 5 video clip) vào vòng chung khảo cấp tỉnh.

Ông Trần Đình Khương - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Thạch Hà cho biết: "Ngay sau khi nhận được kế hoạch của tỉnh, địa phương đã chủ động ban hành kế hoạch, chỉ đạo các trường triển khai đồng bộ và phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, thư viện trong quá trình tổ chức. Nhờ đó, cuộc thi được triển khai nghiêm túc, lựa chọn được nhiều bài dự thi có chất lượng gửi tham gia cấp tỉnh".

Ban Giám khảo thẩm định các tác phẩm dự thi.

Để tạo sức lan tỏa rộng khắp, Sở GD&ĐT đã chủ động ban hành văn bản triển khai tới toàn ngành. Bà Trần Thị Đoan Hạnh - chuyên viên Phòng Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (Sở GD&ĐT Hà Tĩnh) cho biết: "Thực hiện kế hoạch phối hợp từ Sở VH-TT&DL, Sở GD&ĐT tạo đã chủ động ban hành công văn triển khai đến toàn ngành, áp dụng cho tất cả các cấp học, nhất là cấp THPT do sở trực tiếp quản lý, nhằm lan tỏa mạnh mẽ phong trào đọc sách trong môi trường học đường. Chúng tôi chỉ đạo các cơ sở giáo dục tổ chức cuộc thi nghiêm túc, bài bản, coi đây là hoạt động góp phần hình thành văn hóa đọc và phát triển năng lực tự học cho học sinh".

Cuộc thi năm nay có số lượng tác phẩm dự thi bằng video vượt trội khi có 200 video lọt vòng chung khảo.

Nếu số lượng bài thi là tín hiệu vui thì chất lượng các tác phẩm mới là điểm nhấn nổi bật nhất của mùa giải năm nay.

Theo Ban Giám khảo, trong 595 tác phẩm vào chung khảo, nhiều bài dự thi đã cho thấy sự đầu tư công phu cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện. Các thí sinh không chỉ giới thiệu cuốn sách yêu thích mà còn biết phân tích giá trị tác phẩm, liên hệ với thực tiễn cuộc sống, bày tỏ khát vọng cống hiến và đề xuất những giải pháp phát triển văn hóa đọc trong thời đại số.

Đặc biệt, chuyển đổi số đã được nhiều thí sinh vận dụng linh hoạt. Không ít bài dự thi đề cập đến sách điện tử, sách nói, thư viện số, trí tuệ nhân tạo hay các nền tảng đọc sách trực tuyến như một giải pháp giúp lan tỏa tri thức trong cộng đồng.

Bên cạnh chọn giới thiệu những tác phẩm văn học giàu giá trị nhân văn, các thí sinh tích cực ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ AI vào trình bày bài dự thi.

Ở thể loại video clip cũng xuất hiện nhiều cách thể hiện mới. Nếu trước đây phần lớn thí sinh chỉ giới thiệu một cuốn sách thì năm nay, nhiều em đã xây dựng chương trình như một "Đại sứ văn hóa đọc" thực thụ. Có nhiều em mạnh dạn giới thiệu cùng lúc nhiều đầu sách thuộc các lĩnh vực khác nhau nhưng vẫn bảo đảm thời lượng theo quy định.

Các tác phẩm được được nhiều học sinh lựa chọn bởi giá trị nhân văn và chiều sâu tư tưởng như: "Mưa đỏ", "Búp sen xanh", "Tuổi thơ dữ dội"... Qua mỗi bài dự thi, có thể thấy, các em không chỉ đọc sách mà còn thực sự cảm nhận, suy ngẫm và truyền cảm hứng đọc đến người khác.

Ông Mai Quốc Quyền (đầu tiên từ trái sang) - Trưởng ban Giám khảo cùng các thành viên thảo luận về cuộc thi.

Một điểm nhấn đặc biệt của cuộc thi năm nay là lần đầu tiên có thí sinh người dân tộc Chứt tham gia. Đó là em Hồ Nguyễn Kim Chi - học sinh lớp 8, Trường THCS và THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh.

Thay vì lựa chọn những tác phẩm văn học quen thuộc, Kim Chi đã giới thiệu cuốn Lịch sử Đảng bộ và Nhân dân xã Hương Vĩnh, thể hiện niềm tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương và mong muốn lan tỏa tình yêu lịch sử đến bạn bè cùng trang lứa. Theo Ban Giám khảo, đây là lựa chọn giàu ý nghĩa, góp phần khẳng định cuộc thi không chỉ khuyến khích đọc sách mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa địa phương.

Em Hồ Nguyễn Kim Chi là thí sinh dân tộc Chứt có bài thi lọt vào vòng chung khảo.

Ông Mai Quốc Quyền - Giám đốc Thư viện Hà Tĩnh, Trưởng ban Giám khảo, Phó Trưởng ban Tổ chức cuộc thi cho biết: "Điều đáng mừng không chỉ là số lượng bài dự thi tăng mạnh mà chất lượng các tác phẩm cũng có bước tiến rõ rệt. Các em đã tích cực ứng dụng công nghệ số vào bài thi, thể hiện tư duy mới về phát triển văn hóa đọc trong thời đại số. Ban Giám khảo đang làm việc khách quan, nghiêm túc để lựa chọn những tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải cấp tỉnh và tham dự vòng chung kết toàn quốc".

Hơn 155 nghìn bài dự thi là hàng trăm nghìn cuốn sách đã được mở ra và rất nhiều công sức xây dựng tác phẩm dự thi. Đây là minh chứng rõ nhất cho sự lan tỏa của cuộc thi và sức sống của văn hóa đọc trong thế hệ trẻ Hà Tĩnh hôm nay.

Dự kiến, cuộc thi "Đại sứ văn hóa đọc" sẽ tổng kết và trao giải vào tháng 8/2026.